Biển mở lộc, cá cơm trắng bờ

Cá nhiều, ngư dân phấn khởi

Khi mặt biển Mũi Né còn phủ một lớp sương mỏng nhưng bãi cát Bãi Trước (khu phố 7, phường Mũi Né) đã rộn ràng như một phiên chợ sớm. Tiếng máy tàu vọng vào bờ nghe ì ì như nhịp tim của biển. Tiếng sóng vỗ đều đều hòa lẫn tiếng người gọi nhau í ới, tiếng sọt nhựa kéo lê trên cát và tiếng thùng xốp va nhau 'lộc cộc' thành một thứ âm thanh quen thuộc, đặc trưng của mùa cá cơm.

Cá cơm nhỏ, thân trong, ánh lên dưới nắng sớm

Không cần ai nhắc, những người lao động thời vụ đã đứng thành từng nhóm dọc bờ, mắt hướng ra xa, chờ bóng thuyền thúng từ ngoài khơi tiến vào. Một người đàn ông xắn quần cao, tay cầm sẵn móc sắt, vừa thấy thuyền lấp ló đã hô lớn: Cá vào rồi!. Tiếng hô ấy như một hiệu lệnh. Chỉ trong vài giây, cả bãi biển bừng lên, mọi người đứng phắt dậy, chạy ào xuống mép nước.

Những đôi chân lội bì bõm trong làn nước lạnh buổi sớm. Những cánh tay khỏe khoắn chụp lấy từng giỏ cá, nâng lên, chuyền tay nhau, đưa nhanh lên bờ như một dây chuyền đã vận hành thuần thục từ nhiều mùa cá trước.

Không chỉ đàn ông, nhiều phụ nữ cũng tham gia vận chuyển cá thuê

Trong lòng thuyền thúng, cá cơm trắng phủ kín. Nhìn từ xa như một lớp bạc vụn. Cá nhỏ, thân trong, ánh lên dưới nắng sớm, lấp lánh như những hạt muối biển. Mùi cá tươi bốc lên nồng nàn, hòa cùng gió biển thành thứ “hương vị” chỉ vùng biển mới có. Trên bờ, xe tải đã đậu sẵn và xếp hàng dài. Người cân, người ghi sổ, người đổ cá vào thùng xốp. Không khí làm việc trên bãi biển gấp gáp nhưng rất vui vẻ. Nhiều người mồ hôi rịn trên trán, nhưng ai nấy vẫn cười vì “lộc biển” đã về.

Giữa bến cá, ông Trần Văn Tám (trú phường Mũi Né, có hơn 20 năm bám biển) đứng cạnh chiếc thuyền vừa cập bờ, gương mặt sạm nắng nhưng ánh mắt sáng rõ. Ông Tám cho biết, năm nay cá cơm về dày, sản lượng ổn định, nhiều tàu chỉ đi vài tiếng đã đầy khoang. “Có chuyến ra chưa tới buổi là cá kín thuyền. Mỗi tàu vài tấn là chuyện bình thường. Anh em phấn khởi lắm”, ông Tám nói, tay vẫn thoăn thoắt phụ người nhà chuyển cá lên bờ.

Theo ông Tám, giá cá cơm đầu mùa từng vượt 30.000 đồng/kg, nhưng những ngày gần đây giảm xuống còn khoảng 25.000-27.000 đồng/kg. Dù vậy, sản lượng tăng mạnh nên thu nhập của ngư dân vẫn “dễ thở”. “Giá giảm thì cũng tiếc, nhưng được cái cá nhiều. Đi biển chỉ sợ về không có gì. Còn cá đầy khoang thì vẫn sống được”, ông Tám cười.

Cuộc chạy đua với cá tươi

Ông Huỳnh Văn An cho biết kiếm vài trăm nghìn mỗi sáng không khó

Ngư dân vùng biển Mũi Né gọi những đợt cá cơm xuất hiện liên tục như vậy là “lóng biển”. Từ “lóng” nghe lạ, nhưng với người đi biển, đó là dấu hiệu của một mùa đánh bắt thuận lợi. “Lóng” nghĩa là một đợt cá về dày, kéo dài, ngày nào ra khơi cũng có cơ hội trúng.

Chị Mỹ (một phụ nữ làm nghề thu mua lâu năm ở bãi cát Bãi Trước) giải thích: Lóng là đợt cá về liên tục. Năm nay lóng đến hơi muộn, nhưng đã đến thì cá dày. Có tàu trúng 12-15 tấn/ngày, ít cũng 1-2 tấn. Giá cá hiện giảm so với đầu vụ, dao động khoảng 19.000-22.000 đồng/kg tùy loại, nhưng nhờ sản lượng cao nên ngư dân vẫn có lãi. “Mấy ngày qua, mỗi bạn thuyền chia nhau từ vài triệu đến vài chục triệu đồng. Đầu vụ cá nam mà được vậy là vui rồi”, chị nói.

Mùa cá cơm thường xuất hiện sau Tết Nguyên đán. Thế nhưng năm nay, tháng 2 âm lịch trôi qua mà biển vẫn “im”. Nhiều người lo lắng vì sợ mất mùa. Đến khi cá bất ngờ xuất hiện, bến cá như trút được nỗi chờ đợi. “Đợt này kéo dài hơn mọi năm. Bà con thở phào. Tàu nào ra cũng có cá, không bị trắng tay”, chị Mỹ nói.

Không chỉ ngư dân tất bật, thương lái ở Mũi Né những ngày này cũng “chạy” không kém. Bà Nguyễn Thị Bảy (thương lái thu mua tại bãi cát Bãi Trước) liên tục gọi điện, ghi chép sổ sách và điều người làm. “Cá về liên tục, phải mua nhanh, cân nhanh và chở đi nhanh. Mỗi ngày tôi thu mua từ vài chục tấn đến cả trăm tấn để đưa về lò hấp, phơi khô hoặc làm nước mắm. Không thuê thêm người là không kịp”, bà Bảy nói. Sau đó, bà chỉ tay về những chiếc xe tải đang đậu sát mép bãi nói: Xe chờ sẵn, cá lên là chạy liền. Chậm chút cá xuống màu, mất giá ngay.

Mồ hôi đổi lấy tiền tươi

Ở một góc bãi biển, ông Huỳnh Văn An (trú phường Mũi Né) đang gồng vai khiêng từng giỏ cá lên xe. Mỗi giỏ nặng khoảng 15kg. Ông bước nhanh, đặt giỏ xuống, quay lại nhấc giỏ khác. Động tác lặp đi lặp lại khiến lưng áo ông ướt sũng. "Mùa cá cơm là thời điểm kiếm tiền tốt nhất trong năm của lao động tự do. “Hôm nào tàu về nhiều thì làm liên tục, cũng được gần nửa triệu một buổi. Bình thường cũng 300-500.000 đồng. Cực nhưng có tiền liền tay”, ông An nói.

Không chỉ đàn ông, nhiều phụ nữ cũng tham gia công việc khuân cá, phân loại và đổ cá vào thùng xốp. Công việc không cần hợp đồng, không cần tay nghề, chỉ cần sức khỏe và nhanh nhẹn. Mùa cá cơm vì vậy trở thành 'mùa vụ' của cả làng biển. “Mình không khiêng nổi nhiều thì phụ phân loại, gom cá. Mỗi buổi cũng kiếm được vài trăm nghìn, đủ trang trải thêm chi phí sinh hoạt”, bà Lê Thị Kim Hằng chia sẻ.

Theo bà Hằng, những giọt mồ hôi rơi xuống cát, nhưng người lao động ở đây vẫn cười. Bởi, mọi người không làm vì niềm vui đơn thuần, mà vì cuộc sống. Và cá cơm chính là đồng tiền mà biển trao cho họ.

Những ngày này, các lò hấp cá cơm ở Mũi Né hoạt động hết công suất, hơi nóng hòa cùng gió biển tạo nên mùi thơm đặc trưng. Cá sau khi hấp được đem phơi khô hoặc chuyển về các cơ sở làm nước mắm, tạo nên chuỗi nghề truyền thống nhộn nhịp mỗi khi cá về. "Bí quyết giữ hương vị là chọn cá đều con, làm sạch kỹ và hấp bằng nước biển lọc, không tẩm ướp hóa chất. Cá được hấp 10-15 phút để chín tới, giữ màu, sau đó phơi nắng gió 3-5 giờ cho khô thơm", ông Đặng Văn Lộc (chủ lò hấp cá cơm ở Mũi Né) cho biết.