Đà Nẵng trong hào khí tháng Ba

Ngày 24/3/1975, tại Căn cứ Hòn Tàu (Duy Xuyên), Ban Thường vụ Đặc Khu ủy Quảng Đà họp quán triệt chủ trương của cấp trên và bàn kế hoạch giải phóng Đà Nẵng. (Ảnh tư liệu lịch sử)

Cuối năm 1974, cục diện chiến tranh chuyển biến có lợi để Việt Nam mở cuộc tiến công và nổi dậy trong hai năm 1975 - 1976. Tháng 3/1975, quân Giải phóng liên tiếp thắng lớn trên chiến trường Tây Nguyên và Trung Trung Bộ.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh, Quân khu Trị Thiên, Quân đoàn 2, Quân khu 5 đã mở chiến dịch Đà Nẵng (từ ngày 26/3 đến ngày 29/3/1975), tiến công tiêu diệt toàn bộ quân địch ở Quảng Đà, không cho chúng có điều kiện củng cố lực lượng và bố trí thế chiến lược mới.

Theo sự chỉ đạo của Quân khu 5, Quảng Đà thành lập Ban chỉ huy tiền phương gồm các đồng chí: Phan Hoan - Chỉ huy trưởng, Trần Thận - Bí thư Đặc khu ủy làm Chính ủy, Lê Công Thạnh làm Phó Chính ủy; chỉ huy thống nhất các lực lượng vũ trang địa phương, hiệp đồng với các cánh quân của bộ đội chủ lực giải phóng Quảng Đà - Đà Nẵng.

Ngày 26/3/1975, Sư đoàn 2, các Trung đoàn Pháo binh 572, Cao xạ 573, Tăng thiết giáp 574 chuyển đội hình ra Thăng Bình, Quế Sơn sẵn sàng tiến về Đà Nẵng.

Đồng đội về thăm căn cứ Hòn Tàu. Ảnh: SỰ THÀNH

Đúng 5 giờ 30 phút ngày 28/3/1975, pháo chiến dịch bắt đầu khống chế Đà Nẵng, sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy và bán đảo Sơn Trà.

Pháo binh Sư đoàn 2 và hỏa lực của tỉnh đánh mạnh vào Hòn Bằng, Trà Kiệu, Nam Phước, Câu Lâu. Đến 9 giờ cùng ngày, Trung đoàn 38 đánh tan cụm quân địch án ngữ phía bắc cầu Bà Rén; Trung đoàn 96 của tỉnh đánh chiếm quận lỵ Duy Xuyên và thị trấn Nam Phước. Đến 12 giờ ngày 28/3/1975, huyện Duy Xuyên hoàn toàn sạch bóng quân thù.

Để chặn đường truy kích của ta, chiều 28/3/1975, địch cho máy bay ném bom phá sập cầu Bà Rén và cầu Câu Lâu. Cầu bị phá, xe tăng và pháo binh của ta bị nghẽn lại ở phía nam cầu Câu Lâu. Nhưng do làm tốt công tác chuẩn bị từ trước nên hàng trăm chiếc thuyền lớn nhỏ của nhân dân hai bên bờ sông ra đón bộ đội sang sông.

Tại Đại Lộc, Lữ đoàn lính thủy đánh bộ và Sư đoàn 3 ngụy cùng quân địa phương vẫn tập trung đối đầu với Sư đoàn 304, nhưng tâm lý bại trận trong hàng ngũ địch phát triển nhanh trước những đòn tiến công như vũ bão của ta.

Bia di tích Căn cứ Đặc khu ủy Quảng Đà tại Hòn Tàu. Ảnh DUY HIỂN

Ở Điện Bàn, ngày 28/3/1975, quân địch ở ngã ba Trùm Giao, hai đầu cầu Cẩm Lý, đồn Trường Giảng và cứ điểm Bồ Bồ tháo chạy. Lực lượng vũ trang và cơ sở cách mạng ở các nơi gọi hàng được 2.000 tên.

Đêm 28/3/1975, Trung đoàn 38 vượt sông Thu Bồn đánh chiếm thị trấn Vĩnh Điện. Trung đoàn 97 từ vùng B Điện Bàn vượt đường số 1 xuống Điện Ngọc - Hòa Hải (Hòa Vang).

Sở chỉ huy tiền phương của Quảng Đà từ núi Hòn Tàu di chuyển về Điện Hòa để chỉ huy, chỉ đạo trận tấn công và nổi dậy giải phóng Đà Nẵng.

Ngay trong đêm 28/3/1975, Tỉnh ủy Quảng Đà nhận được tin báo khẩn cấp: Ngô Quang Trưởng đã bỏ nhiệm sở tháo chạy. Đà Nẵng hỗn loạn, ngụy quyền bất lực không giữ được trật tự, không điều khiển được tình hình.

Ngày 29/3/1975, các Trung đoàn 96, 97 của tỉnh Quảng Đà kết hợp với Sư đoàn 2, Sư đoàn 304, Sư đoàn 325 từ các hướng đồng loạt tấn công Đà Nẵng, hang ổ cuối cùng của Quân đoàn 1 - Quân khu 1 ngụy.

Đúng 11 giờ 30 phút, ta làm chủ, cắm cờ Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam lên nóc tòa thị chính. Đến 12 giờ, quân ta đánh chiếm sân bay Đà Nẵng - Bộ Tư lệnh Quân đoàn 1 ngụy và sau đó 3 tiếng đồng hồ, ta làm chủ bán đảo Sơn Trà.

Đà Nẵng hoàn toàn giải phóng.