'Quả ngọt' từ đào tạo trẻ

Dù kết quả trận đấu ra sao, hành trình của thầy trò HLV Cristiano Roland thời gian qua vẫn mang đến một tín hiệu tích cực cho bóng đá Việt Nam, đó là thành công của một đội tuyển trẻ không đến từ may mắn, mà là kết quả của quá trình đầu tư dài hạn cho đào tạo trẻ từ các CLB cùng sự quan tâm của các cấp, ngành, Liên đoàn Bóng đá Việt Nam.

Chức vô địch U17 Đông Nam Á 2025, cuộc tiếp kiến của Thủ tướng Lê Minh Hưng dành cho toàn đội, cùng màn trình diễn giàu năng lượng tại sân chơi châu lục đã cho thấy bóng đá trẻ Việt Nam đang dần đi đúng hướng. Và phía sau tập thể U17 Việt Nam hôm nay là dấu ấn rất rõ của những “lò” đào tạo trẻ như Hà Nội FC, PVF hay Thể Công - Viettel. Đó cũng là lời khẳng định rằng, CLB nào kiên trì đầu tư cho đào tạo trẻ, CLB ấy sẽ sớm hay muộn thu về “quả ngọt”.

Các cầu thủ U17 quốc gia đều trưởng thành từ các lò đào tạo bóng đá danh giá. Ảnh: VFF

“Xương sống” của U17 Việt Nam

Nhìn vào danh sách đội tuyển U17 Việt Nam dự Giải U17 châu Á 2026, có thể thấy rõ sự áp đảo của những trung tâm đào tạo trẻ hàng đầu cả nước. Trung tâm đào tạo trẻ Hà Nội FC đóng góp 6 cầu thủ, PVF đóng góp 6 cầu thủ và Thể Công - Viettel đóng góp 4 cầu thủ.

Điều đáng nói không chỉ nằm ở số lượng. Đây đều là những cầu thủ giữ vai trò quan trọng trong lối chơi của U17 Việt Nam, từ tổ chức phòng ngự, chuyển đổi trạng thái cho tới triển khai tấn công. Sự tự tin, tư duy chiến thuật và nền tảng thể lực của họ cho thấy dấu ấn rất rõ của môi trường đào tạo chuyên nghiệp.

Trong nhiều năm, bóng đá Việt Nam từng loay hoay với câu chuyện “được mùa” ở một vài lứa cầu thủ rồi nhanh chóng hụt hơi. Nhưng đội tuyển U17 hiện tại lại mang đến cảm giác khác. Họ không phụ thuộc vào một cá nhân nổi bật, mà sở hữu tính tổ chức và sự đồng đều hiếm thấy. Đó chính là sản phẩm của những hệ thống đào tạo được xây dựng bài bản suốt nhiều năm.

Ở Hà Nội FC, thành tích của các đội trẻ gần như đã trở thành thương hiệu. Đội U19 Hà Nội giữ kỷ lục 7 lần vô địch quốc gia, trong khi U21 Hà Nội cũng có tới 6 lần đăng quang. Thành công ấy không đến từ một lứa cầu thủ đặc biệt, mà từ việc CLB này xây dựng được hệ thống tuyển chọn rộng khắp cả nước. Những năm qua, Hà Nội FC liên tục mở rộng mạng lưới vệ tinh, tuyển chọn cầu thủ từ nhiều địa phương rồi đưa những gương mặt tiềm năng nhất về trung tâm đào tạo để rèn luyện. Khi nguồn cầu thủ trẻ ngày càng dồi dào, Hà Nội FC thậm chí rơi vào tình trạng “thừa” nhân sự chất lượng.

Để giải quyết bài toán ấy, đội bóng Thủ đô không để cầu thủ trẻ “mòn” trên ghế dự bị. Họ chủ động đăng ký đội hình B thi đấu ở giải hạng Ba, hạng Nhì hoặc cho các CLB khác mượn cầu thủ để tích lũy kinh nghiệm. Chính cơ chế ấy giúp nhiều cầu thủ trẻ trưởng thành nhanh hơn trước khi bước lên đội một hay các đội tuyển quốc gia.

Trong khi đó, Tập đoàn Viettel cũng chú trọng đầu tư cho công tác đào tạo trẻ. Trung tâm đào tạo trẻ của Thể Công - Viettel gây ấn tượng bằng một triết lý đào tạo giàu tính kỷ luật và hiện đại. Trung tâm đào tạo của đội bóng áo lính được xây dựng theo mô hình bóng đá Đức tại Yên Xuân (Hà Nội), với cơ sở vật chất quy mô trên diện tích hơn 18 ha. Điểm đặc biệt của Viettel nằm ở triết lý “4 tiêu chí” làvăn hóa, kỷ luật, thể lực và chuyên môn. Ở đây, cầu thủ trẻ không chỉ được dạy chơi bóng mà còn được rèn nhân cách, ý thức nghề nghiệp và kiến thức pháp luật để tránh xa tiêu cực.

Không khó để nhận ra dấu ấn ấy ở những cầu thủ U17 Viettel hiện diện trong đội U17 Việt Nam. Nguyễn Mạnh Cường cao 1m82, Lê Trọng Đại Nhân cao 1m80… Thể hình tốt hơn, tư duy chơi bóng hiện đại hơn là điều mà bóng đá Việt Nam luôn hướng tới trong nhiều năm qua. Đằng sau những thông số ấy là cả một quy trình tuyển chọn khắt khe. Viettel tổ chức tuyển sinh trên toàn quốc, từ Sơn La, Thanh Hóa tới TP.HCM, Lâm Đồng… Các cầu thủ nhí phải trải qua hàng loạt bài kiểm tra từ thể hình, thể lực, kỹ thuật, EQ tới y học thể thao. Đặc biệt, năng khiếu chiếm tới 60% tổng điểm tuyển chọn.

Điều đó cho thấy đào tạo trẻ hiện nay không còn là câu chuyện “tìm vài em đá hay”, mà đã trở thành một quy trình khoa học, chuyên nghiệp và có chiều sâu.

Khi đào tạo trẻ là nền tảng sống còn

Bóng đá Việt Nam từng nói rất nhiều về đào tạo trẻ. Nhưng trong thực tế, không phải CLB nào cũng đủ kiên nhẫn theo đuổi con đường này.

Đầu tư cho đào tạo trẻ là hành trình tốn kém, mất nhiều năm và chưa chắc mang lại thành công tức thì. Một lứa cầu thủ có thể cần 7-10 năm rèn luyện mới trưởng thành. Không ít đội bóng vì áp lực thành tích đã chọn cách mua sắm cầu thủ thay vì xây dựng hệ thống đào tạo dài hạn. Thế nhưng, hành trình của U17 Việt Nam hôm nay lại cho thấy một điều ngược lại đó là CLB nào kiên trì với đào tạo trẻ thì cuối cùng vẫn sẽ được đền đáp.

Không phải ngẫu nhiên mà Hà Nội FC, PVF hay Thể Công - Viettel luôn là những đơn vị đóng góp nhiều cầu thủ nhất cho các đội tuyển trẻ quốc gia. Họ sở hữu cơ sở vật chất tốt, hệ thống tuyển trạch rộng khắp, giáo án hiện đại và đặc biệt là môi trường cạnh tranh lành mạnh cho cầu thủ trẻ phát triển.

Quan trọng hơn, những CLB này không xem đào tạo trẻ là phần việc “cho có”, mà coi đó là nền tảng sống còn của đội bóng. Ở nhiều nền bóng đá phát triển, thành công của đội tuyển quốc gia luôn bắt đầu từ các học viện CLB. Nhật Bản, Hàn Quốc hay châu Âu đều đi theo mô hình ấy. Và bóng đá Việt Nam rõ ràng cũng không thể đi con đường khác.

Việc đội tuyển U17 Việt Nam giành chức vô địch Đông Nam Á rồi tiếp tục tạo dấu ấn ở sân chơi châu Á cho thấy khoảng cách của bóng đá trẻ Việt Nam với khu vực đang dần được thu hẹp. Nhưng để những thành công ấy không chỉ là “điểm sáng nhất thời”, bóng đá Việt Nam cần nhiều hơn nữa những CLB dám đầu tư dài hạn cho đào tạo trẻ.

Bởi suy cho cùng, một đội tuyển quốc gia mạnh sẽ không thể tồn tại nếu phía dưới không có những “mạch nguồn” liên tục cung cấp tài năng. U17 Việt Nam có thể giành chiến thắng trước U17 UAE để có cơ hội giành vé dự World Cup, hoặc cũng có thể phải dừng bước trước đối thủ mạnh hơn. Nhưng điều quan trọng hơn cả là bóng đá Việt Nam đang dần nhìn thấy con đường đúng cho tương lai.

Từ những cầu thủ trẻ hôm nay, người hâm mộ có quyền hy vọng về một thế hệ mới giàu khát vọng, được đào tạo bài bản và đủ sức cạnh tranh ở những sân chơi lớn hơn. Và phía sau hành trình ấy chính là những “lò lửa” đào tạo trẻ đang âm thầm gieo hạt, để rồi một ngày hái được những “quả ngọt” cho bóng đá Việt Nam.