'Đứt hàng' chanh dây

Gia đình ông Cao Bá Tuyền cho biết, chanh dây dễ bị bệnh do virus, vi khuẩn, tuyến trùng gây hại như thối rễ, héo rũ, cứng vỏ, làm giảm chất lượng sản phẩm

Gia đình ông Cao Bá Tuyền, tổ dân phố 3 Đắk Ha, Bắc Gia Nghĩa hiện có gần 1 ha chanh dây. Ông Tuyền cho biết, dù có kinh nghiệm chăm sóc cây trồng này nhiều năm nhưng hằng năm, vườn cây vẫn bị nhiễm các bệnh do virus, vi khuẩn, tuyến trùng gây hại như: thối rễ, héo rũ, cứng vỏ. Đây đều là những bệnh chưa có thuốc phòng trừ đặc hiệu. Để phòng ngừa, ông chú trọng thực hiện quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, trong đó, thường xuyên cắt tỉa bớt ngọn, lá nhằm tạo độ thông thoáng cho giàn chanh; bón đúng và đủ lượng vôi bột, chỉ sử dụng các thuốc bảo vệ thực vật trong danh mục cho phép dùng trên rau, quả an toàn. Dù vậy, vườn chanh dây của gia đình vẫn nhanh bị xuống cấp, chất lượng quả không cao, cụ thể như đối với các thời điểm thu hoạch cuối năm 2025, đầu năm 2026, ảnh hưởng đến giá bán sản phẩm của gia đình, chỉ ở mức 15.000 đồng/kg chanh dây tươi (chanh dây múc lấy dịch quả), giảm khoảng 5.000 đồng/kg so với thời điểm giữa năm.

Chất lượng, sản lượng nguồn nguyên liệu không như mong muốn đã khiến một số cơ sở, doanh nghiệp thu mua, chế biến sản phẩm chanh dây ở một số thời điểm phải dừng vận hành nhà xưởng, máy móc vì không có lãi, lãi thấp. Đại diện một đơn vị thu mua, xuất khẩu sản phẩm chanh dây tại phường Bắc Gia Nghĩa cho biết, từ đầu tháng 1/2026 đến ngày 25/2, đơn vị đã tạm dừng thu mua, chế biến sản phẩm chanh dây. Nguyên nhân do chất lượng nguồn nguyên liệu đầu vào kém.

Theo đại diện một doanh nghiệp thu mua, chế biến xuất khẩu chanh dây tại tổ dân phố Phú Xuân, Đông Gia Nghĩa, nhu cầu của doanh nghiệp trong thu mua nguyên liệu tại chỗ phục vụ chế biến xuất khẩu rất lớn. Gần đây, một số thời điểm cũng không đủ, chất lượng có phần giảm, buộc phải thu mua từ nơi khác về chế biến.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, những năm qua, sự phát triển của cây chanh dây khu vực phía Tây của tỉnh phát triển không ổn định. Cụ thể như các năm 2019, 2020, chanh dây khu vực này khoảng 1.700 ha, sản lượng khoảng 33.000 tấn/năm. Những năm gần đây, diện tích chanh dây chỉ còn khoảng 800 - 1.000 ha, sản lượng đạt khoảng 25.000 tấn.

Khoảng 2 năm gần đây, giá chanh dây ở mức khá cao, dao động từ 10.000 - 20.000 đồng/kg chanh dây tươi. Đây được coi là một cơ hội để ngành hàng chanh dây tái cơ cấu theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hình thành các liên kết bền vững. Tuy nhiên, qua ghi nhận vẫn có một số thời điểm các cơ sở thu mua, chế biến vẫn thiếu nguyên liệu hoặc nguyên liệu không đạt mong muốn nên phải tạm dừng hoạt động. Đây là điều đáng tiếc khi người dân, doanh nghiệp khu vực chưa tận dụng tốt cơ hội để đẩy mạnh xuất khẩu, nhất là đối với các thị trường lớn như: Trung Quốc, Trung Đông, châu Á. Khu vực phía Tây của tỉnh hiện có khoảng 15 doanh nghiệp thu mua, chế biến chanh dây, một số doanh nghiệp xuất khẩu.

Để cây chanh dây phát triển bền vững, đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, ngành nông nghiệp và môi trường khuyến cáo người dân, doanh nghiệp cần phải đẩy mạnh liên kết sản xuất theo hướng ngành hàng, bảo đảm an toàn thực phẩm, nông sản để tăng giá trị. Ngành chức năng, các địa phương cần tích cực triển khai giải pháp về giống cây trồng, vùng trồng, phòng, chống dịch bệnh nhằm ổn định cây trồng này.

Hồng Thoan