Chợ tự phát và bài toán sinh kế

Nhiều người dân buôn bán ở chợ tự phát Che Phai đã được quy hoạch về chợ C13.

Tại phường Điện Biên Phủ, thực hiện Quyết định số 1380/QĐ-UBND, ngày 7/8/2026 của UBND phường, Đoàn kiểm tra liên ngành đã xây dựng phương án, rà soát các điểm nóng và đẩy mạnh tuyên truyền từ ngày 15/8 đến 15/12/2026. Lực lượng chức năng đã phát tờ rơi, kẻ vạch sơn xác định phạm vi quản lý tại các điểm “nóng” như Tổ dân phố Phạm Văn Đồng, Khát Vọng (khu vực bản Che Phai cũ).

Với cách làm bài bản, thuyết phục, các hộ dân chủ động ký cam kết tự giác tháo dỡ mái che và di chuyển hàng hóa. Đến chiều 19/8, tình trạng họp chợ trái quy định tại Tổ dân phố Khát Vọng đã chấm dứt hoàn toàn; lòng đường, vỉa hè được trả lại thông thoáng. Sau khi chợ tự phát dừng hoạt động, nhiều tiểu thương và người dân đã chuyển sang buôn bán tại chợ C13, từng bước đưa hoạt động thương mại vào khu vực quản lý tập trung.

Tại phường Mường Thanh, ngày 24/8, chính quyền địa phương đồng loạt ra quân chấn chỉnh trật tự đô thị tại khu vực chợ C4, dọc tuyến đường Mường Then và xung quanh chợ Noong Bua. Ngay trong ngày đầu ra quân, lực lượng chức năng đã vận động 30 trường hợp vi phạm quy định về trật tự đô thị ký cam kết không tái lấn chiếm.

Tuy nhiên, thực tế tại một số điểm chợ tự phát cho thấy, tình trạng buôn bán lấn chiếm lòng đường vẫn chưa được giải quyết triệt để; nhất là khi vắng bóng lực lượng chức năng. Trao đổi về thực trạng này, ông Tiêu Anh Thư, hộ kinh doanh chợ Noong Bua chia sẻ: “Thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tục ra quân tuyên truyền, xử lý tình trạng lấn chiếm khu vực phía ngoài khuôn viên chợ để kinh doanh. Tuy nhiên, khi không có lực lượng kiểm tra, bà con lại tràn ra các tuyến đường quanh chợ bày bán. Việc này đôi khi rơi vào tình cảnh “bắt cóc bỏ đĩa”. Nguyên nhân là người bán có nhu cầu mưu sinh, còn người mua ưu tiên sự thuận tiện”.

Chủ trương dẹp bỏ chợ tự phát, trả lại mỹ quan đô thị, nhận được sự đồng thuận cao của nhân dân. Tuy nhiên, việc chuyển đổi địa điểm kinh doanh, cũng đặt ra những băn khoăn về sinh kế của tiểu thương. Chị Thùng Thị Thoa, từng buôn bán tại chợ tự phát Che Phai, tổ dân phố Khát Vọng, phường Điện Biên Phủ cho biết: Chợ tự phát trước đây thu hút rất đông người dân và du khách nhờ sự thuận tiện và các mặt hàng nông sản địa phương phong phú. Qua tuyên truyền, người dân ủng hộ chủ trương chung, nhưng mong muốn chính quyền sớm hoàn thiện quy hoạch chợ C13, bảo đảm quy mô và sự thuận tiện cho chợ dân sinh; đồng thời giải quyết dứt điểm tình trạng ùn tắc giao thông vào giờ cao điểm.

Tại các chợ C12, Noong Bua, Trung tâm 3… nhiều tiểu thương cũng đề nghị các cấp có thẩm quyền nghiên cứu mở rộng, sắp xếp lại các khu vực kinh doanh trong chợ tập trung, để tạo không gian buôn bán ổn định, an toàn. Nội dung này cũng được đưa ra bàn thảo cụ thể tại Hội nghị đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền phường Mường Thanh với Nhân dân trên địa bàn vào sáng 11/9 vừa qua. Cùng với đó, cử tri của phường đề nghị địa phương sớm tổ chức, sắp xếp lại hệ thống chợ dân sinh, nhất là khắc phục tình trạng chợ tự phát bao vây chợ Noong Bua.

Xây dựng nếp sống đô thị văn minh, bảo đảm “đường thông, hè thoáng” là mục tiêu lâu dài. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, quản lý trật tự đô thị không thể chỉ dừng ở các đợt ra quân xử lý vi phạm. Để giải quyết dứt điểm tình trạng chợ tự phát, bên cạnh tăng cường kiểm tra, ngăn tái lấn chiếm, các địa phương cần rà soát, nâng cấp hạ tầng giao thông kết nối với chợ tập trung; sắp xếp không gian kinh doanh hợp lý, đáp ứng nhu cầu mua bán và sinh kế của người dân. Khi có nơi buôn bán thuận tiện, ổn định, việc giữ gìn trật tự và mỹ quan đô thị sẽ hiệu quả hơn.