Mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất chưa thay đổi theo chuẩn nghèo mới

Cán bộ Bảo hiểm xã hội tuyên truyền chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động phường Hội An (tỉnh Quảng Nam).

Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, ngày 30/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 351/2025/NĐ-CP quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030; trong đó có điều chỉnh về tiêu chí thu nhập với chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn. Đây là căn cứ quan trọng để xác định mức thu nhập đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất.

Cụ thể, Nghị định số 351/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/2/2026 nâng tiêu chí thu nhập với chuẩn nghèo đa chiều quốc gia của khu vực nông thôn lên 2.200.000 đồng/người/tháng thay cho mức 1.500.000 đồng/người/tháng hiện nay.

Về căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất, khoản 2 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định, thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất bằng mức chuẩn nghèo đa chiều quốc gia của khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Như vậy, mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất sẽ tăng lên theo mức chuẩn nghèo đa chiều quốc gia mới. Tuy nhiên, Nghị định 351/2025/NĐ-CP cũng nêu rõ: Tiếp tục thực hiện chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022-2025 theo quy định tại Điều 3 Nghị định 07/2021/NĐ-CP từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 31/12/2026.

Trong năm 2026, mức chuẩn nghèo đa chiều quốc gia của khu vực nông thôn vẫn áp dụng ở mức 1.500.000 đồng/người/tháng, đồng nghĩa với việc thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất năm 2026 vẫn là 1.500.000 đồng/tháng.

Mức đóng cụ thể theo công thức sau: 22% X 1.500.000 đồng = 330.000 đồng/tháng.

Tuy nhiên, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện không phải đóng toàn bộ số tiền này. Nhóm đối tượng này được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất như sau:

Bằng 50% (165.000 đồng) đối với người tham gia thuộc hộ nghèo, người đang sinh sống tại xã đảo, đặc khu theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Bằng 40% (132.000 đồng) đối với người tham gia thuộc hộ cận nghèo.

Bằng 30% (99.000 đồng) đối với người tham gia là người dân tộc thiểu số.

Bằng 20% (66.000 đồng) đối với người tham gia khác.

Bên cạnh mức hỗ trợ chung của Nhà nước, hiện nay, nhiều tỉnh, thành phố còn ban hành chính sách hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương để khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Thí dụ, tại Hà Nội, ngoài mức hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được quy định tại Nghị định số 159/2025/NĐ-CP của Chính phủ, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn được hỗ trợ thêm tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hằng tháng theo mức chuẩn nghèo đa chiều quốc gia của khu vực nông thôn theo quy định tại khoản 2 Điều 31 và khoản 1 Điều 36 của Luật Bảo hiểm xã hội.

Cụ thể, Hà Nội áp dụng 3 mức hỗ trợ về bảo hiểm xã hội tự nguyện như sau:

Hỗ trợ thêm 50% mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện đối với người tham gia thuộc hộ nghèo theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Hỗ trợ thêm 60% mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện đối với người thuộc hộ cận nghèo.

Hỗ trợ thêm 10% mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện đối với các đối tượng quy định tại tiết c, tiết d khoản 1 Điều 5 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP. (Mức hỗ trợ này được điều chỉnh khi Chính phủ ban hành chính sách điều chỉnh).

Nhờ các chính sách hỗ trợ thêm này của các tỉnh, thành phố, mức đóng mà người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện chỉ phải đóng phần tiền còn lại khá ít mỗi tháng nhưng họ vẫn được tích lũy thời gian đóng để đủ điều kiện hưởng lương hưu sau này.

Thông tin từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, kết quả trong năm 2025 cho thấy độ bao phủ bảo hiểm xã hội được mở rộng rõ rệt, đạt và vượt các chỉ tiêu Chính phủ giao, duy trì đà tăng trưởng bền vững so với năm trước. Nếu như năm 2024, tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội mới đạt 42,71% lực lượng lao động trong độ tuổi, thì ước đến hết năm 2025, con số này đã tăng lên 45,1%, tương ứng tăng 2,39%. Trong đó, tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đạt khoảng 38,6%; tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt 6,5% lực lượng lao động.

NGÂN ANH