Ẩm thực cũng như con người, phải trải qua biến thiên thời cuộc và thăng trầm lịch sử. Một món ăn kế thừa truyền thống dân tộc vừa là đặc sản vừa là di sản cần bảo tồn.
Đâu đó trong các khu chợ lớn nhỏ trên địa bàn TP. Đông Hà, có những người phụ nữ suốt mười mấy năm qua vẫn mưu sinh bằng nghề buôn bán cá, tôm được đánh bắt từ ruộng đồng lên phố. Ngày mưa cũng như ngày nắng, họ ngược xuôi muôn nẻo sông hồ để gom hàng, rồi tất bật đưa lên phố thị những con cá, con tôm tươi roi rói. Khó khăn, vất vả là thế nhưng những người phụ nữ này chấp nhận gắn bó với công việc, bởi sau lưng họ là cả gia đình với bao nỗi lo toan.
Quê tôi ở miền Trung, nơi mà những trận mưa lớn không còn là điều xa lạ. Mùa lụt thường kéo dài từ tháng 9 đến tháng 11, khi những cơn mưa tầm tã không ngừng xối xả. Nước từ các ngọn núi đổ về đồng bằng, kéo theo từng đợt lũ chồng lũ. Nhà nào cũng phải chuẩn bị tinh thần đón nước lụt, di dời đồ đạc lên cao, và tất nhiên, cả việc chuẩn bị lương thực dự trữ.
Cái lạnh đầu đông bắt đầu trườn trên da thịt. Những cơn gió đầu mùa se sắt thổi dọc ngang phố phường. Xoa xoa đôi bàn tay lạnh vì ở ngoài đường về, tôi lại thèm cảm giác được xì xụp tô canh cá diếc nấu rau răm nóng hổi. Hồi tôi còn ở quê, những ngày mưa lạnh, thể nào má cũng kiếm được ít con cá diếc tươi rói nấu với rau răm cay nồng. Tôi gọi đó là quà của ngày mưa.
Đặc sản Bạc Liêu không chỉ mộc mạc mà còn vô cùng cuốn hút.
Hiện nay, Chi cục Thủy sản tỉnh Sóc Trăng đã xây dựng dự thảo Dự án 'Phát triển nguồn lợi, xây dựng mô hình và liên kết chuỗi giá trị cá đồng 4 huyện, thị xã vùng trũng của tỉnh Sóc Trăng'.
Hàng ngày, trong cuộc mưu sinh, người dân nông thôn đem các phương tiện ra đồng đánh bắt sản vật do thiên nhiên ban tặng, sau đó đem ra các chợ quê bán, kiếm thêm thu nhập cho gia đình.
Trên các cánh đồng bồn bồn của bà con huyện U Minh, ốc bươu vàng sinh sản nhanh. Soi ốc bươu vàng ban đêm thời gian gần đây đã tạo thêm thu nhập cho bà con, đồng thời góp phần giảm lượng ốc, bảo vệ cây trồng.
Những năm gần đây, nhiều hộ dân ở bản Khe Ngậu, xã Xá Lượng (Tương Dương) tận dụng nguồn nước tự nhiên từ các con khe để đào ao nuôi cá, mang lại hiệu quả kinh tế cho người nông dân.
Hiện nay, các chợ biên giới trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đang được chú trọng phát triển, góp phần vào sự phát triển đời sống kinh tế - xã hội cho nhân nhân địa bàn hai bên biên giới.
Từ ngã ba thị xã Mỏ Cày (quốc lộ 60 - hương lộ 22, tỉnh Bến Tre) hướng về Khu di tích lịch sử quốc gia Đồng Khởi (xã Định Thủy, huyện Mỏ Cày Nam), hai bên đường bạt ngàn vườn dừa mới tái tạo sau này. Giống dừa Xiêm xanh trái tròn nhỏ đang được ưa chuộng bởi nước ngọt thanh, sai trái.
Cặp dòng kênh Trà Sư, con nước tràn đồng tạo nên một vẻ đẹp mê hoặc. Không sản xuất lúa nước vụ 3, người dân tại đây khai thác giá trị mùa nước nổi đón du khách đến tham quan trải nghiệm.
Đầu nguồn lũ An Giang (gần biên giới với Campuchia), nước tràn đồng, có nơi sâu 2 – 3m. Nước lũ tràn về cũng là lúc người dân thu hoạch bông súng kiếm thêm thu nhập.
Mỗi năm, khi con nước mấp mé tràn đồng, nhiều nông dân Sóc Trăng lại bao lưới xung quanh ruộng để nuôi cá đồng theo hình thức tự nhiên, không phải cho cá ăn, thu lời khỏe.
Hiện trên thị trường, loại cây đặc sản này chỉ được bán ở một số vùng quê tại miền Tây.
Chồng mất sớm, gia đình không đất sản xuất, bản thân không nghề nghiệp ổn định, một mình phải gồng gánh nuôi 2 con nhỏ nhưng chị Trần Thị Hiền (vợ Dũng Mắm), 56 tuổi, ở Khóm 4, thị trấn U Minh, huyện U Minh biết phát huy nghề truyền thống - làm mắm cá đồng để tự tạo việc làm, tăng thu nhập và phát triển kinh tế gia đình, ổn định cuộc sống.
Mới đây, video câu chuyện mẹ chồng - nàng dâu của Thái Thuyên chia sẻ trên MXH đã thu hút hàng triệu lượt xem cùng hàng nghìn lượt bình luận từ netizen.
Với vùng đất đầu nguồn chín nhánh Cửu Long, mùa nước nổi là sự tuần hoàn của đất trời, là người bạn 'thâm niên' đi cùng bao thế hệ người dân châu thổ. Dù hiện nay có phần 'đổi tính' nhưng mùa nước nổi vẫn là nguồn sống của dân câu lưới, vẫn mang trong mình nét đẹp chân chất pha chút mộng mơ, hoài niệm của miền Tây.
Mới có 2 năm chính thức làm dâu nhưng Thái Thuyên đã có 10 năm nhận được tình yêu thương vô bờ bến của bà Chúc.
Mùa nước nổi được mong chờ nhất trong năm. Người ta luôn sẵn sàng chờ đón và sống cùng với con nước suốt 2 - 3 tháng liền. Tỉnh đầu nguồn như An Giang là nơi đón con nước về sớm và nhiều nhất. Từ dưới lòng sâu, muôn mầm sống mới sinh sôi. Sản vật miền quê theo đó hình thành, lớn lên, trở thành đặc sản phong phú, hấp dẫn biết bao thực khách.
Bình minh vừa 'leo' qua dãy nhà sàn vượt lũ ven biên giới cũng là lúc lái cá đồng neo đậu chiếc ghe đục bên dòng kênh vắng. Như hẹn từ trước, ngư dân từ khắp các hướng trên đồng dong xuồng ồ ạt mang cá về đây cân cho thương lái, tạo nên không khí làm ăn nhộn nhịp mùa nước nổi.
Thiên nhiên ưu đãi Cà Mau nhiều tôm cá, giúp người dân nơi đây no ấm nhiều năm qua, nhưng điều đó đang dần mai một. Để bảo vệ khôi phục nguồn lợi thủy ngày càng tận diệt, tỉnh này đã có cách làm táo bạo quyết đoán so với các địa phương khác.
Chợ cá Tha La (ấp Cây Châm, xã Vĩnh Tế, thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang) còn được gọi là 'chợ âm phủ', 'chợ ma' vì chợ hoạt động về đêm, tầm 3 giờ cho đến gần 6 giờ sáng.
Mùa nước nổi, trên các tuyến kênh giáp biên ở vùng đầu nguồn, thương lái xuôi ngược ghe, xuồng buôn cá đồng tấp nập.
Những ngày này, khi mực nước trên đồng dâng cao là lúc người dân được 'lộc trời ban' để cải thiện thu nhập lúc nhàn rỗi, với các nghề như: đẩy côn, nhổ bông súng, nhổ năn, nhổ hẹ nước, giăng lưới... Cá đồng, rau đồng cho bà con thu nhập trên 200 ngàn đồng/ngày.
Theo các lão nông, với địa thế và thiên nhiên ưu đãi, vùng đất rừng U Minh Hạ xưa kia nổi danh nguồn lợi cá đồng. Tuy nhiên, hiện nay nguồn lợi này ngày càng suy giảm mạnh do tác động của con người. Ðể tái tạo nguồn lợi cá đồng, không còn cách nào khác là mở rộng diện tích nuôi, giảm khai thác tự nhiên.
Trong định hướng phát triển du lịch lâu dài, huyện Trần Văn Thời xác định khai thác đi đôi với bảo tồn thiên nhiên, phát huy những tiềm năng sẵn có, gắn với chủ động nắm bắt xu hướng phát triển du lịch xanh, bền vững.
Mùa nước nổi, trên các tuyến kênh giáp biên ở vùng đầu nguồn, thương lái xuôi ngược ghe, xuồng cân, buôn cá đồng tấp nập. Có mặt tại cánh đồng lũ ven biên xã Phú Hội (huyện An Phú), chúng tôi bắt gặp không khí cân, bán cá giữa ngư dân và thương lái rất nhộn nhịp. Dõi theo dòng kênh, những chiếc vỏ lãi chạy qua lại rẻ nước ràn rạt chở cá đồng, tạo nên khung cảnh làm ăn sôi động trong mùa nước nổi.
Ở quê tôi, gia đình nào cũng có những bộ đồ nghề đánh bắt cá, chủ yếu là tự làm bằng tre nứa như: nơm, đó, lờ, ống lươn, rớ, đăng, cần câu, chà (chà di)… Ngay từ nhỏ, tôi đã được cha và chú dạy cách đan một số dụng cụ đánh bắt cá nước ngọt.