Bảo đảm từng khoản chi được kiểm tra, kiểm toán đầy đủ

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Hoàn thiện cơ chế xử lý chi phí Petrovietnam thực hiện thay Nhà nước

Chiều 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi.

Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát toàn diện Dự thảo Luật. Dự thảo tiếp tục theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Trong đó, về xử lý chi phí của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Chính phủ làm rõ nguồn kinh phí điều tra cơ bản về dầu khí, các chi phí Tập đoàn thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước, tách bạch với tài chính doanh nghiệp. Đồng thời, bổ sung cơ chế chuyển tiếp để xử lý các chi phí thực hiện thay Nhà nước phát sinh trước khi Luật Dầu khí năm 2022 có hiệu lực.

Thẩm tra Dự án Luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo nêu rõ, đối với cơ chế xử lý chi phí cho Tập đoàn, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính lưu ý, Chính phủ đã khẳng định tính chất đặc thù, rủi ro cao của hoạt động dầu khí và nguyên tắc cần có cơ chế xử lý, hoàn trả hoặc bù đắp các chi phí hợp lý, hợp lệ mà Tập đoàn thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước.

Cơ chế này không áp dụng đối với thiệt hại phát sinh do vi phạm pháp luật, vi phạm quy định về quản lý vốn nhà nước, lỗi cố ý hoặc hành vi gây thất thoát, lãng phí vốn, tài sản nhà nước.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị khi ban hành văn bản hướng dẫn phải có cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm các khoản chi phí Tập đoàn thực hiện thay nghĩa vụ của nước chủ nhà được xử lý minh bạch, đúng quy định.

Đối với các nghĩa vụ đã được Tập đoàn thực hiện thay trước ngày Luật Dầu khí số 12/2022/QH15 có hiệu lực nhưng chưa được xử lý chi phí, Chính phủ cần chỉ đạo các cơ quan hữu quan thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền theo quy định chuyển tiếp.

Giữ rõ ranh giới giữa nguồn thu Nhà nước và tài chính doanh nghiệp

Phát biểu ý kiến tại Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng bày tỏ đồng tình với cơ chế xử lý các khoản Tập đoàn Petrovietnam thực hiện nghĩa vụ thay nước chủ nhà. Tuy nhiên, từ góc độ quản lý tài chính và nguồn lực nhà nước, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần giữ thật rõ ranh giới giữa nguồn thu của Nhà nước và hoạt động tài chính của doanh nghiệp.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, khoản 4 Điều 60 cho phép sử dụng nguồn tiền từ bán phần sản phẩm dầu khí của nước chủ nhà để xử lý một số nghĩa vụ trước khi xác định phần lãi của nước chủ nhà nộp ngân sách. Chính phủ đã giải trình đây không phải khoản chi ngân sách mới mà là cơ chế xác định giá trị ròng của phần nước chủ nhà.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại Phiên họp. Ảnh: VPQH

“Cách giải thích này là hợp lý. Tuy nhiên, do cơ chế này tác động trực tiếp đến nguồn thu nhà nước. Vì vậy, tôi đề nghị khi quy định chi tiết phải đảm bảo từng khoản được xử lý có căn cứ, có chứng từ hạch toán riêng và kiểm tra, kiểm toán đầy đủ, chỉ xử lý đúng các nhóm nghĩa vụ mà Luật đã quy định” - Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, quy định theo hướng như vậy vừa không để Tập đoàn phải lấy vốn kinh doanh thực hiện nghĩa vụ của Nhà nước, vừa đảm bảo tính minh bạch của nguồn thu.

Đối với các nghĩa vụ phát sinh trước Luật Dầu khí năm 2022, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát, chốt đầy đủ danh mục, số liệu và xử lý dứt điểm sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, không để quy định chuyển tiếp kéo dài thành một cơ chế thường xuyên.

Tiếp thu ý kiến của Phó Chủ tịch Quốc hội, giải trình thêm tại Phiên họp, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nêu rõ, Chính phủ sẽ lưu ý trong quá trình xử lý, đưa ra các nguyên tắc để xử lý minh bạch, để vừa không ảnh hưởng đến nguồn thu vừa không ảnh hưởng đến nguồn lực của Petrovietnam. Đồng thời, Chính phủ cũng sẽ rà soát những nội dung phát sinh xảy ra trước năm 2022 để triển khai xử lý triệt để, tránh phải xử lý bằng cơ chế chuyển tiếp dài hạn.

Kết luận Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ chỉ đạo Cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các Ủy viên UBTVQH tại Phiên họp, ý kiến của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện Dự thảo Luật.

Trong đó, Dự thảo Luật cần bảo đảm quy định đầy đủ, rõ ràng nguyên tắc xác định trách nhiệm và cơ chế xử lý từng khoản chi phí của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam; xác định cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ, phòng chống thất thoát, lãng phí, tiêu cực, phù hợp với tinh thần Quy định 178 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Đồng thời, bảo đảm việc xử lý các khoản chi phí cho Tập đoàn thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước, của nước chủ nhà được minh bạch, đúng quy định. Chính phủ chịu trách nhiệm báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền từng trường hợp cụ thể trước khi xem xét quyết định, nhất là đối với các nghĩa vụ đã được Tập đoàn thực hiện thay trước khi Luật Dầu khí 2022 có hiệu lực nhưng chưa được xử lý theo tinh thần Nghị quyết 33 của Quốc hội.