Tập trung cao độ, không xé lẻ dự án

5 năm chỉ triển khai được khoảng 8% tổng khối lượng

Dự án đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh là dự án đầu tư đặc biệt, như khẳng định của Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Văn Cường, đây là chủ trương đúng đắn, kịp thời của Quốc hội từ Nghị quyết 38/2004 quyết định chủ trương đầu tư Dự án đến Nghị quyết số 66/2013/QH13 để điều chỉnh một số nội dung và giải pháp nhằm tiếp tục thực hiện có hiệu quả chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh. Dự án này được triển khai ngoài ý nghĩa chính trị còn đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, xóa đói giảm nghèo với các địa phương đi qua.

Qua giám sát hàng năm về việc thực hiện dự án này từ Khóa XII đến nay, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng chỉ rõ, ý thức được tầm quan trọng của đường Hồ Chí Minh, Chính phủ đã tích cực chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương có liên quan nỗ lực tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết của Quốc hội trong thời gian qua. Trong suốt quá trình thực hiện dự án, Bộ Giao thông Vận tải đã chủ động tham mưu với Chính phủ, tích cực chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc, khó khăn cho các địa phương.

Tuy nhiên, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng nhận thấy, đến nay, tiến độ triển khai dự án đã chậm gần 2 năm so với yêu cầu tại khoản 4 Điều 2 Nghị quyết 66 của Quốc hội và chưa rõ thời gian kết thúc. Dù dự án này đã được triển khai hoàn thành đạt 86,1%, nhưng trong 5 năm qua tiến độ triển khai "rất chậm so với yêu cầu đặt ra", "5 năm chỉ triển khai được khoảng 8% tổng khối lượng”.

Để nối thông toàn tuyến đường Hồ Chí Minh vẫn còn phải đầu tư 171km của 3 đoạn (gồm Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn; Đoan Hùng - Chợ Bến; Rạch Sỏi - Bến Nhất - Gò Quao - Vĩnh Thuận), nhưng hiện chưa được bố trí vốn, dự kiến tổng mức đầu tư khoảng 10.770 tỷ đồng. Trong khi đó, các giải pháp thực hiện trong thời gian tới còn chung chung, mang tính định hướng, thiếu cụ thể. Vì vậy, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ cần có giải pháp cụ thể, khả thi trong bố trí nguồn vốn đầu tư và công tác triển khai thực hiện, bảo đảm đúng quy định của Luật Đầu tư công và các nghị quyết liên quan của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; khắc phục những hạn chế, tồn tại trong thực hiện dự án ở giai đoạn trước.

Các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng lưu ý, Chính phủ cần đánh giá kỹ lưỡng việc thực hiện dự án trong thời gian qua, nguyên nhân chậm tiến độ và cả những bài học kinh nghiệm tốt. Trong đó, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Văn Cường chỉ ra một điểm sáng trong thực hiện dự án là hoàn thành các dự án thành phần qua Tây Nguyên và các dự án kết nối với khu vực trung tâm đồng bằng Mê Kông vượt yêu cầu Nghị quyết 66 của Quốc hội. Cụ thể, các dự án thành phần qua Tây Nguyên thuộc Quốc lộ 14 cũ đã hoàn thành chỉ sau 1,5 năm triển khai thi công, sớm hơn 1,5 năm so với yêu cầu. Theo Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, nguyên nhân chủ yếu giúp các dự án thành phần này vượt tiến độ là "do thực hiện bằng hình thức đầu tư BOT, giúp tránh được nhiều khó khăn trong bố trí cân đối vốn đầu tư công". Do đó, Chính phủ cần đánh giá kỹ hơn vấn đề này, rút ra bài học kinh nghiệm để áp dụng cho các đoạn tuyến còn lại.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Văn Cường phát biểu tại phiên họp

Ảnh: Quang Khánh

Sẽ báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ Ba tới

Chính phủ đề xuất đầu tư hoàn chỉnh đường Hồ Chí Minh theo tinh thần của Nghị quyết số 66, với hai giai đoạn đầu tư 2021 - 2025 và 2026 - 2030. Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng cho rằng, Chính phủ cần có báo cáo đầy đủ hơn về việc đầu tư hoàn chỉnh đường Hồ Chí Minh, tương tự như báo cáo của dự án đầu tư công. Trong báo cáo này sẽ phải nói rõ còn những đoạn tuyến nào chưa được đầu tư thực hiện, tiến độ ra sao, vốn đầu tư, hình thức đầu tư, thời gian hoàn thành, để Quốc hội có cơ sở tiến hành giám sát.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật chỉ rõ, nếu thực hiện tiếp dự án này theo quy định tại Nghị quyết 66 sẽ không phù hợp, vì Nghị quyết này được xem xét thông qua khi pháp luật về đầu tư công chưa chặt chẽ như hiện nay. Một số nội dung tại Nghị quyết số 66 quy định chung và giao Chính phủ hướng dẫn thực hiện, không còn phù hợp với quy định pháp luật hiện hành. “Tiến hành trong phân kỳ đầu tư khác thì những nội dung trong Nghị quyết 66 không còn phù hợp cũng phải được sửa đổi”, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật nói.

Ở khía cạnh khác, thời gian hoàn thiện đường Hồ Chí Minh như đề xuất của Chính phủ là quá dài, nên Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Phú Cường cho rằng, phải tính toán, sắp xếp lại các đoạn tuyến sẽ được xây dựng trong thời gian tới, qua đó bảo đảm tiết kiệm kinh phí, có thể đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Đặc biệt, cần tổng kết quá trình thực hiện dự án đường Hồ Chí Minh, đối chiếu với việc thực hiện các đoạn tuyến thuộc dự án đường cao tốc phía Đông hay các tuyến đường đã xây dựng, để xác định những dự án đường đấu nối thay thế cho các đường đấu nối giữa đường Hồ Chí Minh với Quốc lộ 1A thuộc dự án này. "Nếu không, sẽ có tình trạng bên cạnh Quốc lộ 1A đã có đoạn tuyến thuộc đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông và đoạn tuyến thuộc đường Hồ Chí Minh, là nhiều quá”, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách nói.

Thực hiện dự án đường Hồ Chí Minh, như Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh, là thực hiện lời hứa của Quốc hội với đồng bào các dân tộc vùng khó khăn Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ. Tuy nhiên, dự án này đã không thể hoàn thành đúng thời hạn được Quốc hội xác định. Do đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sẽ trình Quốc hội xem xét thảo luận Báo cáo này của Chính phủ tại Kỳ họp thứ Ba tới. Tất nhiên, sẽ là một báo cáo mới theo hình thức phù hợp hơn, không bổ sung đề xuất nâng cấp một số đoạn tuyến đã hoàn thành mà yêu cầu tập trung cao nhất để hoàn thiện các đoạn tuyến dở dang, góp phần kết thúc dự án theo đúng mục tiêu ban đầu.