Sau thảm họa lũ quét, Indonesia siết chặt nạn khai thác rừng
Theo AFP, ngày 15/12, Chính phủ Indonesia tuyên bố sẽ thu hồi 22 giấy phép lâm nghiệp trên phạm vi toàn quốc, sau khi các trận lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng cướp đi sinh mạng của hơn 1.000 người tại đảo Sumatra trong những tuần gần đây.
Những khúc gỗ bị cuốn trôi bởi trận lũ quét khoảng ba tuần trước, chất đống tại nơi từng có nhà cửa dọc theo một con sông ở Aceh Tamiang, Bắc Sumatra. Ảnh: Yasuyoshi CHIBA/AFP
Quyết định này được xem là động thái mạnh mẽ hiếm hoi nhằm siết lại quản lý rừng, trong bối cảnh quốc gia Đông Nam Á này liên tục nằm trong nhóm nước mất rừng nhiều nhất thế giới.
Theo Bộ trưởng Lâm nghiệp Indonesia Raja Juli Antoni, tổng diện tích rừng liên quan đến các giấy phép bị thu hồi vượt 1 triệu héc-ta, trong đó hơn 100.000 héc-ta nằm trên đảo Sumatra - khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của thảm họa.
Phát biểu trước báo giới, ông Raja Juli Antoni cho biết việc thu hồi nâng tổng diện tích rừng đã được “điều chỉnh và quản lý lại” lên khoảng 1,5 triệu héc-ta, tính cả đợt thu hồi hơn 500.000 héc-ta hồi tháng 2/2025.
Thảm họa lũ quét tại tỉnh Aceh Tamiang, Bắc Sumatra, để lại những hình ảnh tang thương: thân cây gỗ lớn bị nước cuốn trôi, chất đống nơi từng là nhà cửa ven sông. Theo AFP, các dòng bùn đất khổng lồ phá hủy làng mạc chỉ trong vài giờ, khiến hàng nghìn người rơi vào cảnh mất nhà cửa.
Các nhà môi trường học và tổ chức bảo tồn chỉ ra mất rừng là một trong những nguyên nhân then chốt làm gia tăng mức độ tàn phá của thiên tai. Khi rừng bị chặt phá, đất trơ trọi nhanh chóng bão hòa nước, dễ sạt lở và tạo ra lũ quét có sức tàn phá lớn hơn nhiều.
Bộ trưởng Raja Juli Antoni thừa nhận thảm họa lần này là “cơ hội để đánh giá lại chính sách”, cho rằng cán cân giữa phát triển kinh tế và bảo vệ sinh thái “đã nghiêng quá xa về phía kinh tế và cần được kéo trở lại điểm cân bằng”. Đây là phát biểu hiếm hoi thể hiện sự nhìn nhận trực diện từ cấp quản lý cao nhất đối với mối liên hệ giữa khai thác tài nguyên và rủi ro thiên tai.
Indonesia vốn sở hữu một trong những hệ sinh thái rừng nhiệt đới phong phú nhất thế giới, nhưng cũng là quốc gia chịu áp lực lớn từ khai thác khoáng sản, mở rộng đồn điền cọ dầu và cháy rừng.
Theo phân tích của dự án Nusantara Atlas thuộc tổ chức bảo tồn khởi nghiệp The TreeMap, Indonesia mất hơn 240.000 héc-ta rừng nguyên sinh chỉ riêng năm 2024. Dữ liệu này phù hợp với các đánh giá độc lập của Global Forest Watch, cho thấy mất rừng tiếp tục diễn ra dù chính phủ đã ban hành nhiều lệnh tạm dừng cấp phép trong quá khứ.
Các chuyên gia cảnh báo rằng việc thu hồi giấy phép, nếu không đi kèm phục hồi rừng và giám sát thực thi nghiêm ngặt, sẽ khó tạo ra thay đổi lâu dài. Nhiều khu vực từng bị thu hồi giấy phép trước đây vẫn tiếp tục bị xâm lấn trái phép hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đặc biệt tại Sumatra và Kalimantan.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, Indonesia đang đứng trước lựa chọn mang tính sống còn: tiếp tục đánh đổi rừng lấy tăng trưởng ngắn hạn, hay coi rừng là hàng rào phòng vệ tự nhiên trước thiên tai ngày càng khốc liệt.
Quyết định thu hồi 22 giấy phép lâm nghiệp của Chính phủ Indonesia lần này, dù muộn màng, vẫn được kỳ vọng sẽ là bước khởi đầu cho sự điều chỉnh chính sách sâu rộng hơn - không chỉ để bảo vệ rừng, mà còn để bảo vệ chính sinh mạng con người.
