Như một lời hẹn ước, khi con nước 'trở mình' là người dân An Giang nhất định phải tìm mua cá linh non chế biến món ăn, bởi tâm lý 'chưa ăn cá linh non xem như chưa đón mùa nước nổi.'
Đối với người dân miền Tây, cá linh non như là món quà đặc biệt, gắn với ký ức và tình cảm quê hương. Đầu mùa, cá linh non nhỏ như đầu đũa, xương mềm, được dùng chiên bột, kho me, kho mắm.
Cứ khoảng tháng 7 âm lịch hằng năm, khi nước sông Mekong đỏ quánh phù sa ào ạt đổ về, tràn vào ruộng đồng cũng là thời điểm người dân đầu nguồn tất bật vào mùa khai thác, đánh bắt cá linh non.
Vào mùa nước nổi hằng năm ở miền Tây, nhiều người lại mê mẩn món đặc sản này.
Đến nay, tỉnh đã trao quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận (NHCN) An Giang cho 33 chủ thể tổ chức, cá nhân sản xuất, với 74 sản phẩm.
Từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch, mùa nước nổi ở An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ mang đến nhiều sản vật 'trời cho' như cá linh, lươn đồng, bông súng, hẹ nước và đặc biệt là bông điên điển.
Mùa cá linh non ở vùng đầu nguồn lũ miền Tây không chỉ là nét đặc trưng sinh thái, mà còn là nguồn lực kinh tế quan trọng cho cư dân biên giới An Giang, Đồng Tháp. Từ 'lộc trời' theo dòng Mekong, người dân đã khéo léo khai thác, chế biến, tạo sinh kế bền vững và góp phần đảm bảo an sinh xã hội nơi phên giậu Tổ quốc.
Những địa phương ở vùng đầu nguồn của tỉnh Đồng Tháp, trong đó có xã Thường Phước đang vào mùa lũ (hay còn gọi là mùa nước nổi).
Sơn chống xuồng đi dọc theo dãy lưới được dựng lên bằng cọc tràm và dừng lại ở cuối một thứ lưới ống mà dân Nam bộ gọi là dớn. Anh ta tháo đầu dớn, dốc xuống lòng xuồng. Đủ loại cá nhỏ tuôn ra từ miệng dớn, nào rô đồng, lươn, cá sặc, nhưng nhiều nhất là một thứ cá chỉ to bằng đầu đũa. 'Cá linh non đấy', Sơn bảo.
Mùa nước nổi lại về, phủ trắng cánh đồng Đồng Tháp Mười. Trong dòng nước bạc, người dân tất bật giăng lưới, hái bông điên điển, nhặt rau nhút… Những nghề 'ăn theo' con nước không chỉ giữ hồn quê, mà còn giúp bà con trang trải cuộc sống.
Sông nước miền Tây, cứ độ tháng bảy, tháng tám âm lịch, nước từ thượng nguồn sông Mekong đổ về lại dâng cao, mang theo phù sa, tôm cá. Người dân gọi đó là 'mùa nước nổi', mùa của những nỗi lo nhưng cũng đầy ắp chuyện vui, gần gũi tình quân dân...
Mùa nước nổi về sớm đã mang theo sản vật đặc trưng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long là cá linh non, giúp ngư dân và nhiều lao động nông thôn tại các xã vùng biên giới tỉnh An Giang có thêm thu nhập và cải thiện cuộc sống.
Lũ về, người dân tất bật mưu sinh với những nghề 'ăn theo' con nước, góp phần giúp bà con có thêm thu nhập, trang trải cuộc sống trong những tháng nước ngập đồng.
Các địa phương đầu nguồn ở tỉnh Đồng Tháp đang vào mùa lũ, nước tràn ngập các cánh đồng, mang theo phù sa và nhiều sản vật mùa nước nổi.
Đây là loại cá đặc sản miền Tây, trước kia giá rẻ và gắn với bữa cơm dân dã, nay được ưa chuộng và xuất hiện trong nhiều nhà hàng phục vụ du khách.
Những ngày này, nước lũ từ sông Mê Công dâng cao, làm ngập nhiều cánh đồng ở miền Tây. Tại xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp), người dân vùng đầu nguồn lại rộn ràng chuẩn bị dớn, lưới, bắt đầu cuộc mưu sinh quen thuộc nhưng đầy yêu thương với thiên nhiên.
Nếu cuối tuần muốn đổi gió, tour du lịch sinh thái 1 ngày Châu Thành – Tắc Cậu (tỉnh An Giang) sẽ là trải nghiệm đáng nhớ.
Chẳng ồn ào, khắc nghiệt như mùa lũ ở các miền quê khác, mùa nước nổi miền Tây hiền hòa, lặng lẽ đổ về tràn đồng vùng biên giới Tây Nam bộ, mang theo dòng phù sa đỏ nặng, rửa sạch những muộn phiền của ruộng vườn, bờ bãi. Con nước xuôi tới đâu, cá tôm theo tới đó. Người dân vùng đầu nguồn rộn ràng đặt dớn, giăng câu, thả lưới…, đón luồng cá tôm theo con nước về.
Tỉnh An Giang và Đồng Tháp nằm thượng nguồn sông Tiền, sông Hậu nên được thiên nhiên ưu đãi mùa nước nổi (còn gọi mùa lũ) với nguồn sản vật tự nhiên cùng lượng phù sa giúp ruộng đồng tươi tốt.
Khoảng tháng Bảy âm lịch, mưa đầu mùa đổ xuống, con nước Vàm Cỏ Tây dâng cao, kéo theo đàn cá linh non về vùng hạ lưu. Nhiều xã ở Tây Ninh lại vào mùa cá linh, mùa mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân.
Đến hẹn lại lên, những ngày này người dân trên địa bàn tỉnh An Giang lại háo hức đón chờ mùa 'săn' sản vật nước nổi. Chỉ cần đem lưới, dớn, lờ... ra đồng thì cá linh, cá chốt, cua đồng, rắn... đua nhau chạy vào.
Tháng 8, dòng Mekong cuộn chảy đỏ quạch phù sa là thời điểm ngư dân đầu nguồn xã Nhơn Hội tất bật khai thác, mua bán cá linh trong mùa lũ.
Khi những cánh đồng trũng ở miền Tây bắt đầu ngập lũ, cũng là lúc làng nghề đan lát ngư cụ đánh bắt hải sản ở Đồng Tháp rộn ràng tiếng chẻ tre, dập lưới, xe dây... Nghề truyền thống này không chỉ giữ gìn một nét đẹp văn hóa lâu đời, mà còn mang lại sinh kế cho hàng ngàn hộ dân trong mùa nước nổi, mùa mưu sinh, mùa của cơ hội và hy vọng.
Thời điểm này, bà con đầu nguồn biên giới An Giang đang tất bật chuẩn bị ra đồng khai thác, đánh bắt thủy sản, với hy vọng một mùa nước nổi bội thu tôm cá, cuộc sống ấm no.
Hằng năm, khi mưa lớn kéo dài ở khu vực Trung, Hạ Lào và đông Bắc Campuchia, lượng nước từ thượng nguồn đổ về Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) ngày một nhiều, báo hiệu mùa lũ đã về và người dân vùng châu thổ lại hân hoan đón mùa lũ mới (hay còn gọi là mùa nước nổi) - mùa của phù sa, của cá tôm và của bao ký ức gắn liền với cuộc sống trên sông nước.
'Tour miền Tây mùa nước nổi được công ty lữ hành 'đo ni đóng giày' cho từng nhóm khách, mang lại hành trình đáng nhớ', travel blogger Huyền Trân nói.
Tháng 7, khi các cơn mưa ngày càng nặng hạt, cũng là lúc người dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) lại nóng lòng chờ đón mùa lũ - mùa nước nổi đặc trưng của vùng đất châu thổ trù phú. Nước về mang theo phù sa, cá tôm và cả sắc vàng rực rỡ của hoa điên điển…
Đồng bằng sông Cửu Long - nơi cuối cùng của dòng Mekong trước khi hòa vào biển lớn, mỗi năm lại hồi hộp chờ đợi một cuộc hội ngộ đặc biệt, mùa nước nổi.
Mặc dù mùa mưa ở Nam bộ đã bắt đầu từ hàng tháng nay nhưng dòng nước nổi ở thượng nguồn sông Mê Kông tại khu vực biên giới Tây Ninh, Đồng Tháp chưa tràn đồng như những năm trước. Nhiều người dân mưu sinh dựa vào mùa nước đang 'đỏ mắt' ngóng chờ sản vật quen thuộc như cá tôm, ốc ếch, rắn, chuột… bởi chúng ngày càng khan hiếm hơn.
Khi dòng nước Mekong cuồn cuộn phù sa, báo hiệu mùa lũ sắp về là thời điểm ngư dân ven kênh Vĩnh Tế rục rịch chuẩn bị ngư cụ khai thác cá, tôm trên đồng.
Đợi con cá linh mùa nước nổi, không đơn thuần là đợi một sản vật thiên nhiên mà là đợi chờ một mảnh hồn quê, một phần ký ức ngọt ngào gắn bó với tuổi thơ và chất sống hào sảng của người dân sông nước miền Tây.
Từ loại cá 'nhà nghèo', cá linh non bất ngờ thành đặc sản, đang được nhiều người lùng mua với giá đắt đỏ.
Sau khi rời nhiệm sở do sắp xếp tổ chức bộ máy, nhiều cán bộ bán chuyên trách ở An Giang quay về với ruộng vườn, nghề truyền thống của gia đình để khởi nghiệp bằng cả sự dấn thân, tự tin và sáng tạo.
Ẩm thực không chỉ là danh sách các món ăn ngon, mà còn là bản sắc văn hóa sống động được thể hiện qua từng nguyên liệu, cách nấu, thưởng thức. Dù là món ngon từ biển hay món ăn dân dã giữa đồng bằng ngập nước, tất cả đều mang nét đặc trưng văn hóa của đồng bào các dân tộc cùng sinh sống trên địa bàn tỉnh An Giang.
Mùa nước nổi đang về với Búng Bình Thiên, hồ nước ngọt lớn nhất miền Tây, nằm nơi biên giới huyện An Phú. Mặt nước vốn trong xanh nay chuyển sắc phù sa theo dòng sông Bình Di (Bình Ghi) đổ về. Mỗi thay đổi của thiên nhiên, dù nhẹ, đều kéo theo chuyển động sâu lắng trong nhịp sống người dân, nơi 'con nước' là thứ duy nhất không đứng yên.
Lẩu cá linh bông điên điển là món ăn dân dã, thanh ngọt, nhiều chất dinh dưỡng, đây là món ăn ngon của người dân miền Tây Nam Bộ.
Không rõ từ khi nào, mỗi lần trở lại miền Tây, trong tôi lại dấy lên một cảm xúc thân thuộc đến lạ - như mang theo một nỗi nhớ không tên.