Từ phim ngắn đến giấc mơ dài

Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường và NSND Trà Giang trao giải Nhất cho các đạo diễn đoạt giải

Định hình bản sắc của người trẻ

Điện ảnh đang trở thành điểm gặp gỡ của một thế hệ trẻ giàu khát vọng sáng tạo và sẵn sàng thử nghiệm. Từ những sinh viên lần đầu cầm máy đến các nhóm làm phim độc lập, mỗi bộ phim xuất hiện tại liên hoan đều mang theo một cách nhìn riêng về cuộc sống và nỗ lực khẳng định tiếng nói của người kể chuyện.

Theo NSƯT Nguyễn Thị Thu Hà, nguyên Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh, đại diện Hội đồng nghệ thuật Liên hoan phim ngắn TP.HCM lần thứ hai năm 2026, sân chơi năm nay nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ từ giới làm nghề, đặc biệt là các bạn trẻ và sinh viên đang thực hiện những dự án điện ảnh đầu tiên; qua đó phần nào phản ánh sức hút của điện ảnh đối với thế hệ mới cũng như tinh thần dấn thân, sẵn sàng thử nghiệm của những người đang ở điểm khởi đầu trên con đường sáng tạo.

Sự đa dạng ấy được thể hiện rõ qua hơn 100 tác phẩm thuộc các thể loại phim truyện, phim tài liệu và phim hoạt hình. So với mùa đầu tiên, số lượng phim tăng đáng kể, đồng thời mở rộng phạm vi đề tài, chạm tới nhiều vấn đề của đời sống đương đại. Không ít tác phẩm gây chú ý bởi cách kể chuyện mới mẻ cùng những thử nghiệm về công nghệ, trong đó có việc sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ sáng tạo. Phần lớn bộ phim được xây dựng từ những quan sát thực tế và trải nghiệm đời sống, cho thấy sự nghiêm túc trong quá trình làm nghề. Theo đánh giá của Hội đồng nghệ thuật, nhiều tác giả đã vượt ra khỏi những câu chuyện quen thuộc để tìm đến các đề tài lịch sử, văn hóa dân tộc và chuyển động của xã hội hôm nay.

Trong đó, phim truyện chiếm gần 50% tổng số tác phẩm tham dự. Qua mỗi bộ phim, đời sống đô thị hiện lên dưới nhiều góc nhìn khác nhau, từ những câu chuyện rất gần gũi đến những suy tư về lịch sử và giá trị nhân văn. Nổi bật có Phía sau người lính (đạo diễn Lê Thị Diễm Quỳnh) và Vị tựa như không (đạo diễn Phan Bảo Tuấn). Nhiều tác giả cũng chủ động đưa các yếu tố văn hóa truyền thống vào phim. Những câu chuyện về học tập, lập nghiệp, tình yêu, đổ vỡ hay hy vọng của người trẻ xuất hiện khá đậm nét, cho thấy sự gắn bó giữa giới nghề với đời sống mà họ đang trải qua. Sự chỉn chu trong quá trình thực hiện cũng phản ánh thái độ nghiêm túc của thế hệ sáng tạo mới.

Nếu phim truyện là không gian của những tìm tòi về cách kể chuyện thì phim tài liệu lại hướng sự quan tâm tới các vấn đề xã hội và con người qua những tác phẩm như 5 điều Bác dạy (đạo diễn Huỳnh Bá Phúc), Ông Đủ (đạo diễn Nguyễn Xuân Giang), Bác sĩ ở xã đảo và Cổ sắc (đạo diễn Ca Lê Giang).

Ở thể loại hoạt hình, nhiều tác giả mạnh dạn kết hợp công nghệ với ý tưởng sáng tạo để tạo nên những tác phẩm giàu tính thị giác. Mùa giải năm nay cũng cho thấy ý thức rõ ràng của các nhà làm phim trong việc phân định giữa tác phẩm được thực hiện hoàn toàn bởi con người và tác phẩm có sự hỗ trợ của AI. Tiêu biểu có thể kể đến Tịnh dung (đạo diễn Bùi Thị Ngọc Anh) hay Khuấy lên khoảng không (đạo diễn Nguyễn Hoàng Khang) với tạo hình 2D, 3D được đầu tư công phu.

Từ “vườn ươm” học đường đến bệ phóng nghề nghiệp

Một trong những điểm mới đáng chú ý của liên hoan năm nay là sự xuất hiện của dự án “Vườn ươm tài năng điện ảnh”. Không dừng ở việc tìm kiếm tác phẩm dự thi, chương trình mở ra cơ hội để các nhà làm phim trẻ được hướng dẫn hoàn thiện ý tưởng, phát triển dự án và trực tiếp trao đổi với các chuyên gia đến từ Hà Nội và TP.HCM.

Đây là kết quả hợp tác giữa MTH Academy và Sở VHTT TP.HCM nhằm tìm kiếm, đồng hành và hỗ trợ những ý tưởng tiềm năng cho các mùa giải tiếp theo. Cùng với việc mở rộng hoạt động đến trường học và phát động cuộc thi sáng tạo video ngắn dành cho học sinh, liên hoan phim đang từng bước mở rộng vai trò của mình, từ một sân chơi dành cho các tác phẩm hoàn chỉnh sang môi trường nuôi dưỡng những người làm phim ngay từ giai đoạn đầu tiên của hành trình sáng tạo.

Theo NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM, những hoạt động như “Vườn ươm tài năng điện ảnh” cũng là một phần trong định hướng phát triển điện ảnh học đường mà thành phố đang theo đuổi sau khi gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng lực lượng sáng tạo trẻ, với các chương trình được thiết kế phù hợp cho từng cấp học, từ tiểu học đến đại học.

Từ những định hướng dài hạn ấy, liên hoan tiếp tục ghi nhận nhiều gương mặt triển vọng. Kết quả chung cuộc, giải Nhất phim truyện thuộc về Nghiệp (Karma) của đạo diễn Phạm Vũ Trí (Đại học Văn Lang); giải Nhất phim tài liệu thuộc về Người gieo mầm khát vọng Việt của đạo diễn Đỗ Thị Thoan (Công ty cổ phần Phim Giải Phóng); giải Nhất phim hoạt hình thuộc về Cuộc hồi hương kỳ diệu của đạo diễn Đào Minh Uyển (Công ty cổ phần Phim Giải Phóng).

Mỗi giải thưởng tại liên hoan năm nay đều gắn với một câu chuyện riêng của những người trẻ chọn điện ảnh làm con đường theo đuổi. Với đạo diễn Đỗ Thị Thoan, giải Nhất phim tài liệu đến trong sự bất ngờ khi đây là lần đầu chị tham dự liên hoan và xem đó là sự ghi nhận cho quá trình thực hiện bộ phim. Giải thưởng cũng tiếp thêm động lực để chị tiếp tục theo đuổi phim tài liệu chân dung - thể loại mà theo chị, mỗi nhân vật đều mang trong mình một câu chuyện đáng được lắng nghe.

Trong khi đó, đạo diễn Phạm Vũ Trí, sinh viên năm cuối Trường Đại học Văn Lang và là người trẻ nhất giành giải Nhất phim truyện cho biết, dự án Nghiệp (Karma) được thực hiện trong suốt nửa năm với ê kíp khoảng 20 người. Ý tưởng bộ phim bắt đầu từ giai đoạn dịch bệnh, khi cha anh đưa cho anh những cuốn sách tôn giáo để đọc. Quãng thời gian cách ly cũng trở thành cơ hội để anh tìm hiểu sâu hơn về Phật giáo tại quê hương Quy Nhơn (tỉnh Bình Định cũ). Từ những chất liệu ấy, cùng sự hướng dẫn của các giảng viên trong khoa, câu chuyện dần hình thành và được kể lại bằng ngôn ngữ điện ảnh. “Em rất tự hào vì những nỗ lực của mình và cả nhóm đã được ghi nhận. Đây là động lực để em tiếp tục theo đuổi con đường làm phim và thực hiện những dự án tiếp theo”, Phạm Vũ Trí chia sẻ.

Những bộ phim ngắn khép lại sau vài chục phút trên màn ảnh, nhưng phía sau mỗi tác phẩm là một hành trình dài hơn của những người trẻ đang học cách kể câu chuyện của mình bằng điện ảnh. Liên hoan phim ngắn 2026 khép lại bằng những giải thưởng xứng đáng, song với nhiều gương mặt trẻ, đó mới chỉ là điểm khởi đầu của một giấc mơ dài.