Trong chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa (7/7/2025), chúng tôi đã chứng minh 'nuốt chửng' và 'nuốt trửng' là trường hợp lưỡng khả về chính tả. Trong bài viết này, chúng tôi xin 'cà kê' sang một chuyện thú vị khác, đó là từ 'trộng' đến 'lống'.
Tại Hội chợ Sách London 2026 (Anh) vừa diễn ra vào trung tuần tháng 3, có một ấn phẩm thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội, đó là cuốn sách mang tựa đề rất khẩn thiết: 'Don't steal this book' (Đừng ăn cắp cuốn sách này).
Không chỉ đơn thuần là câu đố vui, thử thách này còn khiến người chơi phải vận dụng khả năng ngôn ngữ và sự tinh ý với dấu thanh tiếng Việt.
HNN - Dịch giả - nhà văn Bửu Ý là một trong số không nhiều người Huế có quá trình hoạt động, lao động và sáng tạo liên tục trong lĩnh vực văn hóa - giáo dục từ trước năm 1975 cho đến bây giờ.
Độc giả Nguyễn Thái Bình (Ninh Bình) hỏi: 'Tôi thường xuyên theo dõi chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên Báo Thanh Hóa. Gần đây, tôi đọc được bài giải đáp thắc mắc của độc giả: 'Khôn dồn ra mặt' là câu 'tục ngữ' hay 'thành ngữ'. Bản thân tôi cũng thường nghe người ta gọi 'ngạn ngữ', 'tục ngữ', hay 'cổ ngữ', 'thành ngữ'... nhưng chưa thực sự am hiểu về các thể loại này và cảm thấy thiếu tự tin khi dẫn giải một câu nói nào đó của dân gian. Vậy, xin chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa cho tôi và độc giả được biết, khi nào thì gọi là 'ngạn ngữ', khi nào thì gọi là 'tục ngữ'?
Khi bà ngoại tôi bắt đầu hay quên, cả gia đình mới nhận ra: tuổi già không chỉ là chuyện sức khỏe, mà còn là hành trình giữ lại cảm giác được yêu thương, được lắng nghe – để mỗi ngày trôi qua vẫn còn ý nghĩa.
Có những nơi trên thế giới, ở đó việc đọc không phải là một thói quen, mà gần như là một nhịp sống.
Độc giả Trần Bảo Trân (Sài Gòn) hỏi: 'Ví dầu cá lóc nấu canh/Bỏ tiêu cho ngọt, bỏ hành cho thơm'. Xóm nhà lá Facebook của tôi đang thắc mắc (có cả tranh luận) cái vụ 'bỏ tiêu cho ngọt' trong câu ca dao trên. Tiêu cay chứ sao ngọt? Tôi bối rối, nhưng chợt nhớ ra chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên Báo Thanh Hóa. Chúng tôi xin gửi tới thắc mắc này và rất mong được giải đáp. Trân trọng cảm ơn'.
Độc giả Lê Trí Huân hỏi: 'Xin chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa cho biết tại sao dân gian lại có câu nói ngược đời: Sinh con rồi mới sinh cha/ Sinh cháu giữ nhà rồi mới sinh ông? Trân trọng cảm ơn'.
Độc giả Tường Minh hỏi: 'Tôi thấy trong cách nói và viết lúc thì dùng 'bột phát' lúc thì dùng 'bộc phát'. Vậy xin chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa cho biết hai từ này có đồng nghĩa với nhau không? Trân trọng cảm ơn.'
Độc giả Phạm Minh Thành hỏi: 'Trước đây tôi có đọc một bài viết dẫn gốc Hán của câu 'Treo đầu dê, bán thịt chó' cùng một số dị bản, nhưng hiện tại tôi không còn nhớ chính xác. Vậy, xin chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa giúp tôi: 1. Tìm lại bản gốc Hán của 'Treo đầu dê, bán thịt chó' và những dị bản của nó; 2. Cho biết câu này là thành ngữ hay tục ngữ và nghĩa khái quát của nó như thế nào.
Tác phẩm cổ trang Trục Ngọc do Điền Hi Vi và Trương Lăng Hách đóng chính hiện đang phủ sóng mạng xã hội vì nhiều lí do.
Mùa xuân này, nhà văn Trương Anh Quốc lại lên tàu ra biển. Ai quen thân sẽ hiểu lựa chọn này của anh sau hơn một năm anh làm việc trên đất liền giữa đô thị sầm uất phương Nam. Biển khơi khoáng đạt cũng như tâm hồn nhà văn luôn hướng về những vùng trời rộng mở. Anh tâm sự: phải đi để còn viết!
Nghĩa Đô vốn là một xã nông thôn ven kinh thành Thăng Long, mang đậm dấu ấn văn hiến và tinh thần hiếu học.
Giữa nhịp sống hối hả, đâu đó trên những miền quê Hà Tĩnh vẫn có những người lặng lẽ tìm về với nghiên mực, bút lông, miệt mài khổ luyện và gửi gắm tâm hồn qua từng nét chữ.
Những ngày vừa qua, 'lướt' mạng xã hội tình cờ bắt gặp tấm poster quảng bá cho một sản phẩm audio với tên gọi Hoài vọng Audio tuyển chọn 10 tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân, được thể hiện qua giọng đọc của một nghệ sĩ mang tên Lê Vi.
Mỗi độ xuân về, giữa không gian linh thiêng của đền thờ Vạn thế sư biểu Chu Văn An ở Khu di tích quốc gia Phượng Hoàng (Hải Phòng), tiếng trống khai bút lại ngân vang như đánh thức truyền thống hiếu học ngàn đời. Ngày 24/02 (mùng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ), Lễ Khai bút Xuân Bính Ngọ 2026 được tổ chức trang trọng, mở đầu một năm mới bằng niềm tin vào chữ nghĩa và đạo học.
Khi đất trời sang xuân, mai đào đua nhau khoe sắc, cũng là khi nhà nhà, người người vui xuân, đón Tết. Trong những ngày đầu năm mới, cùng với việc du xuân chúc Tết ông bà, cha mẹ, người thân, đi lễ chùa, mừng tuổi đầu năm…, nét đẹp xin chữ-cho chữ cũng được nhiều người gìn giữ, phát huy.
Trong dòng chảy văn hóa Tết của người Việt, tục xin, cho chữ đầu năm đã trở thành một sinh hoạt tinh thần giàu ý nghĩa. Tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội), hình ảnh ông đồ mặc áo dài, khăn đóng, chậm rãi mài mực, nâng bút đã gắn bó với ký ức của nhiều thế hệ.
3 mẹo cầu tài lộc linh nghiệm theo phong tục Việt Nam để bắt đầu năm mới suôn sẻ, may mắn và thành công trong mọi lĩnh vực.
Trong nhịp xuân rộn ràng, người Việt lại tìm về một phong tục đẹp được gìn giữ qua bao thế hệ - xin chữ đầu xuân. Tại các di tích, đình chùa, những 'ông đồ' lặng lẽ bên mực tàu, giấy đỏ cùng từng nét bút uyển chuyển.
Trong kho tàng thơ ca cách mạng Việt Nam, thơ Xuân của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn mang vẻ đẹp rất riêng: Không cầu kỳ chữ nghĩa, phô trương cảm xúc, nhưng mỗi câu, mỗi chữ đều như thấm nguồn năng lượng tinh thần mạnh mẽ, lay động lòng người.
Lễ hội khai bút đầu Xuân Bính Ngọ do UBND phường Bắc Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) tổ chức tại Di tích đền Cả - Dinh đô Quan Hoàng Mười với mong muốn khơi dậy tinh thần hiếu học, tôn vinh chữ nghĩa và tri thức.
Lễ hội khai bút đầu Xuân Bính Ngọ do UBND phường Bắc Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) tổ chức tại Di tích đền Cả - Dinh đô Quan Hoàng Mười với mong muốn khơi dậy tinh thần hiếu học, tôn vinh chữ nghĩa và tri thức.
Có một xứ Nghệ rất riêng trong những ngày Tết: Nơi con thuyền được tri ân như người bạn đời, nơi chữ nghĩa được nâng niu như lời nguyện cầu bình an. Những phong tục ấy như sợi lạt mềm, buộc chặt quá khứ vào hiện tại, khiến Tết mãi là bến đỗ ấm áp nhất của lòng người.
Tục xin chữ đầu năm là biểu hiện của truyền thống hiếu học, tinh thần trân trọng chữ nghĩa và là sợi dây kết nối giữa lịch sử văn hóa, văn hiến dân tộc với đời sống đương đại. Mỗi dịp Tết đến, Xuân về, tại các danh lam thắng cảnh, các lễ hội, các khu du lịch tâm linh, đình, chùa… chúng ta đều bắt gặp hình ảnh các 'ông đồ' ngồi bên nghiên mực, giấy đỏ mải mê, tỉ mỉ viết chữ, cho chữ thư pháp.
Trong dịp Tết cổ truyền, tục xin chữ đầu năm không chỉ gửi gắm ước vọng bình an, may mắn mà còn góp phần lan tỏa giá trị 'tôn sư trọng đạo' qua truyền thống mùng 3 Tết thầy. Nét đẹp văn hóa ấy nhắc nhớ đạo lý hiếu học, tri ân người trao truyền tri thức, được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Bước từ nghề 'sách' sang nghề báo sau hơn 20 năm từ lời hẹn của chính mình, đến nay Tổng Biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Anh Vũ đã giữ nghiệp 'chữ nghĩa' gần 30 năm. Đó cũng chính là nhờ nền tảng văn hóa gia đình mà ba mẹ đã tạo dựng và trao truyền lại cho ông.
Xin chữ đầu năm, lễ chùa ngày Tết không chỉ là phong tục, mà là hành trình người Việt hướng về chữ nghĩa, đạo lý và sự an yên trong tâm hồn giữa nhịp sống hiện đại.
Trong dòng chảy văn hóa Tết của người Hà Nội, tục xin – cho chữ đầu năm là một phong tục đặc biệt, kết tinh giữa niềm tin tâm linh, truyền thống hiếu học và cốt cách thanh lịch của đất Thăng Long.