VN-Index thăng hoa nhờ 'lực kéo' Vingroup: Nhà đầu tư 'xanh vỏ đỏ lòng' và kỳ vọng mốc 1.860 điểm

Nghịch lý tăng điểm và sự chi phối của nhóm vốn hóa lớn

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại năm 2025 với mức tăng 518 điểm của chỉ số VN-Index, tương ứng biên độ tăng gần 41% so với đầu năm. Thanh khoản thị trường cũng ghi nhận sự cải thiện tích cực với giá trị giao dịch bình quân phiên tăng 18%. Mặc dù các chỉ số thống kê vĩ mô của thị trường rất khả quan, tình trạng tài khoản nhà đầu tư thua lỗ vẫn diễn ra phổ biến.

Theo phân tích từ Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS), nguyên nhân cốt lõi của hiện tượng này đến từ mức độ tập trung quá lớn vào một nhóm cổ phiếu nhất định. Cụ thể, nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup (gồm VIC, VHM, VRE) dù chỉ chiếm khoảng 21% giá trị vốn hóa thị trường nhưng đã đóng góp tới 68% vào mức tăng tổng thể của chỉ số trong năm qua. Đáng chú ý, chỉ trong vòng một tháng cuối năm, khi VN-Index tăng 94 điểm, riêng nhóm Vingroup đã đóng góp tới 85 điểm. Tính lũy kế từ đầu năm, nhóm này đóng góp khoảng 354 điểm cho chỉ số chung.

Sự lệch pha này khiến các nhóm ngành còn lại trở nên mờ nhạt. Nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu thuộc các ngành công nghệ, dệt may, hóa chất, bất động sản khu công nghiệp hay dược phẩm thậm chí ghi nhận hiệu quả đầu tư âm so với đầu năm. Nhiều nhóm ngành trụ cột khác như điện, dầu khí, thủy sản, logistics và cảng biển chỉ ghi nhận mức tăng trưởng khiêm tốn dưới 10%.

Hiện tượng dòng tiền tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa siêu lớn (Mega-cap) không chỉ là câu chuyện riêng của Việt Nam. Tại Mỹ, nhóm "Magnificent 7" đóng góp 60% mức tăng của S&P 500, hay tại Đài Loan, TSMC đóng góp 22% điểm số thị trường. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở định giá và tăng trưởng nội tại. Trong khi cổ phiếu công nghệ Mỹ có mức P/E 35-38 lần được hỗ trợ bởi tốc độ tăng trưởng lợi nhuận 30-40%, thì cổ phiếu VIC hiện giao dịch ở mức P/E trên 100 lần. Điều này hàm ý rằng phần lớn kỳ vọng về lợi thế tương lai đã được phản ánh vào giá hiện tại, tạo ra rủi ro điều chỉnh nếu doanh nghiệp không duy trì được đà tăng trưởng tương ứng.

Kịch bản 1.860 điểm và cơ hội từ cổ phiếu doanh nghiệp Nhà nước

Bước sang năm 2026, thị trường được dự báo sẽ tiếp tục hưởng lợi từ hiệu ứng thông tin tích cực đầu năm và kỳ vọng nâng hạng thị trường sau kỳ rà soát trung gian vào tháng 3. Dựa trên các yếu tố này, chuyên gia MBS đưa ra dự báo VN-Index có thể hướng tới vùng 1.860 điểm ngay trong nửa đầu năm.

Năm 2026 được xác định là thời điểm các dự án đầu tư hạ tầng chuyển từ giai đoạn quy hoạch sang thực thi, đóng vai trò dòng vốn mồi để thúc đẩy đầu tư tư nhân và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết. Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất trong năm tới nằm ở biến số lãi suất. Trong khi thị trường kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) hạ lãi suất, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) lại đang trong lộ trình thắt chặt với mức lãi suất đã nâng lên 0,75% - cao nhất trong ba thập kỷ. Diễn biến này báo hiệu sự kết thúc của kỷ nguyên dòng vốn rẻ từ châu Á, gây áp lực lên chi phí vốn của doanh nghiệp.

Đối với chiến lược đầu tư, MBS khuyến nghị tập trung vào nhóm doanh nghiệp Nhà nước. Dự thảo Nghị quyết riêng về phát triển kinh tế Nhà nước dự kiến ban hành trong năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích về cơ chế quản trị và sử dụng vốn, tương tự tác động của Nghị quyết 68 đối với khu vực tư nhân trước đây. Hiện khối doanh nghiệp Nhà nước đóng góp 29% GDP và nắm giữ vị thế độc quyền trong nhiều ngành trọng yếu như hàng không, dầu khí. Tiêu chí lựa chọn cổ phiếu cho danh mục 2026 sẽ ưu tiên các doanh nghiệp đầu ngành, có nền tảng tài chính lành mạnh, tỷ lệ đòn bẩy thấp, ROE đạt trên 10% và đang có mức định giá hấp dẫn.

Khánh Mai