Phát triển 1 triệu hécta lúa chất lượng cao

Sản xuất lúa gạo còn nhiều hạn chế

Tại Hội nghị giải pháp phát triển ngành sản xuất lúa gạo ngày 31.1, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt Lê Thanh Tùng đánh giá, ngành hàng lúa gạo những năm qua đã chú trọng nhiều về năng suất, chất lượng, thay đổi cơ cấu để đáp ứng thị trường xuất khẩu, chất lượng giống lúa ổn định.

Tuy nhiên, sản xuất lúa gạo vẫn còn nhiều khó khăn như quy mô nhỏ lẻ, thiếu kinh nghiệm sản xuất, bộ giống lúa để thích ứng với biến đổi khí hậu còn hạn chế. Trong khi biến đổi khí hậu, mưa lũ, xâm nhập mặn diễn biến phức tạp thì hệ thống quản lý, thông tin, dự báo thời tiết còn hạn chế. Chi phí đầu vào lớn, sản xuất gây ô nhiễm môi trường. Hệ thống hạ tầng phục vụ sản xuất còn hạn chế...

Nhằm phát triển ngành lúa gạo bền vững, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã xây dựng và đang lấy ý kiến vào “Đề án Phát triển bền vững 1 triệu hécta chuyên canh lúa chất lượng cao gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long”. Việc thực hiện Đề án nhằm hình thành vùng nguyên liệu hàng hóa tập trung quy mô lớn, ổn định lâu dài, tạo thuận lợi để tổ chức lại sản xuất lúa gạo của vùng theo hướng hiện đại, đáp ứng mục tiêu là nâng cao giá trị gia tăng chuỗi lúa gạo và thu nhập của người dân. Đồng thời, việc triển khai đề án cũng nhằm bảo đảm an ninh lương thực và phục vụ chế biến, xuất khẩu gạo đạt hiệu quả cao, giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng cao với biến đổi khí hậu.

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2025, diện tích canh tác vùng chuyên canh lúa chất lượng cao toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long đạt trên 500 nghìn hécta, tương ứng khoảng 1 triệu hécta gieo trồng mỗi năm và sản lượng đạt khoảng 6,2 triệu tấn lúa (khoảng 3,8 triệu tấn gạo).

Lợi nhuận bình quân của người trồng lúa đạt trên 35%; giảm lượng lúa giống còn 80 kg/hécta, giảm lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hóa học 30%, giảm 30% lượng nước tưới; tỷ lệ diện tích ứng dụng thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (GAP) và tương đương được công nhận đạt 80%.

Nguồn: ITN

Tham khảo chính sách hỗ trợ của Thái Lan

Cục Trồng trọt cho biết, năm 2023 tùy diễn biến thị trường, điều kiện khí hậu, thời tiết sẽ chỉ đạo sản xuất lúa 7 - 7,1 triệu hécta; thâm canh tăng năng suất để đạt sản lượng 43 - 43,5 triệu tấn.

Tại hội nghị, các ý kiến cho rằng, cần nâng cao năng lực về giống, chỉ dẫn địa lý, xây dựng được thương hiệu. Khi các giống lúa có thương hiệu mạnh thì gạo Việt Nam sẽ được ưa chuộng hơn. Bài học kinh nghiệm là khi có nhiều giống lúa chất lượng, bán giá cao thì nông dân ồ ạt gieo cấy, nhưng khi cung vượt quá cầu giá thấp thì lại bỏ ngỏ, do đó sự kết nối giữa sản xuất và tiêu thụ vô cùng quan trọng. Ngoài ra, cần tăng cường hoạt động khuyến nông, khuyến khích các mô hình sản xuất hiệu quả, tập trung và mở rộng.

Cục trưởng Cục Trồng trọt Nguyễn Như Cường kiến nghị Chính phủ có chính sách mạnh mẽ hơn cho người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã như hỗ trợ tín dụng để thu mua lúa khi vào mùa vụ; xây dựng trung tâm logistics chế biến, công nghệ mới chế biến sâu sản phẩm gạo, phế phẩm gạo. Ngoài ra, tập trung nghiên cứu đánh giá, dự báo sâu tác động xu thế ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thị trường gạo trong nước và quốc tế đến ngành hàng lúa gạo Việt Nam; đồng thời có chính sách thúc đẩy cho các doanh nghiệp "đầu tàu" để giải quyết tốt hơn vấn đề liên kết. Ông Cường cũng đề nghị thành lập đoàn công tác khảo sát các chính sách hỗ trợ phát triển lúa gạo tại Thái Lan.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Lê Minh Hoan đề nghị, cần thảo luận cơ chế chính sách cụ thể cho ngành lúa gạo, nguồn lực nhà nước chỉ mang tính khởi tạo. Đối với Đề án 1 triệu hécta lúa, phải chú trọng đến người nông dân, hợp tác xã, cần sự vào cuộc của doanh nghiệp. Theo Bộ trưởng, phải chú ý mô hình nông nghiệp mới. Khái niệm nông nghiệp không giống như ngày xưa, trồng trọt lúa gạo phải đưa những cái mới vào như mô hình lúa - rươi..., đồng thời đẩy cao tinh thần hợp tác, liên kết và tính chuyên nghiệp.