Nằm yên bình bên bờ sông nhà Lê, làng Kẻ Rỵ (tên chữ là Phủ Lý, thuộc xã Thiệu Trung) không chỉ được biết đến là một ngôi làng Việt cổ với phong cảnh hữu tình, mà còn là vùng đất học với nhiều hiền tài góp công cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước, trong đó có nhà sử học Lê Văn Hưu - tác giả Đại Việt sử ký - bộ quốc sử đầu tiên của nước ta.
Ngày 28-3, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Ban liên lạc họ Mạc tại Hà Nội tổ chức Lễ kỷ niệm 680 năm ngày mất Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi (1346–2026).
Sáng 28/3, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Ban liên lạc họ Mạc tại Hà Nội tổ chức Lễ kỷ niệm 680 năm ngày mất Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi (1346–2026).
Triều Lý (1009 -1125) và triều Trần (1225-1400) là hai triều đại phát triển rực rỡ trong nền văn hóa nước nhà. Đóng góp vào thành tựu chung đó, không thể không nhắc đến vai trò của nền giáo dục khoa cử Nho học mà nhân tố chính cần đề cập là hoạt động khuyến học bằng vật chất ở thời kỳ này.
Triều Lý (1009-1225) là triều đại mở ra nền giáo dục khoa cử Nho học cho đất nước. Trong bước đi ban đầu của nền giáo dục khoa cử Nho học ấy, triều Lý rất quan tâm đến vấn đề khuyến học, đặc biệt là khuyến học bằng tinh thần.
Lễ kỷ niệm 680 năm ngày mất của Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi sẽ được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám ngày 28/3.
Đỗ đầu khoa thi Kỷ Mùi (1919) tại Huế - kỳ thi cuối cùng của triều Nguyễn, Nguyễn Phong Dy trở thành vị Đình nguyên Tiến sĩ cuối cùng, khép lại hành trình hơn 8 thế kỷ Nho học.
Thời phong kiến, đất Kinh Bắc có 4 dòng họ nổi tiếng truyền thống khoa bảng được vua ban chữ vàng phong là tứ lệnh tộc. Trong đó họ Ngô làng Vọng Nguyệt (xã Tam Giang) là dòng họ 'ngũ đại liên trúng' - 5 đời liên tiếp đỗ đại khoa (tiến sĩ). Nhà sử học Phan Huy Chú (1782-1840) từng thốt lên: 'Họ Ngô lệnh tộc làng Vọng Nguyệt kể từ cụ Ngô Ngọc đỗ chính bảng thời Hồng Đức, cả thảy có 5 đời đỗ tiến sĩ thực là hiếm có xưa nay'.
Giữa những biến động lịch sử nửa sau thế kỷ 19, khi triều Nguyễn suy yếu và các phong trào yêu nước bị đàn áp, cha con nhà khoa bảng Hoàng Hữu Xứng - Hoàng Hữu Bính vẫn giữ vững tinh thần học vấn và khí tiết sĩ phu.
Ngay từ thời phong kiến, vùng đất Triệu Lộc đã ghi dấu trong lịch sử với nhiều tên tuổi nổi bật như Hoàng Khắc Thận - Tiến sĩ khoa thi năm 1529 ở Đại Lộc, hay các Hương cống Ngọ Doãn Toàn, Kiều Nguyên Thực của Tiến Lộc. Nơi đây còn là mảnh đất cổ, lưu dấu nhiều chứng tích văn hóa -lịch sử quốc gia đặc biệt quan trọng. Trong đó, có ngôi chùa cổ Báo Ân Tháp Tự - hay còn gọi là chùa Tháp Sơn là một dấu ấn cổ kính tiêu biểu tượng trưng cho sức sống mới trên quê hương Triệu Lộc.
Từ bao đời nay, Vị Hoàng - vùng đất nằm bên dòng sông Đào thơ mộng của tỉnh Ninh Bình vẫn được biết đến như cái nôi của truyền thống hiếu học và khoa bảng. Trên đất cổ Vị Hoàng, hiếu học vẫn luôn là dòng mạch chảy bền bỉ, kết nối quá khứ với tương lai, góp phần xây dựng xã hội giàu đẹp, văn minh.
Mặc dù là vùng đất chiêm trũng, cuộc sống vô cùng khó khăn nhưng làng Dọ lại nổi tiếng khắp xứ Đông xưa với tên tuổi 10 vị đại khoa.
Sáng 26/2 (tức ngày 10 tháng Giêng năm Bính Ngọ), Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ xã Nam Hồng tổ chức Lễ khai bút Xuân Bính Ngọ 2026 tại Di tích Lịch sử Văn hóa quốc gia Đền thờ Nguyễn Hiền (thôn Dương A, xã Nam Hồng). Dự buổi lễ có đại diện lãnh đạo xã, Ban Quản lý di tích, các cụ cao niên, lãnh đạo các nhà trường cùng đông đảo cán bộ, giáo viên, học sinh trên địa bàn.
Sáng 21/2/2026 (mùng 5 Tết Bính Ngọ), tại Di tích Quốc gia đặc biệt Khu tưởng niệm các Vua nhà Mạc, thôn Đương Thắng, xã Kiến Hưng, thành phố Hải Phòng, Lễ hội Khai bút Xuân Bính Ngọ 2026 đã được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo đại biểu, Nhân dân và học sinh tham dự.
Trên thế giới ở một số quốc gia cũng dựng bia đề danh những người đỗ đạt nhưng chỉ có bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) ngoài tên các vị tân khoa còn có bài ký ghi lịch sử khoa thi, triết lý về nền giáo dục, đào tạo, sử dụng nhân tài của các triều đại, đặc biệt là 'lời răn', nhắc nhở những kẻ đỗ đạt, chuẩn bị bước chân vào chốn quan trường về sứ mệnh phụng sự xã tắc.
Sau gần bốn thập niên đổi mới, Việt Nam không còn ở điểm xuất phát của một nền kinh tế thiếu thốn mà đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên phát triển mới – kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ và khẳng định vị thế quốc gia.
Chiều 6.2, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã khai mạc trưng bày chuyên đề 'Sử đá lưu danh', khái quát diện mạo nền giáo dục khoa cử Nho học Việt Nam qua hệ thống bia Đề danh Tiến sĩ.
82 bia tiến sĩ tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội) là những trang sử bằng đá của cha ông ta để lại. Với trưng bày 'Sử đá lưu danh', những tấm bia đá mới thật sự 'đối thoại' với công chúng.
Từ án tử hình chủ khảo đến việc đày biệt xứ con trai đại thần, 5 vụ bê bối khoa cử này cho thấy sự nghiêm khắc của luật pháp Việt Nam xưa.
Ở khắp các vùng, miền trên 'đất học' xứ Thanh, đi đến đâu chúng ta cũng gặp những gia đình, dòng họ hiếu học, hết lòng chăm lo cho sự học của con em mình. Dòng họ Hàn ở thôn Bái Môn, xã Quảng Ngọc là một dòng họ như thế.
82 bia Tiến sĩ được đặt tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ lâu đã được xem là một trong những di sản văn hóa vô giá - những trang sử bằng đá của cha ông ta để lại. 82 bia đá tương ứng với 82 khoa thi là những bản tài liệu gốc duy nhất hiện còn ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).
Ngày 23/1, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet diện áo dài truyền thống, đến tham quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám, trực tiếp trải nghiệm viết thư pháp, đánh trống Sấm và dâng hương tưởng niệm Nhà giáo Chu Văn An.
Sáng 16/1 (tức ngày 28/11 năm Ất Tỵ), tại Quảng trường Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Danh nhân văn hóa Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm long trọng tổ chức Lễ hội Đền Trạng Trình - Kỷ niệm 440 năm Ngày mất của Danh nhân văn hóa Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1585–2026).
Sáng 16/1 (tức ngày 28/11 năm Ất Tỵ), tại Quảng trường Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Danh nhân văn hóa Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm (Hải Phòng) trang trọng tổ chức Lễ hội Đền Trạng Trình-Kỷ niệm 440 năm Ngày mất của Danh nhân văn hóa Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1585-2026).
HNN - Cùng với Thanh Lương, La Chử (phường Kim Trà) nổi danh là đất học thời Triều Nguyễn của huyện Hương Trà xưa vì số người đỗ đạt đông và những chuyện liên quan học hành, thi cử.
Trong quá trình kiểm kê di tích tại thôn Thái Hòa, xã Can Lộc, cán bộ Bảo tàng Hà Tĩnh phát hiện 2 đạo sắc phong quý giá có niên đại cuối thế kỷ XVII, đầu thế kỷ XVIII.
Trịnh Cảnh Thụy (1560-1617), vốn là một quan võ, sau đó chuyển sang đèn sách và thi cử trở thành một trong những danh nhân khoa bảng tiêu biểu của dòng họ Trịnh trên đất xứ Thanh.
Từ chuyện làm đường, giữ xóm ấp khang trang đến nếp sống nghĩa tình, văn hóa đang hiện diện rõ trong đời sống ở nhiều địa phương, góp phần nâng chất phong trào và thúc đẩy phát triển.
Nếu như Trạng nguyên Phạm Duy Quyết là người có nhiều tên gọi nhất trong lịch sử khoa bảng, thì Nguyễn Kỳ lại là Trạng nguyên duy nhất về chùa vinh quy bái tổ.
Bảo tàng tỉnh tổ chức khoa thi Minh kinh bác học năm 2025, với chủ đề 'Văn minh Đại Việt' mang bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc, thu hút đông đảo học sinh tham gia.
Tọa lạc trên thế đất được ví như 'quần sơn la bái', Bình Vọng là một trong những làng khoa bảng tiêu biểu suốt chín thế kỷ nho học.
Làng Yên Nam (thôn 8, xã Quảng Ninh ngày nay) dẫu không phải là nơi Hoàng giáp Lê Nhân Tế sinh ra và lớn lên; cũng không phải là nơi ông mất hay được an táng; và càng không phải nơi ông đã từng làm việc hoặc là nơi diễn ra các sự kiện quan trọng gắn với cuộc đời hoạt động của ông. Nhưng lại là nơi hậu duệ lựa chọn để thờ phụng hương khói cho ông.
Ngày 7-12, Bảo tàng tỉnh An Giang tổ chức hoạt động trải nghiệm 'Khoa thi Minh kinh bác học' lần thứ III năm 2025 với chủ đề 'Văn minh Đại Việt' mang đậm bản sắc truyền thống văn hóa Việt.
Những tấm ảnh khổ lớn được đặt trong không gian triển lãm độc đáo, lấy cảm hứng từ chính kiến trúc của các trường thi xưa, kiến tạo từ chất liệu truyền thống - tre trúc. Đây là một trải nghiệm thị giác sinh động trong phong cách thiết kế hiện đại.
Trong dòng chảy liên tục của lịch sử và công cuộc đổi mới đất nước, sự ra đời của xã Triệu Lộc mới, được hình thành từ bốn xã phía Tây huyện Hậu Lộc - Triệu Lộc, Châu Lộc, Đại Lộc và Tiến Lộc - là một minh chứng tiêu biểu cho bước chuyển mình mang tầm chiến lược. Đây không chỉ là sự kết nối về địa lý - hành chính, mà còn là sự giao thoa, hòa quyện giữa văn hóa, lịch sử, truyền thống và khát vọng phát triển.
Trong khuôn khổ biennale nhiếp ảnh quốc tế Photo Hanoi '25, những bức ảnh của nhiếp ảnh gia người Pháp Firmin - André Salles ghi lại kỳ thi Hương khoa Đinh Dậu năm 1897 tại Nam Định sẽ được giới thiệu trong một không gian triển lãm độc đáo, lấy cảm hứng từ chính kiến trúc của các trường thi xưa.
Kỳ thi đánh dấu những ảnh hưởng đầu tiên của người Pháp lên công tác giáo dục tại Việt Nam, chuyển dần từ nền tảng Nho học sang mô hình phương Tây, đặt nền móng cho nhiều thay đổi nhận thức xã hội.
Những hình ảnh tư liệu quý giá của nhiếp ảnh gia Firmin-André Salles về kỳ thi Hương năm 1897 tại Nam Định lần đầu tiên được trưng bày trong một không gian kiến trúc tre độc đáo, là điểm nhấn của Photo Hanoi '25. Không gian trưng bày lấy cảm hứng từ chính trường thi xưa, mời gọi người xem bước vào 'một trường thi tưởng tượng' để chiêm ngưỡng di sản giáo dục Việt Nam.