'Bài toán' đầu tư nguồn lực để miễn viện phí toàn dân

Mục tiêu đến năm 2030 người dân cơ bản được miễn viện phí trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế

Giảm nỗi lo viện phí

Trong nhiều năm qua, chi phí khám chữa bệnh vẫn là nỗi lo thường trực của không ít gia đình. Thực tế cho thấy, dù đã tham gia Bảo hiểm y tế, người dân vẫn phải gánh một phần chi phí đáng kể do cơ chế đồng chi trả, đặc biệt với những trường hợp mắc bệnh mạn tính, bệnh nặng hoặc phải điều trị dài ngày. Không ít người bệnh từng chùn bước trước những hóa đơn viện phí sau mỗi đợt điều trị, buộc phải cân nhắc giữa việc tiếp tục chữa bệnh hay chấp nhận dừng lại vì không đủ khả năng chi trả. Chính từ những trăn trở rất đời thường ấy, yêu cầu về một chính sách y tế mang tính đột phá, giảm mạnh gánh nặng tài chính cho người dân, đã trở thành đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn.

Lộ trình miễn viện phí cơ bản được xây dựng trên tinh thần đó, với mục tiêu giảm dần, tiến tới cơ bản xóa bỏ khoản chi trực tiếp mà người bệnh phải bỏ ra khi sử dụng các dịch vụ y tế thiết yếu trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế. Đây không phải là việc "miễn phí hoàn toàn" theo cách hiểu giản đơn, mà là sự điều chỉnh có tính hệ thống, gắn với mở rộng quyền lợi bảo hiểm, nâng mức hưởng và tăng cường vai trò của y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe ban đầu. Trong đó, các nhóm yếu thế như người nghèo, đối tượng chính sách xã hội, người cao tuổi từ 75 tuổi trở lên được bảo đảm chi trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế. Đây được xem là bước đi mở đầu, nhằm giảm bớt áp lực tài chính cho những nhóm dễ bị tổn thương nhất trong xã hội.

PGS.TS Lê Tuấn Linh, Phó Giám đốc bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Đối với người dân, đây là một chủ trương mang lại niềm tin và sự an tâm lớn. Khi nỗi lo viện phí được giảm bớt, người bệnh có thể tập trung điều trị, không còn phải đắn đo giữa sức khỏe và khả năng tài chính. Chính phủ kỳ vọng chính sách này sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống, hạn chế tình trạng nghèo hóa do bệnh tật, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân vào hệ thống an sinh xã hội.

Cần sự đồng bộ giữa mở rộng quyền lợi và đầu tư nguồn lực

Tuy nhiên, hệ thống y tế, đặc biệt là các bệnh viện công, cũng đang đối mặt với không ít áp lực. Thực tế cho thấy nhiều bệnh viện tuyến trên đã quá tải trong thời gian dài, trong khi nguồn nhân lực y tế, nhất là bác sĩ chuyên khoa sâu, vẫn chưa đáp ứng kịp nhu cầu. Việc mở rộng quyền lợi và giảm chi phí cho người bệnh chắc chắn sẽ làm gia tăng số lượt khám, chữa bệnh, kéo theo áp lực lớn về nhân lực, cơ sở vật chất và tổ chức vận hành. Chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS Lê Tuấn Linh, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhấn mạnh rằng miễn viện phí toàn dân là chính sách rất nhân văn và có ý nghĩa chiến lược lâu dài, song để triển khai thành công cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực. Nếu không song hành với đầu tư cho nhân lực, trang thiết bị và cơ chế tài chính phù hợp, nguy cơ quá tải và suy giảm chất lượng dịch vụ là điều khó tránh khỏi.

Thách thức còn nằm ở hệ thống y tế cơ sở. Dù được xác định là "tuyến đầu" trong chăm sóc sức khỏe và phân luồng bệnh nhân, nhiều trạm y tế xã, phường hiện vẫn hạn chế về nhân lực chất lượng cao và năng lực chuyên môn. Hệ quả là người dân có xu hướng vượt tuyến, dồn lên các bệnh viện tuyến trên. Nếu miễn viện phí được triển khai trên diện rộng mà năng lực y tế cơ sở không được nâng cao tương xứng, áp lực lên các bệnh viện lớn sẽ càng gia tăng. Từ bản chất chính sách, miễn viện phí không thể tách rời việc đầu tư cho hệ thống y tế và chuyển đổi mô hình chăm sóc sức khỏe. Trọng tâm cần được đặt vào phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính dựa vào cộng đồng, phát huy vai trò của y tế cơ sở và bảo đảm cơ chế tài chính bền vững cho Quỹ Bảo hiểm y tế. Khi người dân được chăm sóc sức khỏe ngay từ ban đầu, nhu cầu điều trị nặng và chi phí lớn mới thực sự giảm.

Thực tiễn tại các cơ sở y tế đã phần nào phản ánh điều này. Sau khi thông tin về lộ trình miễn viện phí được công bố, người dân chủ động kiểm tra sức khỏe nhiều hơn, song bệnh viện cũng phải điều chỉnh quy trình, bổ sung nhân lực để tránh ùn ứ. Tuy nhiên, theo PGS.TS Lê Tuấn Linh, bên cạnh áp lực ngắn hạn, lộ trình miễn viện phí cơ bản cũng mang lại những lợi ích lâu dài cho chính các bệnh viện. Khi chi phí không còn là rào cản lớn, người dân đi khám sớm, điều trị từ giai đoạn đầu, giúp giảm số ca nặng, hạn chế biến chứng và nâng cao hiệu quả chuyên môn. Về lâu dài, cơ chế miễn viện phí trong phạm vi Bảo hiểm y tế sẽ giúp bệnh viện ổn định nguồn thu thông qua quỹ bảo hiểm, giảm sự phụ thuộc vào chi trả trực tiếp của người bệnh, tạo điều kiện đầu tư cho nhân lực, trang thiết bị và cải thiện chất lượng dịch vụ.

Lộ trình miễn viện phí cơ bản đến năm 2030 là một chủ trương lớn, thể hiện rõ tính nhân văn và tầm nhìn dài hạn của Đảng và Nhà nước trong bảo vệ sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, cần sự đồng bộ giữa mở rộng quyền lợi cho người dân với đầu tư nguồn lực cho hệ thống y tế. Khi y tế cơ sở được củng cố, phân luồng bệnh nhân hợp lý và quỹ bảo hiểm y tế được quản lý bền vững, người dân sẽ được hưởng niềm vui từ chính sách mới và các bệnh viện cũng giảm được nỗi lo trong quá trình triển khai.

Thùy Dung