Chỉ rõ trách nhiệm bộ, ngành chậm triển khai

Nhằm phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 120/2020/QH14 (ngày 19.6.2020) phê duyệt chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030. Mục tiêu của Chương trình nhằm thu hẹp dần khoảng cách về mức sống, thu nhập của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi so với bình quân chung của cả nước. Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2025 giảm 50% số xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn; đến năm 2030 cơ bản không còn xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn.

Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết này đã đáp ứng được mong mỏi của cử tri, Nhân dân đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây là cơ sở pháp lý rất quan trọng để Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương bắt tay triển khai chính sách để phát triển kinh tế - xã hội nhằm kéo dần khoảng cách vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi với các khu vực khác.

Để triển khai Nghị quyết của Quốc hội, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban Dân tộc và các bộ, ngành, địa phương đã ban hành 110 văn bản về cơ chế, chính sách và văn bản chỉ đạo điều hành. Tuy nhiên, theo đánh giá của Hội đồng Dân tộc, cho đến tháng 10.2022 các văn bản hướng dẫn của Trung ương mới cơ bản hoàn thành là rất chậm. Đáng nói là, còn 6 tỉnh chưa ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình.

Câu hỏi đặt ra, một chương trình quan trọng và được cử tri, đồng bào chờ đợi là vậy, sao vẫn có địa phương “đủng đỉnh” chưa ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình? Nguyên nhân này do đâu? Tập thể và cá nhân sẽ phải chịu trách nhiệm như thế nào khi chậm ban hành triển khai Chương trình này? Bởi việc chậm ban hành kế hoạch triển khai sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới tiến độ cũng như hiệu quả triển khai Chương trình này.

Không chỉ chậm ban hành các văn bản hướng dẫn, việc chậm phân bổ vốn thực hiện chương trình đã xảy ra ở một số địa phương. Nghị quyết của Quốc hội cũng nêu rõ, tổng nguồn vốn thực hiện giai đoạn 2021 - 2025, tối thiểu là 137.664 tỷ đồng, trong đó, ngân sách Trung ương là 104.954 tỷ đồng; ngân sách địa phương là 10.016 tỷ đồng; vốn tín dụng chính sách là 19.727 tỷ đồng; vốn huy động hợp pháp khác là 2.967 tỷ đồng. Dù vậy, cho đến nay vẫn còn 7 tỉnh chưa phân bổ, giao vốn của Chương trình.

Việc chậm ban hành văn bản hướng dẫn, việc chậm giao vốn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc triển khai Chương trình. Trên diễn đàn Quốc hội, không ít đại biểu trăn trở về vấn đề này. Đại biểu Quốc hội Lý Thị Lan (Hà Giang) nêu thực trạng, một số Chương trình mục tiêu quốc gia đến nay đã 2 năm làm công tác chuẩn bị, chỉ còn thời gian gần 3 năm để triển khai thực hiện. Do đó, Chính phủ cần có chỉ đạo quyết liệt các bộ, ngành, đơn vị khẩn trương hướng dẫn kịp thời, sớm bố trí vốn về địa phương để triển khai đồng bộ, thống nhất, hiệu quả các chương trình đến với người dân. Bởi theo đại biểu, nếu không khẩn trương thực hiện, chương trình đầy nhân văn và ý nghĩa dành cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi sẽ không thể đạt được tiến độ và ảnh hưởng đến mục tiêu đề ra. Đồng bào và đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đang rất mong mỏi và chờ đợi từ chương trình này để cải thiện điều kiện sản xuất và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân.

Để đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi sớm được hưởng lợi từ Chương trình, Chính phủ cần đánh giá một cách cụ thể về kết quả thực hiện so với mục tiêu cụ thể đã đề ra. Cần làm rõ những nguyên nhân, đặc biệt là nguyên nhân chủ quan, cũng như chỉ rõ trách nhiệm đối với từng cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan trong việc chậm ban hành văn bản hướng dẫn, kế hoạch triển khai, chậm phân bổ vốn thực hiện chương trình. Cùng với đó, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện Chương trình ở các cấp, các ngành nhằm phòng, chống các biểu hiện tiêu cực trong quá trình thực hiện. Một chính sách phát triển kinh tế - xã hội dành cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đầy tính nhân văn, không có lý do gì thực hiện lại chậm trễ.