Đánh thức nguồn lực đất đai

Những cách nghĩ mới

Một khu vườn không chỉ là vài sào đất quanh nhà. Nhìn từ góc độ kinh tế, đó là nguồn lực để tạo ra giá trị kinh tế. Nhưng nếu để cây tạp, cỏ dại phủ kín, sản xuất theo thói quen, nguồn lực ấy gần như bị bỏ quên.

Từ thực tế đó, xã Nhữ Khê đặt vấn đề rà soát, cải tạo những khu vườn sử dụng chưa hiệu quả, nhất là diện tích đất nông nghiệp liền kề nhà ở, đất xen kẹp trong khu dân cư; lựa chọn cây trồng phù hợp, nâng hiệu quả sử dụng đất, đồng thời chỉnh trang cảnh quan, môi trường. Qua triển khai, toàn xã có 12 hộ đăng ký và đã cải tạo hơn 15 ha vườn tạp, chuyển đổi sang các loại cây trồng có giá trị.

Chị Phùng Thị Linh (bên trái) thôn Đội Bình chăm sóc vườn cà gai leo của gia đình.

Ở thôn Minh Cầm, những gốc bưởi cho hiệu quả thấp đã được người dân cải tạo bằng cách ghép chanh tứ thì. Không phá bỏ để đầu tư lại từ đầu, họ tận dụng chính gốc cây sẵn có để tạo ra một hướng sản xuất mới. Đằng sau mỗi mắt ghép là một cách nghĩ khác: không nhất thiết phải bắt đầu lại từ con số không; điều quan trọng là nhận diện được phần giá trị còn có thể phát huy.

Bí thư Đảng ủy xã Nhữ Khê Nguyễn Hữu Phương nhìn xa hơn câu chuyện của từng khu vườn. Theo anh, một bộ phận người dân vẫn sản xuất theo thói quen, kinh nghiệm, chưa biết hạch toán chi phí, chưa khai thác hết lợi thế đất đai để tạo ra giá trị cao hơn “Chúng tôi đang hướng tới xây dựng cộng đồng học tập, định kỳ kết nối với các nhà khoa học, trường đại học để tổ chức đào tạo trực tuyến, tập huấn kiến thức về sản xuất, quản trị, kinh tế số và thị trường. Xã đang tập trung rà soát, định hướng, khuyến khích những mô hình mới, đồng thời tăng cường kết nối để từng bước mở rộng đầu ra. Tuy nhiên, người dân mới là chủ thể của sự chuyển đổi. Khi mỗi sản phẩm tạo thêm giá trị, những chuyển động từ từng gia đình sẽ cộng hưởng, tạo thêm sức bật cho địa phương”.

Đó cũng là cách Nhữ Khê bắt đầu câu chuyện phát triển kinh tế hộ: không từ những con số lớn, mà từ từng mảnh đất, từng gia đình và những giá trị đang hiện hữu trong đời sống sản xuất.

Tạo thêm sinh kế

Câu chuyện của trưởng thôn Đồng Rôm, xã Nhữ Khê La Minh Phúc cho thấy một nguồn lực quan trọng của kinh tế hộ. Hơn 11 năm gắn bó với nghề nuôi cấy mô, từ những ngày vừa làm, vừa học tại Viện Nghiên cứu cây nguyên liệu giấy (Phú Thọ), anh đã chú trọng tích lũy kiến thức, kinh nghiệm và làm chủ quy trình kỹ thuật. Năm 2022, anh quyết định trở về quê mở cơ sở riêng, tiên phong đầu tư phòng nuôi cấy mô hiện đại, nhân giống keo, bạch đàn.

Hiện cơ sở của anh duy trì chuỗi sản xuất từ phòng nuôi cấy mô đến vườn ươm. Sau 15 - 16 ngày, cây mầm mô đạt tiêu chuẩn xuất bán cho các vườn ươm và được duy trì cung cấp hằng tuần. Cơ sở tạo việc làm thường xuyên cho 5 - 6 lao động địa phương, với thu nhập khoảng 8 triệu đồng/người/tháng. Mỗi năm, gia đình anh đạt doanh thu khoảng trên 800 triệu đồng, lợi nhuận sau chi phí khoảng trên 300 triệu đồng.

Cũng từ sự nhạy bén với hiệu quả sản xuất, chị Phùng Thị Linh, thôn Đội Bình, đã chuyển 9 sào đất vườn sang trồng cà gai leo. Nhận thấy cây dược liệu cho hiệu quả tốt hơn những cây bưởi, nhãn quen thuộc, chị tiếp tục duy trì mô hình. Giá bán cà gai leo hiện dao động từ 20.000 - 50.000 đồng/kg tùy thời điểm; sau khi trừ chi phí, mỗi năm mang lại thu nhập cho gia đình chị khoảng 200 triệu đồng.

Quy mô chưa lớn, nhưng cách lựa chọn cây trồng của chị Linh cho thấy đất đai đang được nhìn bằng hiệu quả kinh tế thay vì thói quen canh tác. Từ những cách làm khác nhau ấy, có thể nhận thấy một chuyển động chung đang diễn ra trong từng khu vườn, từng hộ gia đình: người dân không chỉ khai thác những gì mình có, mà đang từng bước tìm cách làm cho nguồn lực ấy sinh thêm giá trị. Nhữ Khê vì thế không chỉ hướng tới những khu vườn đẹp hơn, mà hướng đến cách sử dụng đất hiệu quả, tạo thêm sinh kế và nâng giá trị sản phẩm.

Mỗi mô hình, dù nhỏ, đều mở thêm một khả năng. Và khi những khả năng ấy được cộng hưởng từ từng hộ gia đình, sẽ trở thành nội lực cộng đồng, tạo sức sống mới cho nông thôn, nơi mỗi gia đình biết chủ động phát huy những gì mình có để tạo dựng cuộc sống ngày càng đủ đầy, xanh và đáng sống hơn.