Nhật Bản nguy cơ thiếu hàng trăm nghìn tài xế xe tải

Từ chối đơn hàng vì thiếu lái xe

Theo ước tính từ Viện Nghiên cứu Nomura, từ năm 2000-2020, số lượng tài xế xe tải tại Nhật Bản giảm từ 820.000 xuống còn 660.000 người. Cơ quan này cảnh báo mức thiếu hụt có thể lên tới 270.000 tài xế vào năm 2030. Khi đó, khoảng 36% bưu kiện không thể giao.

Một lao động người Indonesia đang học lái xe Nhật Bản trong trường đào tạo ở tỉnh Trung Java (Indonesia). Ảnh: THE JAPAN NEWS/ASIA NEWS NETWORK

Công ty Nakano Shokai, doanh nghiệp quy mô vừa thuộc tập đoàn Yamato Holdings, cho biết đã phải từ chối tới 10 đơn hàng giao mỗi ngày tại văn phòng Atsugi (tỉnh Kanagawa) do thiếu khoảng 10 tài xế.

"Chỉ trong một năm rưỡi qua, vấn đề thiếu hụt tài xế ngày càng rõ", đại diện công ty chia sẻ với báo Migrant Times.

Khảo sát gần đây của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản chỉ ra, trong khoảng 2.300 doanh nghiệp có nhu cầu vận chuyển, có 10% đơn vị không đặt được tài xế.

Tình trạng thiếu hụt càng trở nên trầm trọng khi quy định nghiêm ngặt hơn về làm thêm giờ có hiệu lực.

"Hiện, chúng tôi cần tới hai tài xế để vận chuyển hàng giữa Osaka và Kyushu, trong khi trước đây chỉ cần một", Chủ tịch công ty Futaba Transportation cho biết.

Ưu tiên tuyển lái xe từ Việt Nam và Indonesia

Để giải quyết tình trạng này, chính phủ Nhật Bản dự kiến tiếp nhận 22.100 lao động nước ngoài trong lĩnh vực vận tải ô tô tính đến tháng 3/2029 theo chương trình "lao động kỹ năng đặc định". Trong đó, Việt Nam và Indonesia là hai quốc gia nhiều công ty Nhật Bản tìm đến để tuyển dụng lao động.

Công ty Nakano Shokai hiện đã tuyển 3 tài xế người Việt Nam và đang đề nghị tuyển thêm 20 người. Trong khi đó, công ty Yamato Transport có kế hoạch tuyển tới 500 tài xế Việt Nam trong vòng 5 năm kể từ năm 2027. Các doanh nghiệp khác như Seino Transportation và Nippon Express cũng đang tăng cường tuyển dụng tài xế nước ngoài để đáp ứng nhu cầu.

Còn công ty SBS Holdings đặt mục tiêu trong vòng 1 thập kỷ, lao động nước ngoài chiếm 30% lực lượng tài xế trong đó có 1.800 người đến từ Indonesia và các quốc gia khác.

Chủ tịch SBS, ông Masahiko Kamata cho biết, công ty hiện thiếu khoảng 300 tài xế và cảnh báo tình trạng này sẽ tiếp tục trầm trọng khi doanh nghiệp mở rộng hoạt động.

Lý do Indonesia là một trong những quốc gia được nhà tuyển dụng Nhật Bản nhắm tới là bởi quy tắc giao thông của Indonesia gần giống với Nhật Bản: Xe đi bên trái đường và vô lăng ở bên phải. Bên cạnh đó, tỷ lệ sử dụng xe Nhật tại Indonesia cao, giúp người dân quen thuộc với việc lái xe ở Nhật.

Nắm bắt xu hướng này, các chương trình đào tạo tại chỗ đang được triển khai. Đơn cử, tại Trường Lái xe Nhật Bản - Indonesia (JIDS) có trụ sở tại tỉnh Trung Java (Indonesia), học viên vừa học quy tắc giao thông Nhật Bản vừa học ngôn ngữ.

Dự kiến, có khoảng 50 tài xế tốt nghiệp ở đây sang Nhật làm việc trong vòng một năm. Chương trình đào tạo tiếng Nhật tại trường trải dài từ giao tiếp cơ bản đến trình độ cần thiết để vượt qua kỳ thi lấy bằng lái xe tại Nhật Bản.

Sau khi đến Nhật Bản, họ phải chuyển đổi sang bằng lái của Nhật. Để trở thành tài xế xe buýt hoặc taxi, họ cần có bằng lái hạng 2.

Siết chặt quy định sát hạch lái xe

Tuy nhiên, việc tuyển dụng tài xế nước ngoài ngày càng khó khăn vì chính phủ Nhật Bản siết chặt quy định sát hạch lái xe, sau khi xảy ra một số vụ tai nạn nghiêm trọng. Ngay trong kỳ thi tháng 10/2025, tỷ lệ đỗ đã giảm từ hơn 90% xuống dưới 10%.

Để giải quyết, các doanh nghiệp đang tăng cường đào tạo, trong đó Công ty Nakano Shokai xây dựng tài liệu hướng dẫn và bài học an toàn bao gồm nhắc nhở chỉ sử dụng còi trong tình huống nguy hiểm, ưu tiên người đi bộ và phương tiện ngược chiều.

SBS cũng dự kiến đào tạo lao động nước ngoài tại trường lái xe riêng, thậm chí yêu cầu một số người phải có bằng lái đầy đủ của Nhật Bản để đảm bảo an toàn.

"Một khi tai nạn xảy ra, doanh nghiệp sẽ phải chịu trách nhiệm nên chúng tôi phải đảm bảo an toàn", ông Kamata nhấn mạnh.

Ngoài ra, công ty tư vấn Funai Soken Holdings khuyến nghị các doanh nghiệp cần hỗ trợ lao động nước ngoài qua việc thường xuyên quan tâm đến gia đình, sở thích và kỳ vọng thu nhập nhằm hạn chế tình trạng nghỉ việc.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng, về dài hạn, việc tuyển lao động nước ngoài không thể giải quyết triệt để vấn đề.

Ngay cả khi đạt mục tiêu 22.100 tài xế nước ngoài, con số này vẫn chỉ chiếm chưa tới 10% mức thiếu hụt dự kiến 270.000 tài xế vào năm 2030.

(Theo Migrantimes, Straitstimes, Chosun)