Trong chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa số trước, chúng tôi đã đính chính những sai sót liên quan đến từ bón lót. Trong chuyên mục này, chúng tôi xin tiếp tục đề cập đến một số từ mà cuốn Từ điển từ và ngữ Việt Nam (GS.NL - NXB Tổng hợp TPHCM - 2003) giảng sai, bao gồm bón phân, bón thúc, bón đón đòng. (Phần gạch đầu dòng để trong ngoặc kép là nguyên văn trong từ điển, phần xuống dòng tiếp theo là trao đổi của chúng tôi).
Sáng 18/12, tại Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Hội Nhà Văn Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo 'Nhà văn Anh Đức - Cuộc đời và sự nghiệp' nhân kỷ niệm 10 năm ngày ông qua đời.
Hơn 80 năm cầm bút, hai lần đoạt giải A Giải thưởng Sách Quốc gia, nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư hiện đang là cái tên được tìm kiếm nhiều nhất về những 'cây đại thụ' ngoại bách niên. Năm nay ông 104 tuổi.
Nguyễn Nhật Ánh có lẽ là nhà văn 'giữ lời hứa' nhất đối với độc giả. Ông từng đưa ra lời hẹn, mỗi năm sẽ ra mắt một đầu sách mới để không phụ lòng bạn đọc yêu mến, đợi chờ. Thế là sau cuốn 'Mùa hè không tên' ra mắt năm 2023, trước thềm Giáng sinh năm nay, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh tiếp tục ra mắt cuốn 'Tiệm sách của nàng'.
Độc giả Minh Văn hỏi: 'Tôi có đọc bài 'Nên hiểu và dùng thành ngữ 'Nằm gai nếm mật' trên chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa, và thấy tác giả giải thích là điển tích thành ngữ 'Nằm gai nếm mật' (gốc Hán Ngọa tân thường đảm; ngọa 臥 = nằm; tân 薪 = củi khô, cỏ gai dùng để đun nấu; thường 嘗 = nếm; đảm 膽 = mật đắng của động vật)', đồng thời dẫn tích Việt vương Câu Tiễn dùng khổ nhục kế để được tin tưởng và phóng thích; khi về nước thì thường nằm trên củi khô, cỏ gai, nếm mật đắng để không quên nỗi nhục bại trận, nuôi chí phục thù.
Nguyễn Nhật Ánh tiếp tục khẳng định bút lực của mình qua tác phẩm mới 'Tiệm sách của nàng', vừa phát hành trên toàn quốc từ ngày 6/12. Với cuốn sách này, ông không chỉ cho thấy sức làm việc bền bỉ, trách nhiệm và có tính chuyên nghiệp cao, mà còn tự đặt ra những thách thức mới.
Từ bộ sách 2 tập Gia Định - Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh: Dặm dài lịch sử (1698-2020) của nhà nghiên cứu 104 tuổi Nguyễn Đình Tư cho đến tiểu luận Tại sao ta yêu của nhà văn trẻ 9X Hiền Trang… các tác phẩm được trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần 7 - 2024 cho thấy tính kế thừa từ nhiều thế hệ tác giả viết sách ở Việt Nam.
Nhớ thuở giảng đường nắng nhẹ rơi/Lời cô vang vọng giữa đất trời/Thầy mang tri thức trao cho trẻ/Dẫn lối tương lai thắp sáng đời.
Cứ mỗi 3 giờ chiều vào hai ngày cuối tuần, lớp học thư pháp của nhà thư pháp Lê Thiên Lý lại đông đúc những người yêu con chữ dân tộc. Không phân biệt tuổi tác, giới tính hay trình độ, nơi đây chỉ có những tâm hồn cùng chung một đam mê với nghệ thuật thư pháp.
Ngày 15-11, Báo Phụ Nữ TPHCM và Câu lạc bộ Doanh nhân Sài Gòn phối hợp công bố tổ chức Cuộc thi viết với chủ đề 'Doanh nhân với chữ hiếu và gia đình'.
Ít ai biết vì sao trong tên thường có đệm 'văn', 'thị' mà không phải những từ khác?
Độc giả Trần Ngọc Thơ hỏi: 'Có người nói 'Tứ tung ngũ hoành' nhưng cũng có người nói là 'Tứ tung ngũ hành'. Vậy tôi muốn chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa giải đáp, 'hoành' hay 'hành' đúng; từ láy 'tứ tung' có liên quan gì đến 'Tứ tung ngũ hoành/hành' hay không, và tại sao lại nói như vậy? Trân trọng cảm ơn'.
Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt - Hán (Nguyễn Văn Khang - NXB Văn hóa Sài Gòn - 2008) là cuốn sách đối chiếu những thành ngữ, tục ngữ Việt - Hán có nghĩa tương đương, được tác giả giới thiệu là 'công cụ tiện lợi cho việc những người biên, phiên dịch, giao tiếp song ngữ Hoa - Việt và học tiếng Hoa, tiếng Việt với tư cách là một ngoại ngữ...' (trích mục Thay lời nói đầu của từ điển). Tuy nhiên, trong thực tế thì rất nhiều mục sự so sánh đối chiếu không chính xác và điều này có thể dẫn đến sai sót cho người sử dụng. Những lỗi này thỉnh thoảng vẫn được chúng tôi nêu ra trong chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa'. Tiếp theo đây là hai mục cần bàn lại.
Đề xuất 'không công khai thông tin về sai phạm của giáo viên khi chưa có kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền' là một trong những nội dung được đề cập trong dự thảo Luật Nhà giáo đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến rộng rãi của các chuyên gia và người dân.
Buổi sáng, tôi mở hòm thư điện tử, thấy có thư của Nguyễn Hữu Thịnh và bản thảo tập thơ Khoảng trời quê của anh. Thư viết: 'Cháu là Nguyễn Hữu Thịnh, cùng quê Hải Dương với bác. Cháu bị khuyết tật, liệt tứ chi, chỉ cử động được cánh tay phải thôi. Cháu vẫn cố gắng tự học chữ nghĩa và tập viết thơ. Cháu đã in được 5 tập, hiện cháu đang có bản thảo tập thơ thứ 6. Cháu có trao đổi với chị Nguyễn Việt Nga, nhà văn, cháu biết bác có biết chị ấy. Chị ấy bảo cháu cứ mạnh dạn gửi bản thảo tập thơ tới bác, nhờ bác viết cho mấy lời giới thiệu để cháu phát hành, hy vọng có chút tiền mua được chiếc xe lăn điện mới để đi lại…'.
Nhà thơ Đỗ Bạch Mai dùng chữ nghĩa để nhẹ nhàng trao gửi những tâm tình của mình - một người vợ và người mẹ - nên cứ thong thả viết, chẳng cần tìm cách đột phá thi pháp, cách tân thơ để chứng minh mình có một phong cách riêng. Thơ chị giàu nữ tính và giàu nhạc điệu.
Tính lan tỏa tích cực của Gia đình học tập chính là khởi đầu cho văn hóa và sự giàu mạnh của đất nước vì đó là nơi xuất phát và cũng chính là động lực của mỗi cá nhân. Cho dù có đi đâu, gia đình vẫn là nơi để nhớ, để yêu thương, để quay về.
Ở Việt Nam, tên đệm là thành phần quan trọng trong họ tên. Nhiều người cho rằng, một cái tên có đẹp hay không, ấn tượng hay không, phần nhiều phụ thuộc vào tên đệm.
'Khi giữ một trái tim thanh xuân, tôi tin rằng không có gì hạn chế chúng ta trong vấn đề sáng tác văn học hay tiếp xúc với cuộc đời này', đạo diễn, nhà văn 95 tuổi Xuân Phượng chia sẻ.
Thời gian nhẹ nhàng qua mau trên từng cánh phượng hồng, những tiếng ve chìm dần trong những vòm cây, cái nắng oi ả của mùa hè dịu đi nhường chỗ cho sự mơn man, mát mẻ của gió thu, và nắng thu thì vàng như những trang vở cũ. Dù đã ở tuổi xế chiều, nhưng tôi còn gắn bó với chữ nghĩa. Ngay từ khi nhìn lũ trẻ chuẩn bị quần áo, sách vở, rồi nghe tiếng trống trường đâu đó vang lên cùng bao ánh mắt hiền hòa của thầy, cô đón học sinh thân yêu bước vào năm học mới - cuộc hành trình khám phá tri thức, mà lòng cứ rộn ràng kỷ niệm, lật trang vở cũ…
Trên Báo Văn Nghệ mục 'Nói chuyện chữ nghĩa' có bài 'Thay từ Hán - Việt bằng từ thuần Việt' của Phan Điển Ánh. Tác giả đưa ra một số trường hợp cho rằng không thể thay thế và có thể thay thế từ Hán - Việt bằng từ thuần Việt.
Độc giả Trần Thanh Huy hỏi: 'Tôi thường theo dõi mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên Báo Thanh Hóa và cảm thấy rất bổ ích, vì qua đây tôi có thêm hiểu biết về tiếng mẹ đẻ và nhiều kiến thức khác trong cuộc sống. Hôm nay tôi gửi thư này đến chuyên mục và nhờ các chuyên gia giải đáp một số thắc mắc sau đây:
Tên đệm là gì? Hiểu theo một cách đơn giản đó là chữ lót được đặt giữa họ và tên. Mục đích của nó là nhấn mạnh, làm rõ nghĩa cho tên. Ngoài ra, tên đệm còn được gửi gắm những ý nghĩa mà người đặt muốn. Cấu trúc họ tên ở Việt Nam thường sẽ là: Họ - Tên đệm – Tên chính.
Sinh ra và lớn lên tại thành phố Kiev, Ukraine, nhưng hơn 20 năm qua, bà Svetlana đã chọn rời quê hương để đến Việt Nam sinh sống. Vì chữ tình, chữ nghĩa và trên hết là tình yêu của người vợ dành cho người chồng không may bị đột quỵ, vượt qua nhiều khó khăn, bà Svetlana chưa bao giờ ngừng nuôi hy vọng về một tương lai tốt đẹp, mang hy vọng cả gia đình cùng quay trở lại thăm Kiev.
Tập truyện ngắn 'Hoa pằng nảng rơi rơi' của nhà văn Nguyễn Phú đẫm không gian văn hóa của đồng bào vùng cao. 12 câu chuyện về thân phận những người đàn bà miền núi cao đẹp và buồn như cánh hoa pằng nảng.