Phần hồn của đời sống thị dân

Một góc chợ Hàn. Ảnh: XUÂN SƠN

Từ những đổi thay của đô thị, chợ không chỉ dừng ở vai trò mua bán đơn thuần mà đã và đang trở thành không gian cho văn hóa và du lịch.

Bản sắc thành phố qua những khu chợ

Trong bài viết “How local markets reflect the soul of a community?” (tạm dịch: Chợ địa phương phản chiếu linh hồn của một cộng đồng như thế nào?) trên nền tảng chia sẻ trực tuyến medium.com hồi cuối năm 2024, tài khoản Faizan Faisal nhấn mạnh: “Các chợ địa phương không chỉ để mua bán mà còn là trung tâm văn hóa đời sống, nơi phản chiếu bản sắc, lối sống, truyền thống của cộng đồng địa phương”.

Chia sẻ trên là có cơ sở, khi đặt vào một không gian chợ truyền thống bất kỳ. Ông Nguyễn Văn Trừ, Phó Giám đốc Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng nhìn nhận, dù các trung tâm thương mại, siêu thị, kênh bán hàng trực tuyến đang phát triển thì chợ truyền thống vẫn được ưa chuộng với những thuận lợi nhất định.

Như chợ Cồn, với lịch sử hình thành khoảng thập niên 1940 của thế kỷ 20 và đi cùng tốc độ phát triển của thành phố, đã trở thành điểm đến buôn bán của hàng nghìn người và là điểm trải nghiệm mua sắm du lịch. Khách đến chợ cũng là trải nghiệm khám phá bản sắc văn hóa vùng miền. Bởi mua vài món hàng, thưởng thức ẩm thực đặc trưng, nghe giọng bản xứ cũng là cách để hòa vào nhịp sống địa phương.

Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Mai - Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam liên hệ sự tương đồng giữa Đà Nẵng với những điểm đến “đa bản sắc - tích hợp đô thị và di sản” nổi tiếng như Kyoto - Osaka (Nhật Bản), Barcelona (Tây Ban Nha), Busan - Gyeongju (Hàn Quốc). Theo bà Mai, những thương hiệu điểm đến hàng đầu này đã chuyển dịch từ “nói về cảnh đẹp” sang “kể về giá trị sống nguyên bản và bản sắc văn hóa”. Chỉ trong vòng 30 phút, một du khách đã có thể đi từ không gian hiện đại, sôi động qua không gian bình yên, trầm lắng của một di tích.

Từ lợi thế mà bà Mai phân tích, có thể thấy những chợ truyền thống ở thành phố Đà Nẵng, đặc biệt là các chợ trung tâm có vai trò quan trọng trong định hình không gian du lịch hài hòa giữa giá trị nguyên bản với nhịp sống hiện đại. Trên vệt du lịch dọc sông Hàn, những chợ Cồn hay chợ Hàn đóng vai trò điểm giữ chân du khách trong hành trình trải nghiệm giữa phố đi bộ Bạch Đằng, Công viên APEC, du thuyền trên sông với Bảo tàng Điêu khắc Chăm, Bảo tàng Đà Nẵng, Thành Điện Hải…

Tái hiện gánh hàng xưa tại chợ Cồn. Ảnh: XUÂN SƠN

Chợ điểm phục vụ du lịch

Theo Sở Công Thương, tại khu vực trung tâm, từ năm 2022, UBND thành phố đã phê duyệt đề án Nghiên cứu đề xuất hình thành một số chợ điểm phục vụ du lịch trên địa bàn với mục tiêu hình thành hệ thống chợ du lịch hiện đại, mang bản sắc đô thị, tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo.

Mục tiêu đến năm 2030, Đà Nẵng hình thành hệ thống chợ điểm phục vụ du lịch với 11 chợ được lựa chọn, tập trung chủ yếu là khu vực ven sông Hàn và bờ đông: chợ Hàn, chợ Cồn, chợ Bắc Mỹ An và chợ An Hải Bắc,... bảo đảm thỏa mãn các tiêu chí của chợ điểm phục vụ du lịch; thực hiện chức năng chợ dân sinh và điểm phục vụ du lịch theo hướng hiện đại.

Đến năm 2050 hình thành thêm 2 chợ điểm phục vụ du lịch (chợ Nại Hiên, chợ hải sản), trong đó tập trung nâng cấp, xây dựng, sửa chữa, xây dựng chiến lược sản phẩm và phát triển nguồn nhân lực cho 2 chợ này, nâng hệ thống chợ điểm phục vụ du lịch lên 13 chợ.

Ông John Hamilton, Giám đốc Điều hành phụ trách marketing của Intercontinental Sun Peninsula Resort kể câu chuyện về cách tổ chức du lịch. Ở đó, hành trình của du khách không bó hẹp trong nghỉ dưỡng ở khách sạn hay dạo bãi biển mà được mở rộng với một ngày dài khám phá nhịp sống phố phường và trải nghiệm ẩm thực đường phố ở Đà Nẵng. Đây là ý tưởng mà các đơn vị du lịch có thể tích hợp vào hành trình của du khách và không gì hợp lý hơn bằng việc… dạo chợ, như cách mà Huế đã nổi tiếng với chợ Đông Ba, Lâm Đồng nổi tiếng với chợ Đà Lạt và Đà Nẵng đã làm với chợ Cồn và chợ Hàn...

Từ những chủ trương và gợi mở để định hình không gian chợ truyền thống trong dòng chảy hiện đại, một ngôi chợ nên được phát triển theo hướng không chỉ dừng ở vai trò mua bán đơn thuần mà còn là không gian cho văn hóa và du lịch, là biểu tượng của một đô thị giàu bản sắc.

XUÂN SƠN