Việc cần làm ngay

Nhật Lân • 28/12/2025

Sau ít ngày kỳ họp thường kỳ cuối năm của HĐND tỉnh kết thúc, từ mạn núi cao Tương Dương, chúng tôi nhận được thông tin về tình trạng bồi lắng lòng hồ thủy điện. Theo người này, nhiều bản dân cư và vùng sản xuất ở mạn trên ấy, nằm kề cận lòng hồ của các nhà máy thủy điện. Do lòng hồ đã nhiều năm không được nạo vét dẫn đến tình trạng bồi lắng, trở thành một trong những nguyên nhân gây tác động xấu, đặc biệt là trong mùa mưa lũ…

Liên hệ đến một số người quen nguyên là cán bộ của huyện Tương Dương cũ, được biết, đây không phải là vấn đề mới phát sinh. Những năm trước đây, huyện Tương Dương từng đã làm việc với các nhà máy thủy điện trên địa bàn, đề nghị có phương án xử lý tình trạng bồi lắng lòng hồ. Tuy nhiên, vấn đề này vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Mùa mưa bão năm nay, lũ lụt quá lớn khiến người dân ở các vùng lòng hồ chịu thiệt hại nặng nề. Vì vậy, thời gian qua đã có những phản ánh về các vấn đề liên quan đến công trình thủy điện trên mạng xã hội Facebook. Thậm chí, đã có việc đơn thư đến các cấp, các ngành, trong đó, có nhắc đến vấn đề bồi lắng tại lòng hồ của nhà máy thủy điện.

Đi thuyền trên lòng hồ thủy điện Bản Vẽ. Ảnh: Thành Cường

Một cán bộ đã nói, theo tự nhiên, sông có bên lở bên bồi. Với dòng sông Lam, từ tình trạng bồi lắng lòng hồ, bên lở chính lại là bên có huyết mạch giao thông Quốc lộ 7. Mùa mưa bão năm nay, lũ lụt trên sông Lam lớn quá mức tưởng tượng. Lũ đâm thốc vào sườn Quốc lộ 7, gây tình trạng sạt lở, hư hại tuyến giao thông huyết mạch. Đây là điều mà bất kỳ ai ở mạn núi cũng đều có thể nhìn thấy.

Rồi anh cho hay, ở kỳ họp HĐND tỉnh vừa qua, tình trạng bồi lắng các vùng lòng hồ thủy điện đã được đưa ra bàn luận, và đại diện cơ quan chức năng cũng đã có những trao đổi, hướng đến xử lý vấn đề này. “Bí thư Đảng ủy xã Tương Dương đã nêu vấn đề này tại buổi thảo luận tổ của HĐND tỉnh. Sau đó, đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có một số trao đổi trở lại, đại ý là thống nhất với đề xuất của đại biểu, sẽ có giải pháp để giải quyết…” - anh thông tin.

Tuyến đê xã Anh Sơn ven sông Lam bị sạt lở nghiêm trọng sau mưa bão. Ảnh: Văn Trường

Trận lũ lịch sử cuối tháng 7/2025 gây sạt lở nghiêm trọng trên tuyến Quốc lộ 7. Ảnh: Xuân Hoàng

Sau bão số 10, nước lũ từ thượng nguồn đổ về gây ngập các xóm trong xã Bích Hào. Ảnh: Xuân Hoàng

Tìm hiểu để biết sau cuộc họp thường kỳ cuối năm HĐND tỉnh thì Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có động thái như thế nào? Một cán bộ có trách nhiệm cho biết, trước đề xuất của đại biểu xã Tương Dương, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, sẽ rà soát các dự án thủy điện, đánh giá lại các nội dung có trong báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, để tiến tới yêu cầu các nhà máy thủy điện thực hiện trách nhiệm nạo vét các lòng hồ, qua đó giải quyết các tồn tại. Thông qua việc nạo vét lòng hồ, sẽ thu hồi các loại khoáng sản cát, sỏi theo quy định của pháp luật để phục vụ khắc phục thiên tai, xây dựng cơ sở hạ tầng tại địa phương có công trình thủy điện và các khu vực khác trên địa bàn tỉnh.

Sau kỳ họp HĐND tỉnh, Sở đã chỉ đạo Chi cục Bảo vệ môi trường rà soát báo cáo đánh giá tác động môi trường của các dự án thủy điện. Để qua đó làm rõ những đơn vị thủy điện có trách nhiệm nạo vét, thu dọn lòng hồ định kỳ theo thủ tục môi trường đã được duyệt...

Bao quanh nhiều điểm dân cư bản Bãi Gạo, xã Châu Khê là lòng hồ thủy điện Chi Khê. Ảnh: Vĩnh Hoàng

Về tình trạng bồi lắng lòng hồ thủy điện, là vấn đề dư luận xã hội quan tâm, đã được báo chí nhắc đến từ khá lâu. Khoảng dăm bảy năm qua, bất kỳ ai đi trên Quốc lộ 7, đoạn qua các xã Tam Thái, Thạch Giám, thị trấn Hòa Bình, Lượng Minh… của huyện Tương Dương cũ, cũng đều sẽ thấy rõ dòng sông Lam ở những khu vực này có rất nhiều mô đất, hoặc dải cát nhô lên. Với tình trạng bồi lắng như vậy, không những làm thay đổi dòng chảy của sông Lam, mà còn khiến dung tích chứa nước của lòng hồ sút giảm rất nhiều so với thiết kế ban đầu.

Vì vậy, không khó để hiểu vì sao người dân mạn núi băn khoăn, nghi vấn việc bồi lắng tại lòng hồ các công trình thủy điện gây tác động xấu trong mùa mưa lũ.

Thiên tai lũ lụt cùng vận hành xả lũ của các thủy điện đang là vấn đề mang tính thời sự trên bình diện cả nước. Thế nên, thực hiện các giải pháp ngăn ngừa hệ lụy, trong đó, nạo vét khơi thông dòng chảy, trả lại dung tích chứa nước cho các lòng hồ thủy điện là việc rất cần được quan tâm. Đây không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, mà là trách nhiệm của chính các nhà máy thủy điện!

Nhật Lân; Trình bày: Hữu Quân