Chương trình hợp nhất 808.558 tỷ đồng: Để mỗi đồng vốn đến đúng người dân. Bài 1: Một đồng ngân sách, gần trăm đồng xã hội

Ngày 24/8/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16, hợp nhất bốn chương trình mục tiêu quốc gia – phát triển văn hóa; hiện đại hóa giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển – thành Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, với tổng nguồn lực 808.558 tỷ đồng cho 5 năm đầu, trong đó ngân sách trung ương 345.000 tỷ đồng. Loạt bài tập trung vào mảng xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi – phần kế thừa trực tiếp từ ba chương trình giai đoạn 2021-2025, nơi đã để lại nền tảng gần 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và thu nhập người dân tộc thiểu số tăng hơn 3 lần. Bước vào giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra cao hơn: nguồn lực phải được đếm đúng, mục tiêu phải đo được và cách làm phải đến được cơ sở.

Làm sạch dữ liệu hộ nghèo: Nền tảng để xác định đúng đối tượng thụ hưởng

Hơn 5 triệu bản ghi về hộ nghèo, hộ cận nghèo đã được tập hợp, trong đó gần 4 triệu bản ghi được đối soát, làm sạch với dữ liệu của Bộ Công an. Hội đồng Dân tộc đề nghị tiếp tục bảo đảm dữ liệu chính xác, thống nhất, liên thông, nhất là dữ liệu tại cơ sở, để xác định đúng đối tượng thụ hưởng chính sách.

Công khai tiêu chí và kết quả thụ hưởng để người dân cùng giám sát

Hiện chưa có đầy đủ số liệu về số đối tượng chưa được thụ hưởng chính sách, nhất là hộ nghèo, hộ dân tộc thiểu số và người dân ở các xã, thôn đặc biệt khó khăn. Từ thực tế này, Hội đồng Dân tộc đề nghị tăng cường công khai theo hướng người dân có thể giám sát. Với các chính sách hỗ trợ trực tiếp, tiêu chí lựa chọn và kết quả thụ hưởng cần được công khai.

Tuyên truyền chính sách vùng đồng bào: Cần nói đúng ngôn ngữ, đúng kênh, đúng người

Hiệu quả tuyên truyền chính sách tại cơ sở chưa đồng đều, nhất là sau sắp xếp đơn vị hành chính. Đó là nhận định của Hội đồng Dân tộc qua giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15. Hội đồng đề nghị đổi mới truyền thông theo hướng gắn với quyền lợi, điều kiện và quy trình tiếp cận chính sách của người dân, ưu tiên người có uy tín và ngôn ngữ phù hợp.

Hợp nhất Chương trình mục tiêu quốc gia: Không để quyền lợi của đồng bào bị gián đoạn

Hội đồng Dân tộc của Quốc hội đề nghị thực hiện nguyên tắc “kế thừa tối đa” trong quá trình chuyển tiếp sang Chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp. Danh sách đối tượng, hồ sơ đã được phê duyệt hợp pháp phải tiếp tục được thực hiện. Người dân không phải làm lại hồ sơ chỉ vì chương trình thay đổi tên gọi.