Chính sách đặc thù gỡ vướng đầu tư bảo vệ môi trường

Nghị quyết đặc thù của Quốc hội đã bổ sung danh mục các dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, trong đó có các dự án điện rác, cải tạo các bãi chôn lấp rác phục vụ phát triển kinh tế - xã hội... Ảnh: HOÀNG HIỆP

Nhà máy điện rác chậm được triển khai

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, việc triển khai kêu gọi đầu tư các nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt (rác) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng gặp một số khó khăn.

Theo đó, quá trình thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi dự án xử lý rác theo phương thức đầu tư đối tác công tư (PPP) do nhà đầu tư đề xuất bị kéo dài, nhất là đối với nhà máy xử lý rác có công suất 1.000 tấn/ngày. Việc này do Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư cùng các nghị định, thông tư quy định, hướng dẫn một số trình tự, thủ tục và phân định nhiệm vụ của các tổ chức, cá nhân… còn chưa đầy đủ, chặt chẽ dẫn đến việc thực thi còn nhiều vướng mắc.

Trong khi đó, việc đầu tư chuyển đổi công nghệ xử lý rác sang đốt rác phát điện (đối với dự án Nhà máy đốt rác phát điện tại Khánh Sơn có công suất 650 tấn/ngày) cũng như đầu tư các nhà máy điện rác khác cần có vốn đầu tư lớn nên nhà đầu tư mong muốn thành phố cung cấp rác sinh hoạt ổn định, lâu dài (thành phố đặt hàng thay vì tổ chức đấu thầu xử lý rác) để lập phương đầu tư, kinh doanh khả thi, hiệu quả, phục vụ việc cân đối kinh phí, huy động vốn, vay tiền ngân hàng để đầu tư và yên tâm đầu tư khi chưa có quy định pháp lý liên quan.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Nam Sơn nhìn nhận, hạ tầng xử lý rác của thành phố còn thiếu và chậm, trong đó việc đầu tư các khu xử lý rác sinh hoạt tập trung theo quy hoạch còn chậm, nhiều nơi chưa được triển khai. Việc kêu gọi đầu tư các nhà máy xử lý rác công nghệ cao (đốt rác phát điện) gặp khó khăn do vốn đầu tư lớn và các vướng mắc trong thủ tục đầu tư theo phương thức PPP.

Thời gian qua, việc thu hút, kêu gọi đầu tư các dự án xử lý rác thải gặp nhiều vướng mắc, khó khăn. Trong ảnh: Phối cảnh một nhà máy đốt rác phát điện tại Khánh Sơn.

Trước những vướng mắc, khó khăn nói trên, UBND thành phố Đà Nẵng (cũ) đã đề nghị các bộ, ngành hướng dẫn, có chính sách tháo gỡ. HĐND tỉnh Quảng Nam (cũ) đã ban hành Nghị quyết số 01/2020/NQ-HĐND ngày 21/4/2020 về cơ chế hỗ trợ đầu tư dự án xử lý rác thải trên địa bàn… Tuy nhiên, việc thu hút, kêu gọi đầu tư các dự án xử lý rác vẫn chưa đạt được nhiều kết quả, còn gặp vướng mắc.

Chi Cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường) Võ Thành cho rằng, thủ tục đầu tư các dự án liên quan đến xử lý rác, bảo vệ môi trường có tính chất cấp bách, cấp thiết cần được xem xét, hướng dẫn rõ hơn về quy trình đầu tư. Nhu cầu công nghệ, nguồn vốn để phát triển hạ tầng đô thị liên quan đến bảo vệ môi trường thực sự là rất lớn và không ngừng phát triển, nhất là các hệ thống xử lý rác thải, năng lượng tái tạo…, nên cần có những chính sách ưu đãi và hướng dẫn cụ thể từ Trung ương thì mới thực hiện được trong thực tế.

Ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược

Xuất phát từ thực tế trên, thời gian qua, thành phố Đà Nẵng đã đề xuất chính sách đặc thù về thu hút, kêu gọi đầu tư các dự án bảo vệ môi trường và được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 259/2025/QH15 ngày 11/12/2025 về sửa đổi, bổ sung một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng.

Theo đó, nghị quyết bổ sung dự án được ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược như: dự án nhà máy đốt rác phát điện có quy mô vốn đầu tư từ 2.000 tỷ đồng trở lên; dự án cải tạo, chuyển đổi các bãi chôn lấp rác và khu vực xung quanh để thực hiện phát triển kinh tế - xã hội có quy mô vốn đầu tư từ 3.000 tỷ đồng trở lên; dự án phát triển năng lượng sạch, năng lượng tái tạo có quy mô vốn đầu tư từ 5.000 tỷ đồng trở lên… Nhà đầu tư chiến lược được hưởng các ưu đãi và các dự án đầu tư này được thực hiện theo trình tự, thủ tục mà nghị quyết đặc thù này quy định.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư đang triển khai thực hiện dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt (rác) tự nguyện chuyển đổi toàn bộ công nghệ của dự án sang xử lý rác có thu hồi năng lượng được UBND thành phố xem xét, quyết định theo hình thức đặt hàng khối lượng xử lý rác.

Nhà đầu tư thực hiện dự án xử lý rác có công nghệ thu hồi năng lượng (điện rác) được UBND thành phố quyết định theo hình thức đặt hàng khối lượng xử lý rác và khối lượng xử lý rác đã chôn lấp tại các bãi chôn lấp, khối lượng xử lý rác tại các bãi rác tự phát gây ô nhiễm môi trường.

HĐND thành phố ban hành các tiêu chí, tiêu chuẩn và điều kiện, định mức, đơn giá, giá đặt hàng liên quan đến khối lượng rác được đặt hàng và chịu trách nhiệm về công khai, minh bạch, hợp lý, hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Nghị quyết đặc thù cho phép thành phố Đà Nẵng được đặt hàng xử lý rác sinh hoạt bằng phương pháp đốt rác phát điện. Trong ảnh: Dự án Nhà máy đốt rác phát điện Khánh Sơn có công suất 650 tấn/ngày đang được khẩn trương thi công. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Ngoài ra, nghị quyết cũng bổ sung quy định liên quan đến lượng carbon đã giảm phát thải được trao đổi, giao dịch. Theo đó, tín chỉ carbon, kết quả giảm phát thải khí nhà kính có được từ các chương trình, dự án theo các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon từ đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách thành phố được giao dịch với các tổ chức, cá nhân trong nước, quốc tế. UBND thành phố quy định trình tự, thủ tục và quyết định việc lựa chọn tổ chức, cá nhân để giao dịch.

Nguồn thu từ giao dịch tín chỉ carbon, kết quả giảm phát thải khí nhà kính là nguồn thu ngân sách thành phố được hưởng 100% và không dùng để xác định số bổ sung cân đối từ ngân sách Trung ương cho ngân sách thành phố. Đây sẽ là một trong những nguồn lực để thành phố đầu tư các chương trình, dự án ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn trên địa bàn.

HOÀNG HIỆP