Động lực tăng trưởng lớn nhất của nền kinh tế hiện nay và những năm tới là đầu tư và các giải pháp khơi thông đầu tư. Phóng viên báo Tin tức đã có cuộc trao đổi với chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong xung quanh vấn đề này.
Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương nỗ lực đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, giúp giải phóng nguồn lực, tạo tác động lan tỏa tới các ngành xây dựng, giao thông-vận tải...
Đầu tư công là một trong những động lực tăng trưởng kinh tế. Nhận thức rõ điều này, thời gian qua, công tác giải ngân vốn đầu tư công đã được các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai. Song, kết quả đạt được vẫn chưa như kỳ vọng, chưa đạt yêu cầu. Từ việc nhận diện những nút thắt về cơ chế, chính sách, tổ chức thực hiện..., nhiều giải pháp đã được đưa ra nhằm tháo gỡ, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.
Với tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công mới đạt 39,7% so Kế hoạch vốn Chính phủ giao, những tháng cuối năm 2023, tỉnh Bắc Ninh đang tăng cường các giải pháp, đẩy nhanh tiến độ, quyết tâm đạt 95% kế hoạch giải ngân, gắn với bảo đảm chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng nguồn vốn.
Nguyên nhân khiến giải ngân vốn đầu tư công chậm có yếu tố sợ trách nhiệm của chủ đầu tư khi triển khai, ký duyệt các thủ tục thanh toán, quyết toán...
Người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương cần chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả giải ngân của đơn vị và kết quả giải ngân vốn là căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành công việc được giao trong năm.
ODA là dòng vốn từ các nhà tài trợ nước ngoài được bổ sung vào nguồn vốn đầu tư xã hội. Tuy nhiên đến nay, mặc dù tỷ lệ giải ngân vốn ODA đã được cải thiện nhưng vẫn còn những điểm vướng cần sớm được tháo gỡ để thúc đẩy thanh toán nguồn ngoại lực này, từ đó góp phần tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong năm 2023.
Báo cáo của Tổ trưởng Tổ công tác số 5 cho thấy tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của phần lớn các địa phương thấp hơn bình quân chung cả nước. Trong đó, một số dự án của 8 địa phương giải ngân quá thấp, nhiều dự án bằng 0...
Tổ công tác số 5 do Bộ trưởng Bộ Tài chính làm Tổ trưởng vừa có báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2023 tại 8 địa phương: Gia Lai, Kon Tum, Lâm Đồng, Bình Phước, Bình Thuận, Đồng Nai, Đắk Nông, Ninh Thuận.
Trong bối cảnh các động lực tăng trưởng chính như xuất khẩu, tiêu dùng đang gặp nhiều khó khăn, đầu tư công (ĐTC) tiếp tục được xem là một trong các động lực quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Kết quả 9 tháng năm 2023, vốn ĐTC đã giải ngân được 51,38% kế hoạch Thủ tướng giao, ghi ấn dấu mốc giải ngân vốn trong 9 tháng lần đầu tiên vượt mức 50%, thể hiện rõ vai trò dẫn dắt tăng trưởng kinh tế.
Theo Bộ Tài chính ước giải ngân vốn đầu tư công của các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai, Kon Tum, Lâm Đồng, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Bà Rịa Vũng Tàu đến hết tháng 9/2023 đạt 49,01% kế hoạch, trong đó nhiều địa phương thấp, thấp nhất là tỉnh Kon Tum ước đạt 37,65%.
Ông Đỗ Thành Trung, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, giải ngân vốn đầu tư công sau 9 tháng của năm 2023 đạt 51%, đây là kết quả rất đáng khích lệ.
Thông tin từ Bộ Tài chính cho thấy tốc độ giải ngân 9 tháng vượt xa cùng kỳ, lên tới 110.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, hiện có 109 dự án tại 41 địa phương vẫn chưa giải ngân chủ yếu do khâu tổ chức thực hiện, đặc biệt là khó khăn vì giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, ba bộ, cơ quan trung ương hiện vẫn chưa giải ngân đồng vốn nào...
Đầu tư công có vai trò rất lớn, tác động sâu rộng đối với nhiều ngành, lĩnh vực trong nền kinh tế, là động lực hết sức quan trọng và cả xã hội quan tâm.
Với hàng loạt giải pháp quyết liệt từ Chính phủ, theo Bộ Tài chính, ước 9 tháng đầu năm nay, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt gần 48%. Tuy nhiên, cả nước vẫn còn hơn 30 bộ, ngành và địa phương giải ngân vốn đầu tư công dưới 30% kế hoạch. Bộ Tài chính đề xuất cắt vốn với dự án chưa giải ngân đồng nào...
Phó Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình, Bộ NN&PTNT Nguyễn Hoài Nam đã chỉ ra yếu tố giúp tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của Bộ đạt cao; đồng thời khẳng định nhiều kết luận, kiến nghị kiểm toán đã được Bộ lưu ý, rút kinh nghiệm trong công tác quản lý dự án đầu tư.
Đến nay, còn không ít bộ, cơ quan, địa phương có tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư thấp, nhiều khả năng không giải ngân được hết số vốn được giao từ đầu năm 2023.
Bước vào những tháng cuối năm, thời điểm quan trọng để tăng tốc và hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công của năm, tất cả các bộ, ngành, địa phương đang dốc toàn lực cho công tác này, với quyết tâm đạt từ 95% - 100% kế hoạch vốn được giao.
Tính đến 30/9/2023, giải ngân vốn đầu tư công khoảng 363.310 tỷ đồng, đạt 51,38% kế hoạch. Đây cũng là năm đầu tiên giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng vượt mốc 50%.
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương cho rằng giải ngân đầu tư công năm 2023 không giống các năm trước, vì lượng vốn rất lớn và tỷ lệ đạt cao với 51,38%.
Trong 9 tháng, có tới 109 dự án tại 41 địa phương chưa giải ngân. Bộ Tài chính đề xuất xem xét phương án cắt giảm kế hoạch vốn năm nay đã bố trí đối với dự án hết 31/10 chưa giải ngân đồng nào.
Ở giai đoạn nước rút, các Bộ, ngành, địa phương làm gì để giải ngân 95% kế hoạch vốn đầu tư công. Những kiến nghị của Kiểm toán nhà nước có vai trò như thế nào?
Trong 8 tháng của năm 2023, thành phố Quảng Ngãi – Trung tâm tỉnh lỵ và là đầu tàu kinh tế của cả tỉnh Quảng Ngãi đã tỏ ra 'hụt hơi' trong cuộc đua giải ngân vốn đầu tư công với các địa phương khác trong tỉnh. Tính đến 31/8, đô thị lớn nhất Quảng Ngãi này mới chỉ giải ngân đạt tỷ lệ 18%, đứng thứ 13/13. Đây được đánh giá là một 'kỳ tích' chưa từng xuất hiện.
Chiều 21/9, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã chủ trì cuộc họp của Tổ công tác số 2 của Chính phủ làm việc với 29 bộ, ngành, địa phương về tình hình giải ngân vốn đầu tư công.
Trước tiến độ giải ngân còn chậm, chủ yếu tập trung vào các dự án nhóm B có tỷ trọng vốn lớn, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao vừa có đề xuất điều chỉnh giảm 158,5 tỷ đồng vốn đầu tư công Thủ tướng Chính phủ giao cho ngành trong năm 2023 của 7 dự án nhóm B.
Bên cạnh những địa phương có tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt cao trong 8 tháng qua, vẫn còn nhiều địa phương vì những lý do khác nhau khiến tỷ lệ giải ngân còn thấp. Do đó, mặc dù theo báo cáo của Bộ Tài chính, tỷ lệ giải ngân của cả nước đang tăng theo chiều hướng tích cực nhưng áp lực giải ngân trong những tháng còn lại cũng rất lớn khi còn tới hơn 50% số vốn cần phải được đưa vào xã hội từ giờ đến cuối năm. Là cơ quan thực hiện kiểm soát, thanh toán vốn, Kho bạc Nhà nước đang dốc toàn lực cho công tác này.
Giải ngân đầu tư công là quá trình chuyển giao và sử dụng các nguồn vốn đầu tư công từ nguồn tài chính đã được phê duyệt sang các dự án và công trình cụ thể. Giải ngân đầu tư công có vai trò rất quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội (các dự án công trình như cầu đường, nhà máy điện, trường học, bệnh viện… tạo ra việc làm, tăng sản xuất và cải thiện hạ tầng, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội); tạo ra động lực cho đầu tư tư nhân tham gia vào các dự án hạ tầng và cơ sở vật chất công cộng…
Trong khi nhiều chủ đầu tư, dự án có tỷ lệ giải ngân vốn cao hoặc đã giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn năm 2023 và có nhu cầu bổ sung vốn để đẩy nhanh tiến độ thực hiện thì vẫn còn đến 24/94 chủ đầu tư giải ngân đạt dưới mức trung bình của cả tỉnh và 8 chủ đầu tư chưa giải ngân.
Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Quốc phòng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Hội Nông dân Việt Nam… là các đơn vị đang dẫn đầu về tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm 2023.
Chiều 18-9, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang, Tổ trưởng Tổ công tác số 3, chủ trì họp rà soát tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tại 17 bộ, cơ quan trung ương.
Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Quốc phòng, Hội nông dân…là các đơn vị có tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công cao.
Theo báo cáo, tổng số giải ngân vốn đầu tư công của 17 bộ, cơ quan Trung ương đến hết ngày 31/8 là 19.353,551 tỷ đồng, đạt 44,12% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn mức trung bình cả nước (42,35%).
Đối với các dự án đầu tư công trong tương lai, các bộ, cơ quan phải xem xét thấu đáo những điều kiện, khả năng giải ngân để tránh tình trạng đưa vào kế hoạch nhưng nhiều năm không giải ngân được và phải trả lại vốn.
Từ đầu năm 2023 đến nay, trong khi việc giải ngân vốn đầu tư phát triển 2 chương trình mục tiêu quốc gia khác là chương trình phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chương trình giảm nghèo bền vững khá chậm thì kết quả giải ngân vốn đầu tư phát triển chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) lại đạt cao nhất với tỷ lệ giải ngân đạt 77% kế hoạch vốn giao.
Tám tháng năm 2023, giải ngân vốn đầu tư công của cả nước thu được kết quả khá tốt. Đối với thành phố Hà Nội, nhờ nỗ lực tăng tốc, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công có bước đột phá, đó là cao hơn mức trung bình của cả nước. Đây là điều đáng ghi nhận, cần chủ động phát huy trong thời gian tới.
Ngày 16/9, tin từ UBND tỉnh Bình Dương cho biết, ông Võ Văn Minh, Chủ tịch UBND tỉnh mới có văn bản khẩn, đề xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân gây nhũng nhiễu, cản trở giải ngân vốn đầu tư công.
Tập trung tối đa nguồn lực cho các công trình, dự án quan trọng, quyết liệt trong chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc… là những giải pháp thiết thực được thành phố Hải Phòng triển khai, tạo nên sự đột phá trong kết quả giải ngân vốn đầu tư công tám tháng qua.
Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương yêu cầu xử lý nghiêm các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, làm chậm tiến độ giao vốn, thực hiện giải ngân vốn đầu tư công.
Theo các chuyên gia, nhiều nhà thầu dù rất muốn có công việc nhưng lại chưa mặn mà với các dự án đầu tư công vì càng làm càng lỗ. Nguyên nhân chính là khi lập dự toán không lường được biến động giá cả các loại nguyên vật liệu và phát sinh chi phí khác…
Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương yêu cầu xử lý nghiêm các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, làm chậm tiến độ giao vốn, thực hiện giải ngân vốn đầu tư công; kịp thời thay thế cán bộ, năng lực yếu kém gây trì trệ, nhũng nhiễu trong công tác quản lý đầu tư công.
Theo thông tin từ Bộ Tài Chính, tính đến hết tháng 8/2023, các địa phương dẫn đầu tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công gồm: Hải Phòng 76%, tỉnh Tiền Giang 62,12%, Long An 66,18% và Đồng Tháp 66,94%...
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương cho biết, giải ngân vốn đầu tư công 8 tháng năm 2023 đạt được mức cao nhất
Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết hiện toàn bộ hệ thống phục vụ cho công tác giải ngân cũng như các thủ tục hành chính đã sẵn sàng để nếu có hồ sơ giải ngân sẽ chuyển tiền một cách nhanh nhất.
Theo Thứ trưởng Bộ KH&ĐT, dù số vốn đầu tư công năm 2023 lớn nhưng kèm theo đó là danh mục các dự án đang triển khai rất nhiều và đều có quy mô rất lớn.