Phát huy hiệu quả phân cấp, ủy quyền

Số lượng nhiệm vụ phân cấp, ủy quyền theo lĩnh vực. Đồ họa: SNV

Ghi nhận từ cơ sở

Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác phân cấp, phân quyền được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã.

Thông qua phân cấp, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện hoặc các cơ quan chuyên môn cấp trên đã được giao cho cấp xã trực tiếp thực hiện. Điều này góp phần rút ngắn quy trình xử lý công việc, giảm các khâu trung gian, nâng cao khả năng giải quyết thủ tục hành chính ngay tại cơ sở, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận dịch vụ công.

Việc phân cấp cũng tạo điều kiện để cấp xã chủ động hơn trong quản lý địa bàn, nắm bắt và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Trách nhiệm của người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã được nâng cao hơn, góp phần tăng hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương. Bên cạnh đó, đẩy mạnh số hóa hồ sơ, dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin đã hỗ trợ tích cực cho quá trình thực hiện các nhiệm vụ được phân cấp, giúp nâng cao tính minh bạch, khả năng phối hợp và hiệu quả giải quyết công việc.

Bên cạnh hiệu quả đạt được, Chủ tịch UBND xã Hòa Tiến Nguyễn Tấn Khoa nhìn nhận, quá trình thực hiện phân cấp, phân quyền vẫn còn nhiều khó khăn.

Như một số nhiệm vụ được giao cho cấp xã nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể hoặc còn có sự khác biệt giữa các quy định pháp luật, dẫn đến lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, cấp xã đang thực hiện 9 nhóm nhiệm vụ theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương, 465 nhóm nhiệm vụ với hơn 1.000 nhiệm vụ cụ thể; đồng thời tiếp nhận thêm nhiều nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền từ thành phố và các nhiệm vụ chuyển từ cấp huyện trước đây.

Trong khi đó, định mức biên chế và vị trí việc làm chưa được điều chỉnh tương ứng, dẫn đến tình trạng quá tải đối với đội ngũ cán bộ, công chức. Cấp xã cũng còn thiếu nhân lực có chuyên môn sâu trong các lĩnh vực như đất đai, xây dựng, tài chính, công nghệ thông tin; cơ sở vật chất, trang thiết bị và hạ tầng số chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Điều này làm giảm hiệu quả của chủ trương phân cấp và ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết công việc.

Ngoài ra, trong lĩnh vực đất đai, mặc dù thẩm quyền giao cho cấp xã nhưng một số quy trình nghiệp vụ vẫn phụ thuộc vào các cơ quan chuyên ngành. Điều này dẫn đến việc xử lý hồ sơ vẫn phải qua nhiều khâu phối hợp, làm giảm tính chủ động của chính quyền cơ sở và kéo dài thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

“Việc phân cấp cần thực hiện theo nguyên tắc giao nhiệm vụ phải đi đôi với giao nguồn lực thực hiện. Khi chuyển giao thẩm quyền cho cấp xã cần đồng thời bảo đảm biên chế, kinh phí hoạt động, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý”, ông Khoa đề nghị.

Chủ tịch UBND phường Thanh Khê Trần Tường Vân cho biết, trong lĩnh vực chứng thực, việc ủy quyền giúp nâng cao hiệu quả công tác chứng thực, giảm áp lực công việc cho lãnh đạo UBND phường, tạo thuận lợi cho người dân, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Tuy nhiên, hệ thống phần mềm một cửa thành phố hiện vẫn chưa ổn định, ảnh hưởng đến quá trình thực hiện nộp và tiếp nhận, xử lý hồ sơ.

Trong thẩm định, quản lý chất lượng công trình xây dựng, việc phân cấp giúp tăng tính tự chủ, nâng cao vai trò chính quyền cơ sở, tăng tính chủ động và chặt chẽ trong công tác giám sát quản lý xây dựng tại địa phương; thuận tiện cho các tổ chức cá nhân trong quá trình thực hiện thủ tục. Tuy nhiên, cũng tạo áp lực về chuyên môn, kỹ thuật, pháp lý đối với cán bộ thẩm định, tăng trách nhiệm pháp lý, yêu cầu quy trình xử lý chặt chẽ, đồng thời đòi hỏi đầu tư hạ tầng số, đào tạo chuyên sâu cho cán bộ, công chức thực hiện.

Từ các khó khăn trên, bà Tường Vân kiến nghị thành phố cần ban hành quy định phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền cho công chức thuộc UBND cấp xã trong giải quyết các loại hồ sơ thông thường khác. Các đơn vị liên quan cần cấu hình lại hệ thống, tích hợp đồng bộ dữ liệu để giảm bớt thao tác khi thực hiện các trường thông tin xử lý tiếp nhận hồ sơ.

Việc phân cấp, ủy quyền nhiệm vụ giúp phường Thanh Khê giải quyết nhanh thủ tục hành chính cho người dân. Ảnh: BẢO DUY

Cắt giảm thủ tục, rút ngắn thời gian

Theo Sở Nội vụ, thời gian qua, Thành ủy và UBND thành phố đặc biệt quan tâm việc rà soát, đẩy mạnh đề xuất phân cấp, ủy quyền, nhất là các nội dung cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và tăng tính chủ động cho chính quyền cơ sở. Công tác sắp xếp tổ chức bộ máy, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ trên cơ sở phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền giữa các sở, ngành và UBND cấp xã được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, đúng quy định; các nguyên tắc, yêu cầu bảo đảm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp, phân quyền cơ bản được đáp ứng.

Qua đánh giá, công tác phân cấp, ủy quyền từ khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp góp phần nâng cao trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị; giảm việc phê duyệt ở cấp trên đối với những nội dung đã có quy định cụ thể về điều kiện, tiêu chuẩn, hồ sơ, quy trình, thủ tục. Nhờ đó, cải cách hành chính được đẩy mạnh, giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Sở Nội vụ đã tiến hành các đợt khảo sát, đánh giá thường xuyên việc thực hiện các nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền nhằm bảo đảm tính khả thi, như sửa đổi, bổ sung quy định hoặc ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện. Đối với nhiệm vụ được phân quyền, phân định thẩm quyền cho cấp xã, có 25/93 xã, phường phản ánh khó khăn, vướng mắc và kiến nghị trong quá trình triển khai. Các vấn đề chủ yếu liên quan đến nguồn nhân lực chuyên môn còn mỏng, thiếu kinh nghiệm; trang thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu; dữ liệu chưa đồng bộ, phần mềm vận hành chưa ổn định trong khi khối lượng hồ sơ lớn và phức tạp.

Đối với các nội dung thuộc thẩm quyền địa phương, HĐND thành phố, UBND thành phố và Chủ tịch UBND thành phố đã ban hành 1 nghị quyết và 18 quyết định phân cấp nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị, địa phương.

Trong đó, các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính và đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND thành phố nhận 155 nhiệm vụ; cấp xã nhận 76 nhiệm vụ. Ngoài ra, có 53 quyết định ủy quyền của UBND thành phố và Chủ tịch UBND thành phố; trong đó, UBND thành phố ủy quyền cho Chủ tịch UBND thành phố 7 nhiệm vụ; UBND thành phố và Chủ tịch UBND thành phố ủy quyền cho các sở, ngành, địa phương 329 nhiệm vụ (22 nhiệm vụ ủy quyền cho cả sở ngành, đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND thành phố và xã, phường; 305 nhiệm vụ ủy quyền cho sở, ngành, đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND thành phố; 2 nhiệm vụ ủy quyền cho xã, phường).

Giám đốc Sở Nội vụ Trần Thị Kim Hoa cho biết, nội dung phân cấp, ủy quyền cho các sở, ngành, đơn vị sự nghiệp chủ yếu là giao lại thẩm quyền quyết định đối với thủ tục hành chính, hồ sơ công việc do chính các đơn vị này tham mưu, chủ trì. Vì vậy, việc phân cấp, ủy quyền không làm tăng khối lượng công việc mà giúp cắt giảm thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý, đồng thời nâng cao thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị.

Đối với cấp xã, nội dung phân cấp, ủy quyền tập trung vào các lĩnh vực tài chính - ngân sách, xây dựng, nông nghiệp và môi trường, nội vụ; trong đó phần lớn nhiệm vụ ủy quyền thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường chưa phát sinh hồ sơ. “Qua đánh giá, hầu hết quyết định phân cấp, ủy quyền thời gian qua đều bảo đảm phù hợp với thực tiễn, nhu cầu và nguyên tắc tự bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp, ủy quyền”, bà Kim Hoa nói.

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hiện có 1.377 nhiệm vụ được Chính phủ hoặc bộ, ngành Trung ương giao cho cơ quan, đơn vị, địa phương. Trong đó, có 428 nhiệm vụ phân cấp cho cơ quan, tổ chức Trung ương và 949 nhiệm vụ phân cấp cho chính quyền địa phương, gồm cấp tỉnh 870 nhiệm vụ và cấp xã 79 nhiệm vụ.

Có 1.164 nhiệm vụ được phân định thẩm quyền khi tổ chức chính quyền cấp xã. Trong số này có 1.047 nhiệm vụ của chính quyền cấp huyện được phân định lại cho cấp tỉnh hoặc cấp xã, gồm 859 nhiệm vụ chuyển cho cấp xã (73,8%) và 188 nhiệm vụ chuyển cho cấp tỉnh (16,2%). Ngoài ra, có 117 nhiệm vụ chuyển sang cấp khu vực hoặc cắt bỏ khi kết thúc hoạt động của cấp huyện (10%).