Cân đối cung - cầu lao động nhìn từ thực tiễn Thủ đô

Báo cáo thị trường lao động Hà Nội tháng 6/2026 do Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội công bố cho thấy, kinh tế Thủ đô duy trì đà phục hồi và phát triển rất tích cực.

Cầu tăng mạnh, cung lệch pha

Trong 6 tháng đầu năm, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của Hà Nội ước tăng 8,22% so với cùng kỳ năm trước, ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm gần đây.

Sự phục hồi kinh tế đã kích hoạt nhu cầu tuyển dụng việc làm tăng vọt. Riêng trong tháng 6, toàn thành phố ghi nhận khoảng 56.000 vị trí việc làm cần tuyển dụng. Trong đó, ngành bán buôn, bán lẻ và dịch vụ chiếm tỷ trọng áp đảo với 54,0%; tiếp đến là công nghiệp chế biến, chế tạo và xây dựng chiếm 25,8%; dịch vụ du lịch, lữ hành chiếm 5,7% và vận tải, kho bãi chiếm 3,3%.

Cơ cấu tuyển dụng cho thấy các doanh nghiệp, HTX đang ngày càng coi trọng chất lượng nguồn nhân lực khi nhóm nhân sự có trình độ đại học và cao đẳng chiếm tới 51,3% tổng nhu cầu (đại học chiếm 28,5%, cao đẳng chiếm 22,4%).

Tuy nhiên, bức tranh thị trường vẫn có sự mất cân đối cung - cầu lao động sâu sắc. Ở chiều nguồn cung, thị trường ghi nhận khoảng 40.000 người có nhu cầu tìm việc trong tháng 6. Khảo sát trên 3.600 hồ sơ cho thấy nguồn cung tập trung lớn ở lao động trình độ đại học trở lên chiếm 33,3% và lao động chưa qua đào tạo chiếm 31,2% (chiếm tới 64,5% tổng nguồn cung). Trong khi đó, lực lượng lao động kỹ thuật có trình độ trung cấp và cao đẳng – nhóm nhân sự mà các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và HTX đang có nhu cầu cao lại rơi vào tình trạng khan hiếm. Thị trường đang rơi vào cảnh thừa nhân viên văn phòng và lao động phổ thông nhưng lại thiếu hụt kỹ thuật viên tay nghề cao, nhân sự vận hành thực chiến.

Doanh nhiệp kết nối với người lao động thông qua Sàn giao dịch việc làm.

Dự báo trong thời gian tới, khi hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm như đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, cầu Tứ Liên, cầu Trần Hưng Đạo và các khu đô thị mới gia tăng tốc độ triển khai, nhu cầu tuyển dụng kỹ sư, cán bộ kỹ thuật chuyên sâu và công nhân lành nghề sẽ tiếp tục bùng nổ.

Kết nối cung cầu từ sàn giao dịch việc làm

Để giải bài toán kết nối giữa doanh nghiệp và người lao động, thời gian qua, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đã phát huy vai trò cầu nối hiệu quả thông qua việc đa dạng hóa các hình thức giao dịch việc làm.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố đã giải quyết việc làm cho 102.300 lao động, đạt 59,8% kế hoạch năm. Riêng Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đã tổ chức thành công 124 phiên giao dịch việc làm, thu hút 2.891 lượt doanh nghiệp tham gia với hơn 60.000 chỉ tiêu tuyển dụng, tuyển sinh; qua đó kết nối và giúp hơn 4.300 lao động trực tiếp có việc làm.

Bên cạnh đó, mô hình phiên giao dịch việc làm lưu động tại các xã và phiên giao dịch chuyên đề đang cho thấy tính hiệu quả trong việc đưa thông tin thị trường đến tận tay người dân, học sinh, sinh viên và người lao động.

Điển hình như Phiên giao dịch việc làm lưu động xã Đông Anh vào tháng 4/ 2026. Thực hiện Kế hoạch số 15/KH-UBND của UBND Thành phố Hà Nội và sự phối hợp giữa Sở Nội vụ, UBND xã Đông Anh cùng Trung tâm Dịch vụ việc làm, phiên giao dịch gắn kết trực tiếp với Ngày hội giáo dục nghề nghiệp Thủ đô. Sự kiện đã thu hút 50 doanh nghiệp, cơ sở dạy nghề tham gia với 3.008 chỉ tiêu tuyển dụng, tuyển sinh và xuất khẩu lao động.

Kết quả thực tế, phiên giao dịch đã thu hút khoảng 2.500 lượt học sinh, sinh viên và người lao động đến nghe tư vấn; 972 lượt người tham gia phỏng vấn trực tiếp và 258 lao động đã được nhận hồ sơ tuyển dụng ngay tại chỗ.

Nhằm nâng cao hiệu quả tuyển dụng, hỗ trợ người lao động và HTX, doanh nghiệp, Hà Nội đang duy trì 9 sàn giao dịch việc làm (1 sàn chính và 8 sàn giao dịch vệ tinh).

Phiên giao dịch việc làm lưu động xã Đông Anh thu hút nhiều người tham gia.

Theo số liệu của Thống kê TP Hà Nội, nhờ đẩy mạnh hoạt động của các sàn giao dịch việc làm mà trong năm 2025, thành phố đã giải quyết việc làm cho 222.000 lao động, vượt 31,4% kế hoạch năm.

Thay vì chỉ chi trả trợ cấp đơn thuần, hệ thống Sàn giao dịch việc làm đã chủ động tư vấn học nghề, giới thiệu việc làm mới ngay từ khâu tiếp nhận hồ sơ, giúp rút ngắn tối đa thời gian đứt gãy việc làm của người lao động.

Đào tạo nghề theo nhu cầu

Thực tiễn thị trường lao động Hà Nội nửa đầu năm 2026 đã cho thấy, doanh nghiệp, HTX không còn chú trọng quá nhiều vào bằng cấp thuần túy mà ưu tiên hàng đầu cho kỹ năng nghề, kinh nghiệm thực tiễn và khả năng thích ứng công nghệ. Do đó, việc chuyển dịch từ đào tạo những gì cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẵn có sang đào tạo những gì doanh nghiệp, HTX và thị trường cần trở thành yêu cầu sống còn.

Ông Nguyễn Minh Châu, Giám đốc công ty cơ khí chính xác Hà Nội CNC, cho biết doanh nghiệp đang rất khát các kỹ thuật viên có tay nghề vững, đọc hiểu bản vẽ kỹ thuật và vận hành được hệ thống điều khiển tự động.

Đối với khu vực kinh tế tập thể, các HTX vốn là lực lượng đóng vai trò trụ cột trong chuỗi giá trị nông nghiệp, dịch vụ và kinh tế nông thôn Thủ đô. Vì thế, bài toán nhân lực chất lượng cao cũng mang tính quyết định đến sự phát triển của mô hình này. Đặc biệt, sự bùng nổ của nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và các tiêu chuẩn OCOP đòi hỏi bộ máy quản lý HTX phải thay đổi tư duy làm kinh tế.

Bà Đặng Thị Cuối, Giám đốc HTX Sản xuất và Tiêu thụ rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý, chia sẻ rằng làm nông nghiệp theo kinh nghiệm truyền thống thì năng suất không ổn định và rất khó đưa nông sản vào các chuỗi siêu thị lớn. Còn canh tác công nghệ cao muốn ứng dụng được công nghệ, kỹ thuật, máy móc hiện đại thì phải liên kết với các trường nghề nông nghiệp, học viện nông nghiệp để đặt hàng đào tạo kỹ thuật viên tại chỗ. Các bạn trẻ sau khi học xong được ký hợp đồng làm việc ngay tại trang trại, nắm vững cả kỹ thuật trồng trọt lẫn kỹ năng bán hàng trên các sàn thương mại điện tử thì mới đáp ứng được nhu cầu phát triển.

Từ những câu chuyện thực tế trên, có thể thấy việc đẩy mạnh liên kết ba nhà gồm Nhà nước, Cơ sở đào tạo và Doanh nghiệp/HTX là hướng đi căn cơ duy nhất để giải quyết bài toán cung cầu lao động.

Các cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn TP. Hà Nội cần chủ động phối hợp với các tập đoàn, doanh nghiệp và Liên minh HTX thành phố để xây dựng lại chuẩn đầu ra, đưa doanh nghiệp/HTX tham gia trực tiếp vào quá trình giảng dạy và đánh giá học viên. Mô hình đào tạo kết hợp thực tập có hưởng lương tại nhà xưởng hay trang trại giúp sinh viên hình thành tác phong công nghiệp ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

Thực tế thời gian qua, tại các HTX như Vạn Phúc, gốm Bát Tràng, HTX mây tre đan Phú Vinh, HTX sơn mài Hạ Thái…, học viên và lao động mới được hướng dẫn trực tiếp theo hình thức "cầm tay chỉ việc", tham gia toàn bộ quy trình từ tạo mẫu, chế tác đến hoàn thiện sản phẩm. Mô hình đào tạo gắn với sản xuất không chỉ giúp người học nhanh chóng thành thạo tay nghề, có thu nhập ngay trong quá trình học mà còn góp phần bảo tồn nghề truyền thống, bổ sung nguồn nhân lực cho các HTX và duy trì sức sống của các làng nghề Thủ đô.

Bà Hà Thị Vinh,Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Xã hội Tinh hoa Làng nghề Việt, cho rằng việc phát huy vai trò của HTX/doanh nghiệp trong làng nghề như một nơi thực hành cho học viên là hướng đi cần được nhân rộng. Với lợi thế vừa sản xuất, vừa truyền nghề, nhiều HTX/doanh nghiệp tại Hà Nội đã trở thành môi trường để người học rèn luyện kỹ năng trong điều kiện thực tế, góp phần gắn kết giữa đào tạo nghề với nhu cầu sử dụng lao động, đồng thời gìn giữ và phát huy các nghề thủ công truyền thống của Thủ đô.