Củng cố nền tảng y tế từ cơ sở

Trong tiến trình triển khai Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới, y tế Điện Biên xác định rõ một trọng tâm mang tính đột phá: Củng cố y tế cơ sở, lấy việc tăng cường bác sĩ và cán bộ chuyên môn cho tuyến xã làm giải pháp then chốt. Đây được xem là “mạch dẫn” để đưa tinh thần Nghị quyết 72 đi vào đời sống, nhất là tại địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.

Trạm y tế xã là điểm đầu tiên của người dân với hệ thống chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, đặc biệt ở vùng cao, tình trạng thiếu bác sĩ, thiếu cán bộ có kinh nghiệm lâm sàng và hạn chế về cơ sở vật chất vẫn hiện hữu. Khoảng trống này khiến người bệnh phải di chuyển lên tuyến trên, gia tăng chi phí điều trị, tiềm ẩn nguy cơ bỏ lỡ “thời gian vàng” trong cấp cứu và xử trí bệnh lý nặng.

Trong thời gian tăng cường cơ sở, bác sĩ Nguyễn Đức Thế di chuyển lên Trung tâm Y tế Mường Nhé thực hiện mổ cấp cứu gãy xương đùi và hướng dẫn chuyên môn cho y, bác sĩ tại đơn vị.

Với quan điểm xuyên suốt không để nhân dân vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn đứng ngoài độ bao phủ các dịch vụ y tế thiết yếu, ngành Y tế đặt sức khỏe ở vị trí trung tâm của phát triển bền vững. Từ đó, hệ thống y tế được định hướng đổi mới toàn diện, từ tổ chức bộ máy, phân bổ nguồn lực, phát triển nhân lực đến nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu. Y tế cơ sở tiếp tục được khẳng định là nền tảng, là “tuyến đầu” trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Trao đổi về định hướng này, Giám đốc Sở Y tế Phạm Giang Nam nhấn mạnh: Nếu y tế cơ sở yếu, người dân sẽ phải đi xa, tốn kém, thậm chí bỏ lỡ cơ hội điều trị, nhất là với bệnh nhân nặng và các trường hợp cấp cứu. Vì vậy, mọi giải pháp đều hướng tới mục tiêu củng cố y tế tuyến xã trên cả ba phương diện: Cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn nhân lực; đồng thời chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời.

Cụ thể hóa tinh thần đó, Sở Y tế đã xây dựng kế hoạch luân phiên cán bộ y tế một cách bài bản, có trọng tâm, trọng điểm. Cuối tháng 12/2025, ngành Y tế tăng cường 108 cán bộ y tế về công tác tại 45 trạm y tế xã, phường. Trong số này có 55 bác sĩ hệ điều trị thuộc các chuyên ngành nội khoa, nhi khoa, hồi sức cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh và 53 cán bộ hệ dự phòng chuyên trách giám sát dịch bệnh, tiêm chủng, an toàn thực phẩm. Đầu tháng 1/2026, ngành tiếp tục cử đợt 2 với 15 cán bộ y tế thuộc hệ điều trị và dự phòng về 9 xã. Điểm đặc biệt được đặt ra là bảo đảm hiệu quả thực chất, gắn tăng cường nhân lực với chuyển giao kỹ thuật và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ y tế tại chỗ.

Tham gia trực tiếp hỗ trợ chuyên môn tại tuyến cơ sở, bác sĩ Chuyên khoa II Trần Hải Phong, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh cho biết, trọng tâm của các đợt tăng cường là giúp trạm y tế xã từng bước làm chủ các kỹ thuật thiết yếu, có thể áp dụng ngay trong hoạt động khám chữa bệnh hàng ngày. Theo đó, các ê-kíp tập trung triển khai siêu âm tổng quát, điện tâm đồ, hướng dẫn xử trí các tình huống cấp cứu ban đầu liên quan đến hô hấp và tuần hoàn, đồng thời hỗ trợ quản lý các bệnh mạn tính phổ biến tại cộng đồng như tăng huyết áp, đái tháo đường.

Theo bác sĩ Phong, khó khăn lớn nhất tại tuyến xã hiện nay vẫn là yếu tố con người và điều kiện làm việc. Nhiều trạm y tế thiếu nhân lực chuyên môn sâu, địa bàn quản lý rộng, địa hình phức tạp, dân cư phân tán, trong khi cơ sở vật chất và trang thiết bị ở một số nơi đã xuống cấp. Dẫu vậy, tinh thần học hỏi của cán bộ y tế cơ sở là điểm sáng đáng ghi nhận. Khi được hướng dẫn đúng cách, lựa chọn kỹ thuật phù hợp với điều kiện hiện có, đội ngũ tại chỗ tiếp thu nhanh và áp dụng ngay vào thực tiễn. Kỹ năng xử trí hô hấp, tuần hoàn cơ bản được thực hành trực tiếp trên người bệnh, giúp cán bộ trạm y tế tự tin hơn khi tiếp nhận và xử lý ca cấp cứu ban đầu.

Tại địa bàn xã biên giới Quảng Lâm, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đức Thế, Phó Trưởng khoa Chấn thương - Chỉnh hình - Bỏng, Bệnh viện Đa khoa tỉnh cho biết, “cầm tay chỉ việc” và hỗ trợ trực tiếp tại trạm y tế xã có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhân lực và trang thiết bị còn hạn chế.

“Trong thời gian tăng cường từ ngày 5 - 14/1/2026, đoàn công tác đã tham gia khám, kê đơn điều trị ngoại trú cho 78 lượt bệnh nhân; chuyển giao, hướng dẫn nhiều kỹ thuật cấp cứu, xử trí chấn thương, bỏng, gãy xương; tổ chức tập huấn cho hàng chục viên chức y tế về sơ cấp cứu ban đầu, phân loại người bệnh và cập nhật phác đồ điều trị các bệnh không lây nhiễm, như tăng huyết áp, đái tháo đường, COPD. Điểm mấu chốt là chuẩn hóa quy trình chuyên môn, từng bước giúp tuyến dưới làm chủ kỹ thuật và phần mềm quản lý y tế, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân vùng cao, vùng biên, tạo nền tảng bền vững cho y tế cơ sở tại Quảng Lâm” - bác sĩ Thế chia sẻ.

Trong đợt 1 triển khai, Trung tâm Y tế Tuần Giáo đã tiếp nhận và điều động các y, bác sĩ có tay nghề vững từ các khoa lâm sàng về trực tiếp hỗ trợ địa bàn khó khăn. Kết quả bước đầu ghi nhận sự chuyển biến rõ rệt: Tỷ lệ người dân đến khám tại trạm y tế tăng so với cùng kỳ; nhiều ca sơ, cấp cứu ban đầu do tai nạn, ong đốt… được xử trí kịp thời, hạn chế chuyển tuyến đường dài tiềm ẩn rủi ro. Ông Đoàn Văn Quý, Giám đốc Trung tâm Y tế Tuần Giáo khẳng định: Việc luân phiên cán bộ là giải pháp then chốt để thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn. Trung tâm đã chỉ đạo các trạm y tế chủ động tiếp nhận công nghệ, chuẩn bị nguồn lực, tối ưu hóa quy trình chuyên môn để khi có cán bộ tăng cường, hiệu quả điều trị tại địa phương được nâng lên.

Thực tiễn từ các đợt luân phiên cán bộ cho thấy, chủ trương đưa bác sĩ về cơ sở đi đúng hướng. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh ban đầu, chương trình góp phần hiện thực hóa mục tiêu mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thiết yếu ngay tại nơi cư trú, giảm tải cho tuyến trên và tăng cường năng lực tự chủ cho tuyến dưới.

Trong hành trình hiện thực hóa Nghị quyết 72, Điện Biên từng bước làm vững chắc thêm tấm lá chắn tuyến đầu của hệ thống y tế bằng nguồn nhân lực chất lượng, quy trình chuyên môn chuẩn hóa và cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm. Những bác sĩ khoác áo blouse trắng về với bản làng hôm nay chính là nhịp cầu nối tri thức y khoa hiện đại với đời sống vùng cao, mở ra kỳ vọng về một mạng lưới y tế cơ sở vững chắc và bền vững.

Diệp Chi