Biến DCCI thành “KPI cải cách”

DCCI Thanh Hóa: Từ “đo lường” đến hành động (Bài 2):

Sản xuất phụ tùng ô tô xuất khẩu tại Công ty TNHH DS Hi-Tech Vina (Khu Công nghiệp Bỉm Sơn). Ảnh: Minh Hằng

Từ "soi" điểm số, thấy việc cần làm

Theo đánh giá của VCCI Thanh Hóa - Ninh Bình, kết quả DCCI Thanh Hóa năm 2025 cho thấy mặt bằng môi trường đầu tư, kinh doanh nhìn chung khá tích cực. Tuy nhiên, phía sau những điểm số “tốt”, “khá” vẫn tồn tại những khoảng trống cần tiếp tục thu hẹp.

Trước hết về tính minh bạch và tiếp cận thông tin, điểm trung vị của chỉ số này ở cả khối sở, ban, ngành và UBND cấp xã mới đạt mức khá. Qua khảo sát, DN tiếp tục đề nghị công khai rõ hơn thông tin quy hoạch, dự án, quy trình và thời gian xử lý thủ tục; cập nhật kịp thời những quy định thay đổi để tránh tình trạng DN phải bổ sung, làm lại hồ sơ do thiếu thông tin; đặc biệt là việc vận hành hiệu quả Cổng Thông tin điện tử của các sở, ngành, địa phương.

Về nội dung từ đối thoại sang sự tham gia thực chất của DN: Kết quả khảo sát cho thấy ở khối sở, ngành, chỉ khoảng 78% DN cho biết được thông báo lấy ý kiến khi xây dựng văn bản. Trong khi, thực tế, DN không chỉ cần được mời đến khi đã phát sinh vướng mắc, mà cần được tham gia ngay từ quá trình hình thành những chính sách có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, chỉ số chi phí không chính thức ở khối sở, ngành đạt mức điểm thấp nhất (4,94 điểm), cho thấy đây là lĩnh vực cần tiếp tục được quan tâm cải thiện nhằm nâng cao tính minh bạch và giảm gánh nặng chi phí không chính thức cho DN trong quá trình hoạt động.

Đối với cấp xã, phường, chỉ tiêu về thời gian giải quyết thủ tục hành chính sớm hơn hoặc đúng thời gian quy định mới đạt 73%. Ngoài ra, vẫn có 42% DN phản ánh hoạt động thanh tra, kiểm tra gây cản trở đáng kể hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN...

VCCI Thanh Hóa - Ninh Bình khuyến nghị các sở, ngành, địa phương tiếp tục nâng cao tính minh bạch, phát huy tính năng động, chủ động giải quyết khó khăn trong khuôn khổ pháp luật; giảm chi phí thời gian, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng chất lượng bộ phận tiếp nhận hồ sơ và rà soát những thủ tục còn rườm rà, nhất là trong đất đai, môi trường, xây dựng, hải quan, an toàn thực phẩm. Đồng thời, cần tăng cường giám sát công vụ, xử lý nghiêm những hành vi gây phiền hà, phát sinh chi phí không chính thức; bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, nhất là đối với DN nhỏ và vừa; mở rộng đối tượng tham gia đối thoại và tăng cường tham vấn cộng đồng DN trong quá trình xây dựng chính sách. Riêng tiếp cận đất đai vẫn là lĩnh vực cần được ưu tiên tháo gỡ tại nhiều địa phương.

“Sau lễ công bố, chúng tôi kỳ vọng kết quả DCCI sẽ thực sự lan tỏa tới từng sở, ban, ngành và UBND cấp xã được đánh giá. Mỗi đơn vị cần nghiên cứu kỹ kết quả của mình, bởi đây là sự tập hợp tiếng nói và trải nghiệm thực tế của cộng đồng DN trong lĩnh vực, địa bàn do đơn vị phụ trách. Qua đó, các cơ quan, địa phương có thể nhận diện rõ những việc đã làm tốt để tiếp tục phát huy, đồng thời thấy được những mặt còn hạn chế để có giải pháp cải thiện phù hợp. Dữ liệu DCCI cần được coi là một nguồn tham khảo đầu vào quan trọng trong quá trình hoạch định chính sách và xây dựng các giải pháp hỗ trợ DN", ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Giám đốc VCCI Thanh Hóa - Ninh Bình, kiến nghị.

Bên cạnh đó, điều tra DCCI mở rộng cũng cho thấy nhu cầu của DN đang thay đổi. Theo khảo sát, nhu cầu hỗ trợ về thuế, kế toán đã trở thành nhóm nhu cầu được quan tâm nhiều trong thời điểm hiện tại, thậm chí vượt nhu cầu tiếp cận tín dụng; trong khi nhu cầu xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường giảm so với năm trước. Sự thay đổi này cho thấy hoạt động hỗ trợ DN cần phải “đi cùng” thực tiễn, từ thiết kế chính sách đến cách chính quyền tổ chức truyền thông, hướng dẫn và hỗ trợ DN thích ứng với những quy định mới.

“Cộng đồng DN mong muốn chính quyền cấp xã ngày càng tăng cường kết nối, tương tác với các hội DN trên địa bàn để kịp thời phổ biến chủ trương, chính sách và nắm bắt những khó khăn từ thực tế. Việc xã Hà Long đứng thứ 3 trong 166 xã, phường tại kỳ đánh giá DCCI năm nay, vừa phản ánh khá trung thực cảm nhận của DN, vừa ghi nhận nỗ lực của chính quyền địa phương trong cải thiện chất lượng phục vụ và chúng tôi kỳ vọng sự cải cách này là không có điểm dừng”, ông Nguyễn Phú Tuấn, Phó Chủ tịch Hội DN xã Hà Long, chia sẻ.

Hành động thực chất, cải cách đến cùng

Thanh Hóa là một trong ba địa phương có mức cải cách và cải thiện Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh mạnh mẽ nhất cả nước theo Báo cáo đánh giá 20 năm Chương trình PCI Việt Nam (2005-2024). Theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã chính thức đi vào vận hành, trọng tâm của chúng ta không còn là sắp xếp tổ chức bộ máy, mà là nâng cao chất lượng vận hành của bộ máy mới; không chỉ phân cấp, phân quyền mà phải bảo đảm mỗi quyết định được thực hiện nhanh hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn.

Công ty CP Tập đoàn SOVICO nghiên cứu Dự án nâng cấp Cảng Hàng không Thọ Xuân, với tổng vốn đầu tư 8.200 tỷ đồng.

“Đối với cộng đồng DN, điều đó được đo bằng những kết quả rất cụ thể: Một thủ tục được rút ngắn; một quy định chồng chéo được bãi bỏ; một chi phí tuân thủ được cắt giảm; một kiến nghị được giải quyết kịp thời... Mỗi thay đổi như vậy có thể chỉ là một bước cải tiến trong quản lý Nhà nước, nhưng đối với DN, đó là thêm thời gian, thêm cơ hội và thêm nguồn lực để đầu tư, mở rộng sản xuất, tạo việc làm và đóng góp cho tăng trưởng”, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng chia sẻ.

Đặc biệt, thông điệp quan trọng sau công bố DCCI năm 2025 của tỉnh Thanh Hóa là không để kết quả khảo sát dừng lại ở một bảng xếp hạng. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương chịu trách nhiệm về chất lượng điều hành và kết quả cải thiện các chỉ số, chuyển mạnh mẽ từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, từ chờ DN kiến nghị sang chủ động nắm tình hình, phát hiện và tháo gỡ khó khăn, từ “hoàn thành” nhiệm vụ sang “kiến tạo kết quả”: “Khẩn trương phân tích từng chỉ số thành phần, từng nội dung DN phản ánh để xác định nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục đối với từng hạn chế; không để những hạn chế kéo dài hoặc tái diễn. Kết quả DCCI được yêu cầu sử dụng như một tiêu chí quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu, không để việc khảo sát, xếp hạng chỉ dừng lại ở công bố kết quả, mà phải trở thành căn cứ để chấn chỉnh, cải thiện và nâng cao chất lượng phục vụ DN”.

Hiện nay, khi các địa phương đều có chính sách ưu đãi, quỹ đất và hạ tầng ngày càng tương đồng, lợi thế khác biệt chính là tốc độ giải quyết công việc, tính minh bạch, khả năng dự báo chính sách và mức độ đồng hành của chính quyền.

Khi một nhà đầu tư hiện hữu có thể kể với đối tác rằng hồ sơ được giải quyết đúng hạn, những vướng mắc được chính quyền chủ động xử lý, thông tin rõ ràng và chi phí tuân thủ thấp, chính trải nghiệm đó sẽ có sức thuyết phục lớn hơn nhiều lời mời gọi đầu tư. Như Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh: “Năng lực cạnh tranh của một địa phương không được đo bằng số lượng văn bản ban hành, mà bằng khả năng biến chủ trương thành hành động và biến hành động thành kết quả mà DN có thể cảm nhận được”.