OpenAI, Google và Meta vắt kiệt sức các kỹ sư AI như thế nào?

Vì sao dù được mức hưởng đãi ngộ cực cao, nhiều chuyên gia AI vẫn phải bỏ cuộc? Câu chuyện này không chỉ phản ánh áp lực cá nhân, mà còn là biểu hiện rõ nét của cuộc đua AI (trí tuệ nhân tạo) toàn cầu, khi tiền bạc, danh tiếng và sức khỏe con người đang bị đặt lên bàn cân.

Giấc mơ AI trở thành gánh nặng

Hôm 26.2, Phạm Hy Hiếu, kỹ sư nghiên cứu tại OpenAI, thông báo rời công ty sau 7 tháng làm việc vì kiệt sức và vấn đề sức khỏe tâm thần. Trước khi chuyển sang OpenAI hồi tháng 8.2025, tiến sĩ người Việt sinh năm 1992 từng làm việc tại xAI (công ty khởi nghiệp AI do Elon Musk điều hành) từ tháng 8.2024.

Phạm Hy Hiếu mô tả trải nghiệm tại OpenAI và xAI là “cơ hội một lần trong đời”, nhưng cũng thừa nhận môi trường làm việc căng thẳng đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, buộc anh phải trở về Việt Nam để hồi phục.

Phạm Hy Hiếu thông báo rời OpenAI vì kiệt sức, trở về Việt Nam để hồi phục

Hiếu không phải là trường hợp duy nhất. Ngày càng nhiều chuyên gia hàng đầu rời các công ty AI hàng đầu vì áp lực công việc. Những người trong ngành mô tả môi trường làm việc tại đây tương tự văn hóa 996 nổi tiếng của Trung Quốc, làm từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày một tuần.

Áp lực này xuất phát từ bản chất của cuộc đua AI: Mỗi bước tiến có thể tạo ra lợi thế tỉ USD, hoặc khiến một công ty tụt hậu không thể cứu vãn.

OpenAI: Lương thưởng triệu USD, áp lực khổng lồ

OpenAI, công ty khởi nghiệp AI hàng đầu thế giới đứng sau ChatGPT, hiện là một trong những nơi có mức đãi ngộ cao nhất lịch sử ngành công nghệ. Theo các báo cáo mới nhất, nhân viên OpenAI nhận trung bình khoảng 1,5 triệu USD tiền thưởng cổ phiếu mỗi người trong năm 2025 - mức cao nhất từng được ghi nhận ở một startup công nghệ.

Chỉ riêng mức lương cơ bản ở OpenAI cũng thuộc hàng cao nhất thế giới. Các nhà nghiên cứu AI tại OpenAI có thể nhận từ 245.000 USD đến 685.000 USD mỗi năm, chưa tính thưởng và cổ phiếu. Các kỹ sư phần mềm có mức lương từ 170.000 USD đến 490.000 USD/năm, trong khi các kỹ sư phần cứng có thể nhận tới 555.000 USD/năm.

Tổng thu nhập thực tế của họ thường cao hơn nhiều khi tính cả cổ phiếu và tiền thưởng. Điều này khiến OpenAI trở thành công ty trả lương cao nhất trong lịch sử startup công nghệ, vượt xa mức của Google trước khi IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng). Thế nhưng, mức lương cao đi kèm với áp lực rất lớn.

Các chuyên gia trong ngành cho biết môi trường tại phòng thí nghiệm AI tiên phong như OpenAI đòi hỏi tốc độ làm việc cực nhanh, cường độ cao và kỳ vọng tạo ra đột phá liên tục. Một số người mô tả đây là môi trường “đòi hỏi hiệu suất cực cao, nơi nhân viên sẵn sàng làm việc đến kiệt sức”.

Áp lực không chỉ đến từ nội bộ mà còn từ bên ngoài. Các đối thủ như Meta thậm chí đã đề nghị thưởng ký hợp đồng lên tới 100 triệu USD để thu hút các nhà nghiên cứu AI từ OpenAI, khiến cuộc chiến nhân tài trở nên khốc liệt chưa từng có.

Mức lương thưởng triệu USD đi kèm áp lực khổng lồ với nhiều người khi làm việc tại OpenAI, Google và Meta - Ảnh: SV

Google từ môi trường “thiên đường công nghệ” đến cuộc chạy đua khốc liệt vì AI

Trong hơn một thập kỷ, Google từng được xem là một trong những nơi làm việc lý tưởng nhất thế giới. Công ty nổi tiếng với môi trường sáng tạo, giờ làm linh hoạt, văn phòng tiện nghi như khu nghỉ dưỡng và văn hóa cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, kể từ khi cuộc đua AI được kích hoạt sau khi ChatGPT xuất hiện cuối năm 2022, môi trường làm việc tại Google, đặc biệt trong các bộ phận phát triển AI, đã thay đổi rõ rệt, trở nên căng thẳng và cạnh tranh hơn bao giờ hết.

Dấu hiệu rõ ràng nhất của sự thay đổi này là thông điệp nội bộ vào tháng 2.2025 từ Sergey Brin - đồng sáng lập Google. Trong bản ghi nhớ gửi đến các kỹ sư phát triển mô hình Gemini, ông cho rằng làm việc khoảng 60 giờ mỗi tuần là “mức tối ưu cho năng suất”, đồng thời khuyến khích nhân viên đến văn phòng mỗi ngày trong tuần để tăng tốc phát triển AI.

Điều này tương đương với khoảng 12 giờ làm việc mỗi ngày, cao hơn đáng kể so với mức tiêu chuẩn 40 giờ/tuần phổ biến trong ngành công nghệ.

Sergey Brin nhấn mạnh rằng cuộc cạnh tranh để phát triển AI tổng quát (AGI) đã bước vào “giai đoạn cuối”, buộc Google phải tăng tốc tối đa để không bị các đối thủ như OpenAI hay Microsoft vượt mặt.

AGI được xem là siêu AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện các nhiệm vụ đa dạng một cách linh hoạt giống hay vượt trội con người.

Sự phát triển quá nhanh của OpenAI với ChatGPT cùng một số đối thủ khác khiến Google phải chuyển sang trạng thái cạnh tranh khẩn cấp, thay đổi văn hóa làm việc từ tương đối thoải mái sang tập trung cao độ vào hiệu suất.

Áp lực tại Google hiện nay đến từ nhiều yếu tố cùng lúc. Trước hết là cuộc đua AI với OpenAI, Microsoft, Amazon, Meta - những công ty đang đầu tư hàng chục tỉ USD cho hạ tầng và nhân tài. Bên cạnh đó là yêu cầu phải nhanh chóng phát triển và cải tiến các mô hình AI như Gemini để bảo vệ vị thế của Google trong lĩnh vực tìm kiếm và quảng cáo.

Ngoài ra, tốc độ phát triển AI cũng khiến chu kỳ nghiên cứu và triển khai sản phẩm bị rút ngắn đáng kể. Các kỹ sư và nhà nghiên cứu không chỉ phải làm việc nhiều giờ hơn mà còn phải liên tục cập nhật kiến thức mới, thử nghiệm nhanh và cải tiến liên tục. Sergey Brin thậm chí khuyến khích các kỹ sư tận dụng chính các công cụ AI của Google để tăng tốc viết mã và nghiên cứu, nhằm nâng cao hiệu quả làm việc và rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm.

Không phải ai cũng có thể duy trì cường độ làm việc này trong thời gian dài. Ngay cả Sergey Brin cũng thừa nhận rằng làm vượt quá 60 giờ mỗi tuần có thể dẫn đến kiệt sức và giảm hiệu quả sáng tạo.

Tuy nhiên, đi kèm với áp lực lớn là mức đãi ngộ cực kỳ hấp dẫn. Theo dữ liệu cập nhật đầu năm 2026, tổng thu nhập của các kỹ sư AI tại Google dao động từ khoảng 185.000 USD mỗi năm cho người mới vào làm, cho đến khoảng 583.000 USD mỗi năm với các vị trí cấp cao. Mức thu nhập trung bình của kỹ sư AI tại Google vào khoảng 280.000 USD mỗi năm, gồm lương cơ bản, cổ phiếu và tiền thưởng.

Điều quan trọng là thu nhập tại Google không đến từ lương cơ bản mà từ cổ phiếu và tiền thưởng. Đây là cơ chế giúp Google vừa thu hút nhân tài, vừa giữ chân họ trong dài hạn.

Meta: Mức đãi ngộ thuộc hàng cao nhất thế giới nhưng môi trường cạnh tranh khốc liệt

Meta (chủ sở hữu Facebook, Instagram và WhatsApp) là doanh nghiệp sẵn sàng chi tiền mạnh tay nhất để thu hút và giữ chân nhân tài AI. Tuy nhiên, mức đãi ngộ khổng lồ này đi kèm với áp lực làm việc rất lớn, môi trường cạnh tranh cao và những thay đổi liên tục về tổ chức.

Theo các báo cáo gần đây, Meta sẵn sàng trả tới 2 triệu USD mỗi năm cho một số kỹ sư AI hàng đầu, chưa kể tiền thưởng và cổ phiếu.

Với những vị trí cấp cao hơn, mức đãi ngộ còn có thể vượt xa con số này. Một số gói thu nhập dành cho chuyên gia AI tại Meta được định giá tới 200 triệu USD trong nhiều năm, với một số trường hợp đặc biệt có thể đạt tới 250 triệu USD hoặc hơn, gồm lương, cổ phiếu và các khoản thưởng dài hạn.

Để lôi kéo các chuyên gia AI hàng đầu từ các đối thủ như OpenAI, Apple hay Google, Meta được cho là đã đề nghị khoản thưởng ký hợp đồng lên tới 100 triệu USD, con số hiếm thấy ngay cả trong ngành công nghệ.

Ở các vị trí phổ biến hơn, mức lương cơ bản của kỹ sư AI tại Meta cũng thuộc hàng rất cao. Ví dụ, một kỹ sư học máy có thể nhận từ khoảng 165.000 USD đến 440.000 USD mỗi năm, còn các nhà khoa học dữ liệu hoặc kỹ sư nghiên cứu AI nhận từ khoảng 180.000 USD đến hơn 400.000 USD mỗi năm, chưa tính cổ phiếu và thưởng.

Những con số trên cao hơn rất nhiều so với mức lương trung bình của kỹ sư công nghệ ở hầu hết quốc gia, thậm chí vượt thu nhập của lãnh đạo nhiều doanh nghiệp lớn.

Meta cũng áp dụng hệ thống thưởng dựa trên hiệu suất. Một số nhân viên xuất sắc có thể nhận tiền thưởng lên tới 200% hoặc thậm chí 300% lương cơ bản, nhằm khuyến khích hiệu suất cao và giữ chân những người có đóng góp quan trọng. Những người bị đánh giá thấp có thể không nhận thưởng hoặc thậm chí bị sa thải.

Tuy nhiên, mức đãi ngộ cao đồng nghĩa với môi trường làm việc không dễ dàng. Những năm gần đây, Meta đã chuyển hướng mạnh mẽ sang AI, đầu tư hàng trăm tỉ USD vào hạ tầng, trung tâm dữ liệu và tuyển dụng nhân tài.

Để thực hiện chiến lược này, công ty đã tiến hành nhiều đợt tái cấu trúc và cắt giảm nhân sự. Kể từ năm 2025, Meta đã sa thải gần 9.500 nhân viên, chủ yếu ở các bộ phận không còn phù hợp với chiến lược AI mới. Reality Labs, đơn vị phát triển metaverse và kính thực tế ảo, hồi tháng 1 phải cắt giảm khoảng 10% nhân sự (1.500 người), nhằm chuyển nguồn lực sang phát triển AI.

Ngay cả trong các bộ phận AI, Meta cũng tiến hành tái cơ cấu mạnh mẽ khi sa thải khoảng 600 nhân viên thuộc nhóm siêu trí tuệ hồi tháng 10.2025, sau đợt tuyển mộ nhân tài rầm rộ hè năm ngoái.

Việc cắt giảm nhân sự đi kèm với việc tăng trách nhiệm cho những người còn lại. Theo các tài liệu nội bộ, Meta muốn mỗi nhân viên đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn và có ảnh hưởng lớn hơn đến sản phẩm, nhằm tăng tốc phát triển công nghệ AI. Điều này khiến môi trường làm việc trở nên áp lực hơn. Nhân viên không chỉ phải làm việc với cường độ cao mà còn phải liên tục chứng minh hiệu suất để duy trì vị trí của mình.

Cách đây 1 tuần, tờ FT đưa tin Meta đã giảm 5% lượng cổ phiếu thưởng mà nhân viên nhận được, sau khi cắt giảm 10% khoản thưởng tương tự vào năm trước. Động thái này diễn ra trong bối cảnh công ty mẹ Facebook đang chi hàng tỉ USD cho các khoản đầu tư vốn, đồng thời vẫn đưa ra các gói đãi ngộ cực kỳ lớn để thu hút nhân tài AI.

Việc cắt giảm lượng cổ phiếu thưởng gây ra một số phản ứng tiêu cực trong nội bộ công ty. Trên diễn đàn nội bộ ẩn danh của nhân viên Meta, một người viết: “Lại cắt giảm nữa. Có lẽ đó là phần thưởng cho việc tôi cố gắng làm việc chăm chỉ. Tạm biệt Meta!”. Một người khác bình luận: “Tôi sẽ giảm giờ làm việc của mình xuống 5%”.

Tuy vậy, Meta vẫn được đánh giá là một trong những công ty có chế độ đãi ngộ tốt nhất ngành công nghệ. Khi kết hợp với sự bất ổn ngày càng tăng của các công việc văn phòng do tác động từ AI, khả năng xảy ra làn sóng nhân viên rời khỏi Meta trên diện rộng trong thời gian tới là không cao.

Sau khi Llama 4 trình làng hồi tháng 4.2025 gây thất vọng, Meta đang đẩy mạnh việc phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn tiên tiến hơn với đội ngũ nhân tài mới và cuối cùng là xây dựng siêu trí tuệ. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Meta Platforms thông báo kế hoạch tăng mạnh chi tiêu vốn cho năm 2026 thêm 73%, dự kiến nằm trong khoảng từ 115 tỉ đến 135 tỉ USD.

“Đây sẽ là một năm lớn để hiện thực hóa siêu trí tuệ cá nhân, tăng tốc hạ tầng kinh doanh cho tương lai và định hình cách công ty chúng tôi sẽ vận hành trong thời gian tới”, Mark Zuckerberg, Giám đốc điều hành Meta Platforms, nói trong cuộc họp với các nhà phân tích cuối tháng 1.

Sơn Vân