Tôi tin chắc các bạn đã từng nghe câu 'Nước trong thì không có cá'. Tuy nhiên, với sự phát triển của văn hóa Internet những năm gần đây, nhiều bạn trẻ sẽ lầm tưởng nửa sau câu là 'Nếu người khiêm tốn thì sẽ bất khả chiến bại'.
Theo bạn, 'tai vách mạch rừng' hay 'tai vách mạch dừng' mới là câu thành ngữ đúng chuẩn Tiếng Việt?
Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt - Hán (Nguyễn Văn Khang - NXB Văn hóa Sài Gòn - 2008) là cuốn sách đối chiếu những thành ngữ, tục ngữ Việt - Hán có nghĩa tương đương, được tác giả giới thiệu là 'công cụ tiện lợi cho việc những người biên, phiên dịch, giao tiếp song ngữ Hoa - Việt và học tiếng Hoa, tiếng Việt với tư cách là một ngoại ngữ...' (trích mục Thay lời nói đầu của từ điển). Tuy nhiên, trong thực tế thì rất nhiều mục sự so sánh đối chiếu không chính xác và điều này có thể dẫn đến sai sót cho người sử dụng. Những lỗi này thỉnh thoảng vẫn được chúng tôi nêu ra trong chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa'. Tiếp theo đây là hai mục cần bàn lại.
Bởi sự thông dụng mà đôi khi khiến ta lại quên mất mình không phải lúc nào cũng sử dụng tiếng Việt đúng cách, hợp lí và hay.
Câu thành ngữ quen thuộc 'Ướt như chuột lột' hóa ra lại có một lỗi sai cơ bản mà ngay cả học sinh giỏi Văn cũng chưa chắc phát hiện ra.
Độc giả Vương Toàn hỏi: 'Tôi thấy người ta hay chúc nhau là 'Mã đáo thành công' với nghĩa là gặp nhiều may mắn, đạt được thành công, thắng lợi nhanh chóng, nhưng không biết vì sao lại nói như vậy. Gần đây tôi có xem cuốn sách đứa cháu đang đọc Thành ngữ bằng tranh (biên soạn: Nguyễn Thị Hường Lý; Tranh: Nguyễn Quang Toàn - NXB Kim Đồng, 2020), thì thấy giải thích như sau:
Trong tiếng Việt, 'thuốc thang' được dùng với hai nghĩa: 1- Danh từ, có nghĩa như thuốc men (thường gắn với vị thuốc đông y), như 'chăm lo thuốc thang', 'bệnh thế này thì thuốc thang nào trị nổi'; 2- Động từ, chỉ việc chữa bệnh bằng các loại thuốc, ví dụ: 'Chạy vạy khắp nơi để thuốc thang mà bệnh vẫn chưa khỏi',...
Người đời thường dùng thành ngữ 'hai bàn tay trắng' để nói về ai đó lập nghiệp ở con số không. Nhưng với Lò Hừ, anh còn phải lập nghiệp từ con số âm. Thế nhưng, với khát vọng vươn lên, lại được Đảng điểm hóa, anh đã rũ bùn đứng dậy thành công. Hôm nay, người ta thường nhắc đến Pờ Lò Hừ như kể về một huyền thoại giữa đời thường, như một hình tượng cho ý chí, nghị lực, cũng là để bảo nhau nhớ về công ơn của Đảng.
Hành trình nghệ thuật đầy cảm hứng, kết hợp không gian sắp đặt, âm nhạc sâu lắng… đã dẫn lối hơn 800 khách mời của Masterise Homes khám phá triết lý sống bền vững tại sự kiện 'Khởi sinh giá trị sống' - giới thiệu dự án LUMÌERE SpringBay.
Bùi Thu Trang vừa tốt nghiệp loại Xuất sắc, trường ĐH Ngoại thương, với điểm trung bình đạt 3.83/4.0. Đặc biệt, nữ sinh tiếp tục trúng tuyển du học thạc sĩ tại ĐH Thanh Hoa, ngôi trường danh tiếng hàng đầu Trung Quốc.
'In illo tempore' của Nguyễn Thụy Đan là một tập thơ mang thẩm mỹ và thi pháp thơ đương đại, truyền đạt những ưu tư, suy tưởng bằng ngôn ngữ thơ bác học và dụng điển.
Thành ngữ Việt Nam có câu 'Vẽ rắn thêm chân'; câu này vốn xuất phát từ điển tích Hán 'Họa xà thiêm túc'.
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ireland, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tới thăm và phát biểu tại Trường Đại học Trinity Dublin.
'Lại mặt to hơn lễ cưới', 'Lại mặt hơn lễ cưới', 'Lại mặt (to) hơn ăn cưới', 'Lại mặt to hơn đám cưới'… là những biến thể khác nhau của một thành ngữ đang được dùng khá phổ biến trong giao tiếp tiếng Việt hiện nay.
Độc giả Đặng Nguyễn Triết hỏi: 'Trên trang 'Tiếng Việt giàu đẹp' đăng bài 'Tổng hợp các thành ngữ tục ngữ bắt đầu bằng từ muốn' (3/11/2023). Sau khi đọc bài này, nhiều câu tôi ngờ ngợ về cách giải thích vì thấy không giống như những gì tôi nghe người ta vận dụng trong thực tế. Ví dụ câu 'Muốn ăn gắp bỏ cho người', tác giả giải thích là 'muốn được ưu ái, thiên vị mà không xứng đáng; là yêu cầu, đòi hỏi điều gì đó mà không xứng đáng hoặc không thực tế'.
Độc giả Lê Thu Hà hỏi: 'Tôi thấy câu tục ngữ 'Rau muống tháng chín nàng dâu nhịn cho mẹ chồng ăn' được nhiều người đưa ra hai cách hiểu: 1. Rau muống tháng chín hiếm, nàng dâu thảo nhịn miệng cho mẹ chồng ăn; 2. Rau muống tháng chín không ngon, nàng dâu giả bộ nhường cho mẹ chồng ăn, hoặc cố tình làm vậy cho bõ ghét.
Mỗi con người, trong một ngày cũng như trong suốt cuộc đời, luôn phải xác lập các tư thế khác nhau của mình trong sự trôi chảy xung quanh của đời sống, của vạn vật.
Gần như cùng thời điểm, Minh Triệu và Kỳ Duyên đều đăng tải những câu nói ẩn ý, để riêng thì có vẻ vô thưởng vô phạt nhưng nếu ghép chung với những sự kiện diễn ra gần đây thì netizen mới thấy hai cô gái dường như gửi gắm rất nhiều điều muốn nói.
Độc giả Trần Thanh Huy hỏi: 'Tôi thường theo dõi mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên Báo Thanh Hóa và cảm thấy rất bổ ích, vì qua đây tôi có thêm hiểu biết về tiếng mẹ đẻ và nhiều kiến thức khác trong cuộc sống. Hôm nay tôi gửi thư này đến chuyên mục và nhờ các chuyên gia giải đáp một số thắc mắc sau đây:
Ở Việt Nam không chỉ gói gọn trong 100 họ như câu cửa miệng 'bách gia trăm họ'. Và cũng không phải ngẫu nhiên mà họ Nguyễn chiếm đến 38,4 dân số.
Vừa qua, vào ngày 14/09/2024 tại Phòng Quảng Bá Khách sạn Movenpick Số 83A Lý Thường Kiệt, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, sự kiện 'Sở hữu nhà vĩnh viễn tại Úc – Giấc mơ trong tầm tay' do Tập đoàn bất động sản Úc - Infiniti và AHB group phối hợp tổ chức đã diễn ra thành công tốt đẹp với nhiều nội dung, thông tin hấp dẫn về bất động sản 'xứ sở chuột túi'.