Nhật Bản thiếu lao động, robot được tăng tốc đưa vào ngành dịch vụ

Một số đơn vị cung cấp giải pháp cho biết họ đã bắt đầu triển khai các gói dịch vụ bán hàng và hỗ trợ đưa robot vào hoạt động, thông qua hợp tác với hệ sinh thái doanh nghiệp có mạng lưới dịch vụ kỹ thuật và chăm sóc khách hàng trên diện rộng.

Robot giao đồ ăn tại các nhà hàng ở Nhật Bản

Các robot được triển khai chủ yếu thuộc nhóm giao đồ ăn, dọn dẹp, vận chuyển nội bộ và robot hỗ trợ truyền thông tại điểm bán; phạm vi ứng dụng trải dài từ nhà hàng, khách sạn đến viện dưỡng lão, cơ sở y tế và cơ sở thương mại.

Nhu cầu tăng nhanh gắn với sức ép nhân lực. Báo cáo “Dự báo tương lai 2040: Một xã hội thiếu hụt nguồn cung lao động đang đến gần” do Viện Nghiên cứu Tuyển dụng Recruit Works công bố ngày 28.3.2023 dự báo Nhật Bản có thể thiếu khoảng 11 triệu lao động vào năm 2040. Khoảng cách cung – cầu ngày càng nới rộng khiến doanh nghiệp buộc phải tìm phương án thay thế một phần công việc lặp lại, nặng nhọc hoặc tiêu tốn nhiều thời gian bằng tự động hóa.

Trong thực tế vận hành, robot thường được giao các nhiệm vụ có quy trình rõ ràng. Ở nhà hàng và khách sạn, robot giao – thu dọn giúp giảm số lượt di chuyển của nhân viên, nhất là vào giờ cao điểm. Nhóm robot lau sàn được đưa vào các khu vực có diện tích lớn như trung tâm thương mại, khách sạn, trường học để duy trì chất lượng vệ sinh đồng đều trong khi giảm nhu cầu nhân công.

Robot vận chuyển hỗ trợ đưa hành lý, đồ dùng hoặc hàng hóa nội bộ trong khách sạn, văn phòng; robot hướng dẫn – xúc tiến bán hàng được sử dụng ở cửa hàng để giới thiệu sản phẩm, chỉ dẫn khách.

Đa dạng robot dịch vụ tại Nhật Bản

Một số mô hình áp dụng cho thấy mục tiêu không chỉ là “cắt người” mà còn là ổn định ca kíp và giảm áp lực phục vụ. Theo kinh nghiệm triển khai từ phía đối tác vận hành tại Nhật, có chuỗi nhà hàng nướng (yakiniku) dùng robot để thay thế phần việc phục vụ tương đương hai nhân viên và ghi nhận mức hài lòng của khách tăng.

Ở nhà hàng thuộc khách sạn, đơn vị vận hành cho biết đã giảm nhân sự ca ngày thường từ ba xuống hai người để ổn định ca làm. Một nhà hàng trong sân golf cũng ghi nhận khối lượng công việc giảm tương đương 0,5 nhân sự mà vẫn giữ chất lượng dịch vụ.

Cùng với thiết bị, bài toán then chốt là vận hành và bảo trì. Các gói triển khai thường đi kèm bước khảo sát nhu cầu, thử nghiệm tại chỗ, thiết kế quy trình phối hợp giữa người và robot, sau đó mới đưa vào chạy chính thức. Nhiều nhà cung cấp cũng nhấn mạnh yêu cầu có mạng lưới kỹ thuật đủ rộng và kênh hỗ trợ thường trực để xử lý sự cố, tránh việc robot “đứng yên” trong giờ cao điểm.

Giới quan sát nhận định, khi thiếu hụt lao động tiếp tục gia tăng, robot dịch vụ có thể trở thành một phần trong cấu trúc vận hành tiêu chuẩn của các ngành dịch vụ tại Nhật Bản. Doanh nghiệp sẽ ưu tiên những giải pháp giúp tiết kiệm nhân công nhưng vẫn duy trì trải nghiệm khách hàng, đặc biệt ở các công việc lặp lại và dễ chuẩn hóa.

Trong giai đoạn tới, xu hướng kết hợp robot với phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo cũng được nhắc đến như một hướng đi nhằm tối ưu lịch làm việc, luồng phục vụ và hiệu suất vận hành.

Thủy Long