Xuân về trên vùng lũ Nhôn Mai

Thanh Phúc - Khánh Ly / Trình bày: Nhật Anh • 25/01/2026

---------------o0o---------------

Những ngày giáp Tết, trở lại xã biên giới Nhôn Mai - vùng “tâm lũ” từng hứng chịu những đợt mưa lũ dữ dội trong năm 2025, cuộc sống đang dần ổn định lại. Giữa những căn nhà còn mùi vôi vữa, những thửa ruộng mới được san gạt, những đàn gà, đàn lợn đang gây lại từ con giống ít ỏi, nhịp sống đang được dựng lại từng ngày. Cùng với sự vào cuộc sát sao của cấp ủy, chính quyền và sự đồng hành của cán bộ cơ sở, dẫu còn nhiều khó khăn, nhưng người dân Nhôn Mai bước vào mùa Xuân mới với niềm tin về một cái Tết ấm áp hơn sau thiên tai...

Tháng Chạp, con đường vào trung tâm xã Nhôn Mai vẫn còn những đoạn lở loét, bùn đất chưa kịp khô hẳn. Trên Quốc lộ 16, máy móc, công nhân tập trung thi công ngày đêm để khắc phục những điểm hư hỏng nặng, mở lại mạch giao thông cho vùng biên giới. Trong mưa rét, từng tấm bê tông kè đường được đổ xuống, từng mét đường được vá lại, không chỉ để xe cộ lưu thông, mà để bà con có thể yên tâm đi lại khi Tết cận kề.

Anh Trần Công Chính, nhân công đang thi công kè đường, nói ngắn gọn mà chân thành: “Mưa lạnh lắm, nhưng anh em vẫn cố làm nhanh. Có đường thì dân đỡ khổ, Tết đến cũng đỡ lo”.

Công nhân vượt mưa rét sửa chữa QL16 đoạn vào trung tâm xã Nhôn Mai. Ảnh: T.P

Đường vào trung tâm xã Nhôn Mai. Ảnh: TP

Ở phía trong các bản, nhịp sống đang được dựng lại từ những việc rất nhỏ. Tại Phá Mựt, sau lũ, nhiều hộ buộc phải di dời khẩn cấp ra khu Na Hỷ để dựng nhà tạm. Những ngôi nhà lợp tôn, còn đơn sơ, nhưng quanh nhà đã bắt đầu xuất hiện những luống rau xanh non. Anh Xồng Bá Tồng, Trưởng bản Phá Mựt, cho biết: “Có 5 hộ đã di dời ra Na Hỷ. Nhà còn tạm, nhưng bà con tranh thủ gieo rau cải, cải bắp, đậu cô-ve để có cái ăn ngày Tết. Sau lũ, từ nhiều nguồn hỗ trợ, bà con đang từng bước khôi phục lại chăn nuôi, trồng trọt”.

Đứng trước căn nhà mới dựng, anh Xồng Cha Xia chỉ vào đàn gà đen vừa nhẩm đếm, vừa nói như khoe: “Xuống đây dựng nhà xong, ổn định chỗ ở là mua gà về nuôi ngay. Giờ mới được 10 con thôi, vừa để ăn Tết, vừa giữ giống. Ở chỗ ở cũ cũng nuôi thêm vài con lợn đen bản địa. Tết này thế cũng tạm yên lòng”.

Cán bộ xã Nhôn Mai luôn đồng hành cùng bà con trong tái thiết sinh kế sau lũ. Ảnh: T.P

Cán bộ xã Nhôn Mai hướng dẫn bà con khôi phục sản xuất, đảm bảo sinh kế. Ảnh: KL

5 hộ bản Phá Mựt bị lũ cuốn trôi nhà đã ổn định cuộc sống ở nơi mới. Ảnh: KL

Ở “tâm lũ” bản Na Lợt, dấu vết của trận lũ ống, lũ quét năm 2025 vẫn còn in hằn. Cả bản có 7 hộ phải làm lại nhà trên những mảnh đất xen kẽ trong bản. Những ngôi nhà mới chưa hoàn thiện hẳn: Có nhà đang “cất nóc”, có nhà mới trát xong tường bao, sân còn ngổn ngang vật liệu.

Gia đình ông Lương Văn Hồng là một trong những hộ chịu mất mát nặng nề nhất. Ngôi nhà cũ bị cuốn trôi hoàn toàn, suốt nhiều tháng qua, gia đình 4 nhân khẩu phải ở tạm trong điểm trường. Đầu tháng 1 này, nhờ anh trai nhường đất, cùng khoản hỗ trợ 250 triệu đồng, ông Hồng mới có thể dựng lại căn nhà cấp bốn, 2 gian.

“Chắc khoảng 1 tuần nữa là xong. Có nhà mới để đón Tết, dù còn đơn sơ, nhưng vậy là mừng lắm rồi. Trong thời gian làm nhà, cán bộ xã thi thoảng lại xuống hỏi han, động viên, sự quan tâm ấy trở thành chỗ dựa tinh thần để gia đình vững lòng vượt qua giai đoạn khó khăn nhất”, ông Hồng chia sẻ.

Ngôi nhà mới sau lũ của ông Lương Văn Hồng đang dần hoàn thiện.

Trong những ngày làm nhà, gia đình ông Hồng luôn nhận được sự động viên của cán bộ xã Nhôn Mai. Ảnh: T.P

Không chỉ từng hộ gia đình, cả cộng đồng cùng chung tay để vực dậy sau thiên tai. Anh Moong Văn Miên - Trưởng bản Na Lợt cho biết, bà con người Khơ Mú trong bản đã góp ngày công san nền, vận chuyển vật liệu giúp các hộ làm nhà mới. “Nhiều nhà giờ đã dựng xong khung cứng, nền cứng, chỉ chờ vật liệu để lợp mái, dựng vách. Ai cũng mong kịp có mái nhà trước Tết”, anh Miên nói.

Cùng với nhà ở, những công trình thiết yếu cho đời sống cũng đang được khẩn trương hoàn thiện. Từ nguồn hỗ trợ của một đơn vị ở Hà Nội, 7 bể nước tự chảy được xây dựng ngay trung tâm các bản, cùng 5 bếp ăn bán trú cho học sinh mầm non. “Sau lũ, nước sinh hoạt thiếu thốn lắm. Nay có bể nước mới, bà con đỡ vất vả hơn nhiều”, chị Xeo Thị Tin, bản Na Lợt chia sẻ.

Ở Na Hỷ, Huồi Xá, những thửa ruộng bị vùi lấp đang được “bóc tách” lớp cát, sỏi để lấy lại mặt bằng. Chưa thể gieo cấy đồng loạt, nhưng từng khoảnh ruộng nhỏ đang dần hồi sinh. Bên cạnh việc chỉnh trang lại bản làng, người dân đang dần dựng sinh kế bằng những mô hình chăn nuôi dê, bò, trâu, gà, vịt… quy mô vừa phải, phù hợp điều kiện vùng cao, tất cả đều mới ở giai đoạn bắt đầu lại từ đầu.

Những bếp lửa ấm lại trong những căn nhà tạm sau lũ ở Nhôn Mai. Ảnh: KL

Bể nước vừa được nhà tài trợ dựng lại sau lũ giúp bà con thuận tiện hơn trong sinh hoạt. Ảnh: TP

Giữa những ngổn ngang ấy, dấu chân của cán bộ cơ sở hiện diện ở hầu khắp các bản làng. Những ngày cuối năm, Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai Mạc Văn Nguyên cùng cán bộ xã gần như “ăn cơm bản, ngủ bản”, bám dân, bám việc để cùng bà con gỡ từng khó khăn. Sau lũ, xã vừa kêu gọi, kết nối các nguồn hỗ trợ từ cấp trên, các tổ chức, mạnh thường quân, vừa trực tiếp hướng dẫn bà con ổn định chỗ ở, khôi phục sản xuất.

Từ san lấp mặt bằng, dựng nhà tái định cư, đến đầu tư 4 tỷ đồng từ nguồn hỗ trợ của MTTQ tỉnh để kè ruộng, san ủi đất đá cho vụ Xuân, mọi việc đều được triển khai trong điều kiện gấp gáp, thiếu thốn.

“Chúng tôi xác định phải trao ‘cần câu’ cho bà con”, Theo đó, các lớp tập huấn được tổ chức theo hướng “cầm tay chỉ việc”: Từ trồng rau ngắn ngày, chăn nuôi gà, lợn an toàn, đến cách giữ giống, phòng dịch – tất cả đều sát thực, phù hợp hoàn cảnh sau thiên tai”, đồng chí Mạc Văn Nguyên - Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai cho biết.

Không chỉ vậy, cán bộ xã còn đồng hành trong khâu tiêu thụ sản phẩm. Đồng chí Bùi Thị Lan, cán bộ xã, thường xuyên xuống bản, giúp bà con quay video, chụp ảnh, quảng bá chè hoa vàng, cải Mông, gà đen, lợn bản, đào Mông trên mạng xã hội.

“Nhờ cán bộ xã, sản phẩm của bà con được nhiều nơi biết đến hơn, dễ bán hơn”, ông Và Chắn Dờ (bản Huồi Cọ) nói.

Nếu cán bộ cơ sở là lực lượng “giữ nhịp” ở từng bản làng, thì cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Nhôn Mai chính là chỗ dựa bền bỉ, âm thầm nhưng không thể thiếu trong hành trình tái thiết sau lũ.

Từ sau đợt mưa lũ lịch sử cuối tháng 7/2025 đến nay, Đồn Biên phòng Nhôn Mai đã huy động hàng trăm lượt cán bộ, chiến sĩ bám bản, bám dân, trực tiếp tham gia hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai.

Riêng trong những tháng cuối năm, lực lượng biên phòng đã đóng góp hơn 1.000 ngày công giúp bà con san nền, vận chuyển vật liệu, sửa chữa và dựng mới hàng chục căn nhà bị cuốn trôi, hư hỏng nặng tại các bản Na Lợt, Phá Mựt, Na Hỷ, Huồi Cọ…

Những ngôi nhà bị xóa sổ sau mưa lũ nay đang được dựng lại trên nền đất mới với sự chung tay, đồng hành từ nhiều phía. Ảnh: T.P

Cán bộ xã Nhôn Mai bám bản giúp dân dựng nhà trên nền đất mới với sự chung tay, đồng hành từ nhiều phía. Ảnh: T.P

Những ngôi nhà mới đang được khẩn trương hoàn thiện để người dân kịp đón Tết. Ảnh: T.P

Những ngày Tết cận kề, khi nhiều gia đình vẫn đang chạy đua với thời gian để hoàn thiện chỗ ở, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ biên phòng cùng người dân trộn vữa, lợp mái, dựng vách, hoàn thiện từng căn nhà cấp thiết trở nên quen thuộc.

Không chỉ giúp dựng lại mái nhà, bộ đội biên phòng còn đồng hành cùng bà con khôi phục sinh kế từ những việc nhỏ nhất. Trên những mảnh đất vừa bóc tách lớp bùn cát sau lũ, cán bộ, chiến sĩ trực tiếp hướng dẫn người dân gieo trồng các loại rau ngắn ngày như cải bắp, su hào, cà rốt; sửa sang chuồng trại, hỗ trợ chăm sóc đàn gà, đàn lợn bản địa vừa mới được gây dựng lại.

Cán bộ Đội vận động quần chúng Đồn Biên phòng Nhôn Mai động viên người dân tăng gia sản xuất. Ảnh: TP

Những đàn vật nuôi chưa nhiều, những luống rau chưa phủ kín đất, nhưng đó là nền tảng ban đầu để bà con từng bước ổn định cuộc sống sau thiên tai. Xen giữa những buổi lao động là những khoảnh khắc giản dị mà ấm áp: Bộ đội cùng dân dọn dẹp đường bản, dựng lại cột cờ bị đổ, treo cờ Tổ quốc dọc các trục đường nội bản, chỉnh trang bản làng đón Tết.

Người dân treo cờ, chỉnh trang đường nội bản đế đón Tết. Ảnh: T.P

Cán bộ Đồn Biên phòng và xã Nhôn Mai thăm hỏi người có uy tín trên địa bàn. Ảnh: KL

Một trong những dấu ấn rõ nét nhất cho sự hồi sinh bước đầu ở Nhôn Mai chính là việc chợ phiên được tổ chức trở lại từ đầu tháng 1 năm nay. Trong bối cảnh khối lượng công việc khắc phục hậu quả thiên tai còn chồng chất, năm cũ sắp khép lại, việc khôi phục chợ phiên là nỗ lực rất lớn của cấp ủy, chính quyền địa phương. Được tổ chức bài bản, định kỳ vào Chủ nhật tuần thứ nhất và tuần thứ ba hằng tháng, chợ phiên Nhôn Mai không chỉ tạo điều kiện để bà con các dân tộc trong và ngoài xã mua bán, trao đổi hàng hóa, tiêu thụ sản phẩm, từng bước khôi phục sinh kế, mà còn trở thành không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng giàu bản sắc nơi vùng cao biên giới.

Chợ phiên Nhôn Mai được tổ chức lại là minh chứng rõ nét cho sự hồi sinh sau lũ. Ảnh: T.P

Giữa trung tâm chợ, gần 40 gian hàng được bố trí gọn gàng thành ba dãy, bày bán đa dạng các sản vật địa phương và sản phẩm thủ công truyền thống như thổ cẩm, mây tre đan, nông cụ, cá suối nướng, rau củ, hoa và nụ chè hoa vàng… Khu ẩm thực với các món ăn quen thuộc như canh nhọc, moọc cá, cơm lam, cá nướng, thịt nướng tạo nên không khí ấm áp, rộn ràng hiếm thấy sau những tháng ngày u ám vì thiên tai. Khắp các gian hàng, người dân lựa chọn váy áo, khăn piêu, nhạc cụ, đồ dùng sinh hoạt để chuẩn bị cho Tết đến, Xuân về; những sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa của đồng bào Mông, Khơ Mú, Thái được trao đổi, mua bán trong niềm phấn chấn, tin tưởng.

Việc chợ phiên hoạt động trở lại là minh chứng sinh động cho sự hồi sinh sau thiên tai ở một địa bàn còn nhiều khó khăn, tiếp thêm niềm tin, động lực để đồng bào các dân tộc tại Nhôn Mai vững bước trên hành trình ổn định cuộc sống, hướng tới phát triển bền vững; đồng thời cũng là tín hiệu rõ ràng báo hiệu sắc Xuân mới đang dần hiện hữu nơi vùng tâm lũ.

Xuân ở Nhôn Mai lúc này chưa rực rỡ sắc hoa, chưa đủ đầy no ấm. Nhưng trong những căn nhà sắp hoàn thiện, trên những mảnh ruộng vừa đang được phục hồi, trong phiên chợ đầu năm mới 2026 đã có thể cảm nhận rõ Nhôn Mai đang dựng xây lại cuộc sống từ những điều giản dị và thực tế nhất.

Những lá cờ Đảng, cờ Tổ quốc được treo dọc các trục đường nội bản; những cột đèn năng lượng mặt trời thắp sáng đường quê… mở ra hy vọng cho những mùa Xuân vững vàng hơn phía trước.

Xã biên giới Nhôn Mai tổ chức sớm chương trình Tết biên cương - Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: TP

Để động viên bà con, chương trình “Tết Biên cương – Xuân Bính Ngọ 2026” cũng đã được tổ chức sớm vào chiều 22/1/2026. Đây là hoạt động có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương đối với công tác bảo đảm an sinh xã hội, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân trên địa bàn xã trong dịp Tết Nguyên đán. Số tiền hơn 1,5 tỷ đồng mà Ban vận động Quỹ “Vì người nghèo” xã Nhôn Mai tiếp nhận từ sự chung tay, ủng hộ của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân để cùng địa phương chăm lo Tết cho nhân dân vùng biên giới sẽ được hiện thức hóa bằng những suất quà ấm áp nghĩa tình dành cho người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, người yếu thế trên địa bàn xã vui Xuân, đón Tết.