Sao Hỏa từng là 'hành tinh xanh'!

Valles Marineris (ở giữa) là hẻm núi dài nhất trong hệ Mặt Trời và chứa nhiều dấu hiệu của nước cổ đại. Một phần của hẻm núi có thể là đường bờ biển nơi đại dương khổng lồ và các dòng sông gặp nhau. (Ảnh: NASA/JPL/USGS)

Nghiên cứu công bố ngày 7/1 trên tạp chí NPJ Space Exploration cho thấy các cấu trúc giống hệt một châu thổ sông trên Trái đất. Đây là minh chứng trực tiếp nhất về một sao Hỏa có thể từng là cái nôi của sự sống.

Phát hiện đột phá này đến từ nhóm nghiên cứu quốc tế do Đại học Bern (Thụy Sĩ) dẫn đầu, khi phân tích hình ảnh từ các tàu quỹ đạo sao Hỏa.

Nghiên cứu sinh Ignatius Argadestya, tác giả chính, cho biết ông đã nhận ra những cấu trúc địa chất đặc biệt ở khu vực Valles Marineris - hệ thống thung lũng lớn nhất trên sao Hỏa, dài hơn 4.000 km dọc theo xích đạo hành tinh. “Khi đo đạc và lập bản đồ các hình ảnh sao Hỏa, tôi đặc biệt ấn tượng với các châu thổ phát hiện ở rìa một trong những ngọn núi”, ông Argadestya chia sẻ trên trang web chính thức của Đại học Bern là mediarelations.unibe.ch.

Nhóm nghiên cứu sử dụng hình ảnh từ camera CaSSIS (do Đại học Bern phát triển, cung cấp ảnh màu độ phân giải cao) trên tàu ExoMars Trace Gas Orbiter của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), cùng dữ liệu từ tàu Mars Express và Mars Reconnaissance Orbiter của NASA.

Tại khu vực đông nam Coprates Chasma - một phần của Valles Marineris - các nhà khoa học phát hiện những cấu trúc được gọi là “châu thổ hình quạt”. Đây là trầm tích hình thành khi mảnh vụn và cát từ dòng suối chảy từ núi ra, đổ vào vùng nước tĩnh. Tất cả trầm tích này được lập bản đồ ở độ cao từ 3.650 - 3.750m và hình thành cách đây khoảng 3,37 tỷ năm.

GS. Fritz Schlunegger, chuyên gia địa chất ngoại sinh tại Viện Khoa học Địa chất của Đại học Bern và đồng tác giả nghiên cứu, giải thích: “Các cấu trúc châu thổ phát triển tại nơi sông đổ ra đại dương, như chúng ta biết từ nhiều ví dụ trên Trái đất. Các cấu trúc mà chúng tôi xác định trong hình ảnh rõ ràng là cửa sông đổ ra đại dương”.

Điều đặc biệt quan trọng là tất cả châu thổ đều nằm ở cùng độ cao, chứng minh sự tồn tại của đường bờ biển cổ đại. Dựa trên phân tích này, nhóm nghiên cứu kết luận đại dương trên sao Hỏa có quy mô ít nhất tương đương Bắc Băng Dương trên Trái đất.

GS. Schlunegger nhấn mạnh tính đột phá: “Chúng tôi không phải là những người đầu tiên đưa ra giả thuyết về sự tồn tại và quy mô của đại dương. Tuy nhiên, những tuyên bố trước đây dựa trên dữ liệu kém chính xác hơn. Ngược lại, việc tái tạo mực nước biển của chúng tôi dựa trên bằng chứng rõ ràng về đường bờ biển, vì chúng tôi có thể sử dụng hình ảnh độ phân giải cao”.

Ông Argadestya khẳng định: “Với nghiên cứu này, chúng tôi có thể cung cấp bằng chứng về đại dương sâu nhất và lớn nhất trước đây trên sao Hỏa cho đến nay - một đại dương trải dài khắp bán cầu bắc của hành tinh”.

Phát hiện này mở ra hàm ý sâu sắc cho việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái đất. Ông Argadestya kết luận: “Chúng ta biết sao Hỏa là hành tinh khô cằn, đỏ rực. Tuy nhiên, kết quả của chúng tôi cho thấy nó từng là hành tinh xanh trong quá khứ, tương tự Trái đất. Phát hiện này cũng cho thấy nước quý giá trên một hành tinh có thể biến mất vào một lúc nào đó”.

TRẦN ĐẮC LUÂN