Còn đây hơi ấm thư Người

Từ một bài viết trên báo Hà Bắc

Tôi may mắn nhiều lần được trò chuyện với thầy giáo Đỗ Văn Liễn (1938 - 2025). Thầy là Hiệu trưởng Trường Phổ thông cấp 2 xã Hàm Sơn (nay là Trường Trung học cơ sở Chờ, xã Yên Phong) suốt thập niên 1960.

Thầy Liễn kể lại nhiều tình tiết thú vị trong lần đến thăm ông Vũ Kỳ (1921-2005), thư ký của Bác Hồ. Theo lời ông Vũ Kỳ, Bác biết thông tin về Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn chính nhờ bài viết trên báo Hà Bắc (tháng 5/1969).

Đọc xong bài báo, trong niềm xúc động dâng trào, chiều 19/5/1969, Người lên nhà sàn viết ngay bức “Thư gửi các cháu thiếu niên Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn, xã Hàm Sơn, huyện Yên Phong, tỉnh Hà Bắc”. Bác đã lên kế hoạch về thăm và động viên thiếu niên Phú Mẫn nhưng vì sức khỏe yếu nên không thực hiện được dự định đó.

Ông Lê Đình Huề, Chủ nhiệm đầu tiên của Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn và bức ảnh nhận Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh Hà Bắc năm 1963.

Thầy giáo Liễn cho hay, từ năm 1960, hưởng ứng phong trào trường tiên tiến chống Mỹ do Bác Hồ phát động, Trường Phổ thông cấp 2 xã Hàm Sơn phối hợp với chính quyền địa phương thành lập các hợp tác xã măng non gồm 4 nhiệm vụ: Thi đua học tốt; làm tốt công tác đội; chăm sóc trâu bò béo khỏe giúp hợp tác xã có đủ sức kéo; phục vụ công tác xã hội.

Cuối năm 1962, tại Đại hội xã viên Hợp tác xã Nông nghiệp thôn Phú Mẫn, Lê Đình Huề (học sinh lớp 7, Trường Phổ thông cấp 2 xã Hàm Sơn, Liên đội trưởng Đội Thiếu niên tiền phong thôn Phú Mẫn) được giới thiệu bầu làm Chủ nhiệm đầu tiên của Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn.

Hợp tác xã có nhiệm vụ tập hợp thiếu niên trong thôn, phát động phong trào đội viên thi đua học tốt, tập trung chăm sóc trâu, bò béo khỏe, có đủ sức kéo; không để trâu, bò gầy yếu bệnh tật dẫn đến bị chết; vệ sinh đường làng ngõ xóm; chăm sóc gia đình chính sách.

Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn thành lập 9 tổ chăm sóc trâu bò, mỗi tổ chăm sóc 12 đến 15 con. Mỗi tối trước khi ngồi vào bàn học, đội viên cho trâu bò ăn no theo đúng khẩu hiệu “Trâu bò không sạch, không no, quyết không cho về chuồng”. Công việc này được kiểm tra thường xuyên, ghi vào sổ theo dõi để đội viên cùng tiến bộ.

Muốn trâu bò có sức khỏe, chuồng trại phải sạch sẽ, thoáng mát vào mùa hè và ấm áp vào mùa đông. Khi thời tiết lạnh, các tổ phân công lấy bao tải may áo ấm cho trâu, bò; trâu, bò có áo ấm mới được thả ra đồng… Đàn trâu bò ở Phú Mẫn, từ chỗ nhiều con ốm yếu đã béo khỏe trở lại.

Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn được đi báo cáo điển hình nhiều nơi. Năm 1963, Chủ nhiệm Lê Đình Huề được Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh Hà Bắc tặng Bằng khen. Đặc biệt, tháng 5/1969, khi đọc thông tin về Hợp tác xã trên báo Hà Bắc, Bác đã viết “Thư gửi các cháu thiếu niên Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn, xã Hàm Sơn, huyện Yên Phong, tỉnh Hà Bắc”.

Rạng rỡ quê nhà

Theo lời kể của nhà giáo Liễn, lễ đón thư Bác được tổ chức trang trọng tại sân Trường Phổ thông cấp 3 Yên Phong đúng Ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6/1969. Các đại biểu dự buổi lễ xúc động khi nghe thư Bác. Trong thư, Bác khen thiếu nhi Phú Mẫn vừa học tập tốt, vừa tham gia sản xuất tốt, tuy tuổi còn nhỏ đã làm những việc ích nước lợi dân.

Câu kết bức thư Bác viết: “Bác mong các cháu thiếu niên ở những địa phương khác làm theo các bạn nhỏ ở Hợp tác xã Măng non Phú Mẫn trong việc chăm sóc trâu bò và giúp đỡ thiết thực hợp tác xã địa phương mình. Bác hôn các cháu”.

Học sinh Trường Trung học cơ sở Chờ (xã Yên Phong) vệ sinh khuôn viên đình Phú Mẫn, nơi có cây đa Quyền Chủ tịch nước Nguyễn Hữu Thọ trồng năm 1981.

Năm 1971, Trường Phổ thông cấp 2 xã Hàm Sơn và Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn được đón Bộ trưởng Bộ Giáo dục Nguyễn Văn Huyên; năm 1981 vinh dự được đón Quyền Chủ tịch nước Nguyễn Hữu Thọ và nhiều đoàn đại biểu thanh niên, thiếu niên trong và ngoài nước về thăm, trao đổi kinh nghiệm.

Dịp kỷ niệm ngày sinh nhật Bác năm nay, tôi về Phú Mẫn, được gặp chủ nhiệm đầu tiên của Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn là ông Lê Đình Huề. Ông Huề đã 79 tuổi nhưng vẫn rất khỏe mạnh, minh mẫn.

Ông nhớ lại, một đêm hè tháng 6/1969, trong khu rừng già ở miền Nam, bên bờ sông Bé, ông bất ngờ nghe thấy Đài Tiếng nói Việt Nam đọc thư Bác Hồ khen thiếu niên Hợp tác xã Măng non thôn Phú Mẫn. Trong lòng ông dâng lên niềm hạnh phúc khó tả. Nghe thư Bác, ông xúc động nhớ về thời niên thiếu với bao kỷ niệm, cùng bạn bè thi đua học tập tốt, lao động tốt theo lời Bác dạy.

Ông kể, năm 1967, học xong cấp 3, ông xung phong nhập ngũ, chiến đấu tại chiến trường Nam Bộ. Xuất ngũ, ông được cử đi học tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội và về công tác ở Sở Nông nghiệp Hà Bắc cho đến khi nghỉ hưu. Hiện nay, tại Phú Mẫn, gia đình trưởng thôn Lê Đình Huề là tấm gương tiêu biểu về học tập với 4 người con đều có trình độ đại học và trên đại học. Chỉ 2 năm nữa, ông Huề tròn 60 năm tuổi Đảng.

Với người dân Phú Mẫn hôm nay, hơi ấm thư Người như vẫn còn đây. Làm theo lời Bác, Phú Mẫn được biết đến là địa phương giàu truyền thống hiếu học với phong trào “Tiếng trống khuyến học ban đêm” nổi tiếng cả nước. Thôn có 5,7 nghìn người, trong đó hơn 600 người có trình độ đại học trở lên.

Thầy Nguyễn Tài Hòa, Hiệu trưởng Trung học cơ sở Chờ chia sẻ: “Nối tiếp truyền thống Trường Phổ thông cấp 2 Hàm Sơn năm xưa, Trường Trung học cơ sở Chờ hôm nay không ngừng thi đua dạy tốt, học tốt, trở thành cơ sở giáo dục uy tín bậc nhất khu vực huyện Yên Phong cũ”.

57 năm qua, bức thư khen của Bác được người dân Phú Mẫn ghi nhớ, nâng niu, trân trọng. Đó là nguồn cảm hứng mạnh mẽ trong hành trình phấn đấu vươn lên xây dựng quê hương giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với niềm tin của vị lãnh tụ kính yêu đã dành cho đất và người Phú Mẫn. Đúng như những câu thơ mượt mà, sâu lắng trong “Bài ca tháng Năm” của nhà thơ Nghiêm Đình Thường: “Thư Bác khen như đồng hạn gặp mưa rơi/ Hạt mưa ấy thấm sâu từng thớ đất/ Để đất làng thêm bờ xôi ruộng mật/ Các em lớn khôn làm rạng rỡ quê nhà…”.