Đổi mới thông tin dự báo thời tiết

Mặc dù bản tin diễn giải “nếu kịch bản này xảy ra, Việt Nam có nguy cơ đối mặt nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước”… nhưng một số ý kiến cho rằng dự báo như vậy vẫn còn nặng tính học thuật, nhiều thuật ngữ, thông tin chung chung, khó hiểu với giới bình dân.

Tại Hội nghị dự báo, cảnh báo sớm về tình hình KTTV năm 2026 do Bộ NN&MT tổ chức ngày 23/6, đại diện Hội KTTV Việt Nam cho rằng công tác dự báo El Nino hiện vẫn thiên về các chỉ số khí hậu, xác suất xuất hiện, trong khi điều người dân và địa phương cần nhất là đánh giá tác động với từng vùng, từng ngành sản xuất, từng nhóm đối tượng.

“Người dân không thực sự quan tâm El Nino mạnh hay yếu, xác suất xuất hiện là bao nhiêu phần trăm. Điều họ cần biết là nếu El Nino xảy ra, khu vực mình sống sẽ đối mặt những rủi ro gì, cây trồng nào dễ bị ảnh hưởng, nguồn nước sinh hoạt bị đe dọa hay không, cần chuẩn bị những gì?”, chuyên gia này nói.

Chuyên gia này cho rằng công tác dự báo cần chuyển từ việc mô tả hiện tượng khí hậu sang dự báo tác động. Thay vì chỉ cung cấp các thông tin mang tính học thuật, các bản tin cần trả lời vấn đề thời tiết cực đoan sẽ ảnh hưởng thế nào tới đời sống, sinh kế người dân. Một hộ dân trồng sầu riêng ở miền Tây sẽ quan tâm nguy cơ xâm nhập mặn có thể xuất hiện từ lúc nào, kéo dài bao lâu? Người dân Nam Trung Bộ muốn biết khả năng thiếu nước sinh hoạt trong mùa khô tới ra sao? Nông dân Tây Nguyên cần thông tin cụ thể về triển vọng nguồn nước tưới cây công nghiệp dài ngày.

Đồng quan điểm, tại Hội nghị, lãnh đạo Bộ NN&MT cho biết khí hậu toàn cầu đang thay đổi theo hướng cực đoan dưới tác động của biến đổi khí hậu. Vì vậy, công tác dự báo thời tiết không chỉ cần dự báo chính xác hơn, mà còn cần chuyển thông tin khoa học thành quyết định quản lý, hành động ứng phó cụ thể.

Để làm được điều này, đại diện Cục KTTV cho biết cần có sự tham gia của nhiều cơ quan chuyên ngành. Trong đó, cơ quan KTTV chịu trách nhiệm dự báo xu thế thời tiết, khí hậu; các đơn vị quản lý trồng trọt, chăn nuôi, thủy lợi, tài nguyên nước… cùng tham gia đánh giá tác động, xây dựng kịch bản rủi ro, đề xuất giải pháp ứng phó từng lĩnh vực. Khi kết nối được các nguồn dữ liệu và chuyên môn nhiều ngành, sẽ xây dựng được bản đồ rủi ro đủ chi tiết cụ thể, hỗ trợ công tác điều hành, giúp người dân chủ động thích ứng.

Tại Hội nghị, Bộ NN&MT đã giao Cục KTTV xây dựng báo cáo đánh giá tác động và rủi ro của El Nino báo cáo Chính phủ trong tháng 7/2026; trong đó, phải chỉ rõ những khu vực có nguy cơ cao, lĩnh vực dễ bị tổn thương, khuyến nghị hành động cụ thể cho từng vùng, từng ngành. Với những quan điểm, động thái như trên, chúng ta kỳ vọng ngành KTTV phối hợp các ngành sẽ sớm có các bản tin dự báo ngày càng thiết thực, dễ hiểu, chính xác; có ích với mọi người, mọi nhà, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.