Các giải pháp làm chậm và hỗ trợ phục hồi tóc bạc sớm

1. Những nguyên nhân phổ biến gây tóc bạc sớm

Mỗi sợi tóc được tạo màu nhờ melanin do tế bào melanocyte trong nang tóc sản xuất. Theo tuổi tác số lượng và hoạt tính của melanocyte giảm dần; tế bào gốc melanocyte cạn kiệt, không thể tái tạo tế bào tạo sắc tố mới. Kết quả là tóc mới mọc ra không còn màu, chuyển thành tóc bạc hoặc trắng.

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ rõ một số yếu tố làm tăng nguy cơ tóc bạc trước tuổi:

Di truyền: Nếu bố mẹ hoặc ông bà bạc tóc sớm, bạn có nguy cơ cao gặp tình trạng tương tự do gene quyết định thời điểm tế bào melanocyte (tế bào tạo sắc tố) bắt đầu suy giảm hoạt động.

Căng thẳng mạn tính: Stress kích hoạt giải phóng catecholamine và cortisol, gây tổn thương tế bào gốc melanocyte, đẩy nhanh quá trình mất sắc tố.

Rối loạn tuyến giáp: Cường giáp hoặc suy giáp làm rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng đến sản xuất melanin.

Thiếu vitamin B12 và các vi chất: Vitamin B12 cần thiết để vận chuyển oxy đến nang tóc; thiếu hụt nghiêm trọng có thể gây bạc tóc có thể hồi phục khi bổ sung kịp thời.

Hút thuốc lá: Các nghiên cứu cho thấy người hút thuốc có nguy cơ bạc tóc trước 30 tuổi cao gấp 2–4 lần so với người không hút do stress oxy hóa và tổn thương mạch máu nuôi nang tóc.

Bệnh tự miễn (bạch biến, rụng tóc từng mảng): Hệ miễn dịch tấn công nhầm tế bào melanocyte.

Stress oxy hóa và yếu tố môi trường: Gốc tự do từ ô nhiễm, tia UV, hóa chất nhuộm làm tổn thương nang tóc và đẩy nhanh lão hóa tế bào tạo sắc tố.

Đảo ngược tóc bạc toàn bộ là rất khó, nhưng trong một số trường hợp (thiếu B12, rối loạn tuyến giáp, stress nặng) tóc có thể lấy lại màu một phần khi nguyên nhân gốc rễ được điều trị kịp thời. Với các trường hợp còn lại, chúng ta vẫn có thể làm chậm đáng kể quá trình bạc tóc.

Tóc bạc là dấu hiệu tự nhiên của tuổi tác, tuy nhiên, nhiều người xuất hiện tóc bạc từ rất sớm, thậm chí trước 30 tuổi.

2. Các giải pháp làm chậm và hỗ trợ phục hồi màu tóc

Trong những trường hợp liên quan đến thiếu hụt dinh dưỡng, rối loạn tuyến giáp hay căng thẳng nặng, việc điều trị đúng nguyên nhân có thể giúp tóc lấy lại một phần sắc tố tự nhiên. Với phần lớn các trường hợp còn lại, dù không thể đảo ngược hoàn toàn, chúng ta vẫn có thể làm chậm đáng kể tốc độ bạc tóc thông qua cách tiếp cận khoa học và toàn diện sau:

Trước hết, hãy gặp bác sĩ da liễu hoặc nội tiết để kiểm tra các vấn đề tiềm ẩn: Thiếu vitamin B12, thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, bệnh tự miễn. Nếu phát hiện bất thường, việc điều trị kịp thời (bổ sung B12, thuốc điều hòa tuyến giáp…) thường mang lại hiệu quả rõ rệt, thậm chí một số người ghi nhận tóc mới mọc đã có màu trở lại.

Song song đó, thay đổi lối sống là biện pháp hiệu quả nhất đã được nhiều nghiên cứu chứng minh:

Cai thuốc lá ngay lập tức, đây là yếu tố nguy cơ mạnh nhất có thể loại bỏ.
Giảm stress qua thiền, yoga, tập thể dục đều đặn và ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm.
Xây dựng chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa và vi chất hỗ trợ sản xuất melanin: cá hồi, trứng, hải sản, gan động vật, hạt óc chó, rau lá xanh đậm, quả mọng, trà xanh, cà chua, ớt chuông…
Về chăm sóc tóc từ bên ngoài, hãy chuyển sang sử dụng các sản phẩm dịu nhẹ, không chứa sulfate, paraben và có thêm thành phần chống oxy hóa, bảo vệ UV; hạn chế tối đa uốn, duỗi, nhuộm hóa chất mạnh; khi ra nắng nên đội mũ hoặc dùng xịt chống nắng chuyên cho tóc.

Nhiều người cũng áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng khá phổ biến như: Massage da đầu bằng hỗn hợp dầu dừa + bột/trái amla (lý gai Ấn Độ) 2–3 lần/tuần; thoa nước ép hành tây tươi trộn dầu ô liu... Dù bằng chứng khoa học về các phương pháp này còn hạn chế và hiệu quả khác nhau ở mỗi người, chúng an toàn, chi phí thấp và được nhiều người tin dùng như một phần chăm sóc bổ sung.

Tóm lại, làm chậm tóc bạc sớm là một quá trình kết hợp "trong uống – ngoài thoa – lối sống lành mạnh". Khi cả ba yếu tố này được thực hiện đồng bộ và kiên trì, bạn hoàn toàn có thể kéo dài đáng kể thời gian giữ được mái tóc đen tự nhiên của mình.

Thực phẩm nên ăn để ngăn ngừa tóc bạc sớm.

3. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Nếu bạn dưới 30 tuổi mà tóc bạc nhanh và nhiều (hơn 50% tóc bạc), kèm theo các dấu hiệu:

Mệt mỏi, da nhợt nhạt, nghi thiếu máu, thiếu B12...
Tóc rụng từng mảng, da nổi bạch biến.
Tim đập nhanh, sụt cân hoặc tăng cân không rõ lý do nghi rối loạn tuyến giáp....

Hãy đến gặp bác sĩ da liễu hoặc nội tiết để được xét nghiệm và điều trị nguyên nhân gốc.

Hiểu rõ nguyên nhân khiến tóc bạc sớm và chủ động thay đổi lối sống, chăm sóc tóc đúng cách cùng can thiệp y tế kịp thời có thể giúp bạn làm chậm đáng kể quá trình này, thậm chí lấy lại một phần màu tóc tự nhiên trong một số trường hợp.

BS. Nguyễn Trần Bình