Saudi Arabia tìm đường mới đưa dầu ra thị trường

Cơ sở lọc dầu ở Dammam, Saudi Arabia. Ảnh: THX/TTXVN

Saudi Arabia đã tăng mạnh lượng dầu xuất khẩu qua một đường ống kéo dài qua Ai Cập tới Địa Trung Hải, trong bối cảnh Riyadh tìm kiếm các phương án thay thế cho tuyến Biển Đỏ kể từ khi lực lượng Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với vương quốc này.

Theo dữ liệu do công ty tình báo thương mại Kpler cung cấp, lượng dầu xuất khẩu từ cảng Sidi Kerir của Ai Cập bên bờ Địa Trung Hải đã tăng hơn gấp đôi, lên khoảng 2,3 triệu thùng/ngày trong tháng 8, so với khoảng 1 triệu thùng/ngày trong tháng trước. Ông Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, cho biết phần lớn lượng dầu xuất khẩu này là dầu thô Saudi Arabia. CNBC ngày 12/8 dẫn lời ông Smith nhận định “đây không phải là một quyết định ngắn hạn,” mà là một sự thay đổi rõ rệt về chiến lược hoặc động lực.

Sidi Kerir được kết nối bằng một đường ống có tên Sumed với cảng Ain Sokhna bên Biển Đỏ. Các tàu siêu lớn chở dầu quá nặng để có thể đi qua toàn bộ kênh đào Suez khi chở đầy hàng. Theo Smith, các tàu này bơm một nửa lượng dầu Saudi Arabia vào đường ống tại Ain Sokhna, đi qua kênh đào, sau đó nhận lại số dầu này tại Sidi Kerir.

Saudi Arabia đang chịu sức ép khi Iran và các đồng minh gây áp lực lên những tuyến đường vận chuyển dầu trọng yếu ở Trung Đông. Riyadh đã chuyển hướng hàng triệu thùng dầu mỗi ngày qua một đường ống từ khu vực phía Đông của nước này tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ, trong bối cảnh Iran đã làm tắc nghẽn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz trong năm nay.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào các tàu chở dầu của Saudi Arabia ở Biển Đỏ hiện đang gây sức ép đối với hoạt động xuất khẩu từ Yanbu qua eo biển Bab el-Mandeb.

ông Smith nhận định “đây là một sự xáo trộn lớn đang diễn ra. Rõ ràng Saudi Arabia không xem nhẹ vấn đề này và họ đang dự đoán đây sẽ trở thành một xu hướng mới”.

Theo dữ liệu của Kpler, lượng dầu Saudi Arabia xuất khẩu từ Yanbu qua eo biển Bab el-Mandeb đã giảm gần 90%, xuống còn 1,3 triệu thùng trong tuần ngày 3/8, so với 11 triệu thùng trong tuần ngày 20/7, thời điểm lực lượng Houthi tuyên bố lệnh phong tỏa.

Các tàu chở dầu thô Saudi Arabia tại Biển Đỏ thường tắt thiết bị phát tín hiệu nhận dạng để tránh các cuộc tấn công của Houthi, vì vậy rất khó có được bức tranh chính xác về dòng chảy dầu.

Tổng Giám đốc điều hành Saudi Aramco Amin Nasser hồi đầu tháng này đã cho thấy Riyadh có các phương án thay thế tuyến phía Nam Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb như thông qua đường ống Sumed và kênh đào Suez.

Tuy nhiên, các tàu chở dầu phải thực hiện hành trình dài hơn và tốn kém hơn khi vòng qua châu Phi để tới các khách hàng ở châu Á, vốn là những thị trường Saudi Arabia thường cung cấp dầu.

Smith cho biết phần lớn lượng dầu xuất khẩu từ Sidi Kerir đang được chuyển tới Mỹ và châu Âu thay vì châu Á. Theo nhà phân tích này, đây dường như là dấu hiệu cho thấy các khách hàng châu Á đang bán lại các lô dầu vì “việc đưa hàng đi vòng qua châu Phi là không hiệu quả về mặt chi phí đối với họ”.

Thế nhưng việc chuyển hướng dòng dầu của Saudi Arabia qua Ai Cập khó có thể hoàn toàn loại bỏ nguy cơ bị tấn công. Ngày 30/7, máy bay không người lái đã tấn công hai tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại cảng Damietta của Ai Cập. Chưa có bên nào nhận trách nhiệm về các cuộc tấn công này.