Định hình không gian đô thị Khánh Hòa
Hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, Khánh Hòa xác định phát triển hệ thống đô thị theo hướng đa cực, liên thông, thông minh và bền vững. Cùng với tổ chức lại không gian phát triển, tỉnh đặt ra hàng loạt chỉ tiêu cụ thể về đô thị hóa, giao thông, nhà ở, cây xanh, hạ tầng số và yêu cầu nâng cao chất lượng quy hoạch, quản lý đô thị.
Tỉnh ủy vừa ban hành Chương trình hành động số 32 thực hiện Nghị quyết số 06 và Kết luận số 224 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chương trình gắn các mục tiêu phát triển đô thị với Quy hoạch tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được điều chỉnh, đồng thời yêu cầu xác định rõ nhiệm vụ, sản phẩm, tiến độ, cơ quan thực hiện và nguồn lực.
Một góc đô thị Nha Trang. Ảnh: V.M.C
Hình thành mạng lưới đô thị đa cực
Một trong những định hướng xuyên suốt của chương trình là đổi mới tư duy quy hoạch, coi việc xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vừa là mục tiêu, vừa là động lực và giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Không gian phát triển phải phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tăng cường kết nối đô thị với nông thôn, giữa các đô thị và với hệ thống hạ tầng chiến lược như cảng biển, sân bay, cao tốc, đường sắt, đường thủy. Đến năm 2030, Khánh Hòa đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; là trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế, một cực tăng trưởng và trung tâm của khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và cả nước về kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực, chăm sóc sức khỏe chất lượng cao.
Để cụ thể hóa mục tiêu này, tỉnh đặt ra những chỉ tiêu khá rõ: Tỷ lệ đô thị hóa đạt 70%; đất xây dựng đô thị chiếm 1,9 - 2,3% tổng diện tích đất tự nhiên. Hệ thống đô thị gồm 1 đô thị loại I là đô thị Khánh Hòa và 21 đô thị loại II, III thuộc tỉnh, trong đó có 5 đô thị loại II và 16 đô thị loại III. 100% đô thị loại III trở lên phải hoàn thiện tiêu chí phân loại đô thị về cơ sở hạ tầng, nhất là y tế, giáo dục, đào tạo và công trình văn hóa cấp đô thị. Tỷ lệ phủ kín quy hoạch chung, quy hoạch phân khu đô thị đạt 100%. Không gian đô thị được tổ chức theo hướng tích hợp, đa cực, liên thông, xoay quanh 3 cực tăng trưởng: Cực phía bắc - Vân Phong; cực trung tâm - Nha Trang - Cam Lâm - Cam Ranh và cực phía nam - Phan Rang - Cà Ná. Cùng với đó, tăng cường các hành lang Bắc - Nam, Đông - Tây kết nối Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ và các trung tâm kinh tế lớn.
Vai trò của từng đô thị động lực cũng được định vị rõ hơn. Nha Trang là đô thị hạt nhân, trung tâm tổng hợp về hành chính, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, giáo dục - đào tạo, y tế, du lịch biển, thương mại - tài chính và dịch vụ hàng hải. Phan Rang - Tháp Chàm là trung tâm đô thị phía nam; Cam Ranh là đô thị cảng - sân bay - du lịch, đầu mối giao thông quốc tế; Ninh Hòa phát triển theo hướng đô thị công nghiệp - cảng biển - logistics và dịch vụ hậu cần gắn với Nam Vân Phong. Cam Lâm được định hướng là đô thị sân bay, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo, công nghệ xanh - thông minh.
Đối với các đô thị ven biển, chương trình yêu cầu lựa chọn khu vực có nền móng vững chắc, cao độ ổn định, thuận tiện giao thông và bảo đảm nguồn nước. Hoạt động lấn biển phải được quản lý chặt chẽ, bảo đảm hành lang bảo vệ bờ biển, lối tiếp cận biển của cộng đồng cũng như yêu cầu về môi trường, phòng, chống thiên tai, quốc phòng và an ninh. Việc phát triển nhà ở cao tầng tại các đô thị lớn, đặc biệt khu vực trung tâm phải được kiểm soát chặt chẽ.
Hoàn thiện hạ tầng, nâng chất lượng sống đô thị
Cùng với mở rộng và tổ chức lại mạng lưới đô thị, yêu cầu quan trọng được Tỉnh ủy đặt ra là nâng chất lượng quy hoạch và quản lý quy hoạch. Tỉnh sẽ đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn, xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch thống nhất, liên thông; thiết lập hệ thống dự báo, cảnh báo và bản đồ số cập nhật theo thời gian thực phục vụ quản trị, công khai thông tin và giám sát thực hiện quy hoạch. Đặc biệt, kỷ luật trong thực hiện quy hoạch được đặt ra khá rõ. Chương trình yêu cầu tập trung xử lý tình trạng quy hoạch kéo dài, chậm triển khai và các dự án hạ tầng đô thị chậm tiến độ; tăng cường quản lý trật tự xây dựng, kiểm soát không gian xây dựng và trách nhiệm giải trình; kiên quyết ngăn chặn việc tác động, chi phối công tác quy hoạch vì lợi ích cục bộ.
Một góc đô thị Phan Rang.
Phát triển đô thị cũng được gắn trực tiếp với nâng cao chất lượng sống. Đến năm 2030, tỷ lệ đất giao thông trên đất xây dựng đô thị đặt mục tiêu đạt 16 - 26%; cây xanh đô thị bình quân đạt 8 - 10m²/người; diện tích sàn nhà ở đô thị bình quân đạt 32 - 36m²/người. Hạ tầng cáp quang phủ đến 100% hộ gia đình; kinh tế khu vực đô thị đóng góp khoảng 85% GRDP toàn tỉnh, kinh tế số chiếm 35% GRDP. Tỉnh phấn đấu có 1 đô thị mang thương hiệu được công nhận ở tầm khu vực và quốc tế.
Về giao thông, tỉnh định hướng ưu tiên quỹ đất, đầu tư các tuyến vành đai, đường xuyên tâm, giao thông công cộng đồng bộ có sức chở lớn, bến và bãi đỗ xe. Đồng thời, tăng cường khai thác không gian ngầm, công trình ngầm, ưu tiên ngầm hóa điện, viễn thông và cáp dịch vụ công cộng tại khu vực trung tâm, các trục giao thông chính và khu vực cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị.
Một nhiệm vụ đáng chú ý khác là phát triển nhà ở, nhất là nhà ở xã hội. Tỉnh ủy yêu cầu đổi mới phương thức, mô hình quản lý và phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt nhà ở cho người lao động tại các khu công nghiệp; coi nhà ở công nhân là một hạ tầng thiết yếu của khu công nghiệp. Các chỉ tiêu phát triển nhà ở, trong đó có chỉ tiêu bắt buộc về nhà ở xã hội phải được đưa vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và hằng năm; đồng thời bố trí đủ quỹ đất phát triển nhà ở xã hội.
Thị trường bất động sản được định hướng phát triển minh bạch, công bằng, bền vững, hài hòa giữa các phân khúc; kiểm soát đầu cơ và nguy cơ mất cân đối thị trường. Tỉnh cũng định hướng thúc đẩy nhà ở thương mại có giá phù hợp với thu nhập của người dân, đồng thời có chế tài đối với chủ đầu tư không đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trong các khu đô thị, khu nhà ở.
Nguồn lực thực hiện quá trình đô thị hóa được đặt ra theo hướng đa dạng hơn. Tỉnh định hướng kiểm soát và sử dụng hiệu quả giá trị gia tăng từ nhà, đất khi hạ tầng đô thị, nhất là hạ tầng giao thông được đầu tư; khai thác quỹ đất hai bên tuyến đường để tạo nguồn thu. Đầu tư công tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, đồng thời đẩy mạnh hợp tác công - tư và khai thác hợp lý nguồn lực từ đất đai, tài sản công, dịch vụ đô thị.
Để đưa những định hướng trên vào thực tế, Đảng ủy UBND tỉnh được giao lãnh đạo xây dựng các chương trình, kế hoạch, đề án, dự án cụ thể, trong đó từng nhiệm vụ phải xác định rõ cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, thời gian thực hiện, sản phẩm và nguồn lực. Đặc biệt, tỉnh sẽ xây dựng Đề án xây dựng Khánh Hòa thành thành phố trực thuộc Trung ương; Chương trình phát triển đô thị tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030 và Đề án phát triển đô thị thông minh trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030. Đây sẽ là những bước cụ thể hóa quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hệ thống đô thị đồng bộ, hiện đại và tạo nền tảng đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
