Minh bạch trong đấu giá tài sản

Bên cạnh những kết quả tích cực, thì hoạt động đấu giá thời gian qua cũng xảy ra không ít những “lùm xùm”, gây thất thoát tài sản nhà nước. Trên diễn đàn Quốc hội, không ít đại biểu Quốc hội cũng từng phản ánh về thực trạng này. Tình trạng đấu giá viên vi phạm pháp luật, vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp, dẫn đến các vụ việc bị hủy kết quả đấu giá do vi phạm về trình tự, thủ tục, thậm chí bị điều tra, truy tố, xét xử gây ảnh hưởng đến uy tín nghề nghiệp và niềm tin của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đối với hoạt động đấu giá tài sản.

Qua hoạt động đấu giá cũng cho thấy, chất lượng dịch vụ đấu giá nhìn chung còn bất cập, tình trạng “quân xanh, quân đỏ”, dìm giá trong các phiên đấu giá ngày càng có xu hướng tinh vi, phức tạp; cơ chế kiểm soát việc đấu giá còn bộc lộ một số vướng mắc. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, nhất là việc áp dụng hình thức đấu giá trực tuyến còn một số hạn chế, khó khăn. Một số tổ chức đấu giá chưa tuân thủ nghiêm túc trình tự, thủ tục đấu giá, còn tình trạng cạnh tranh không lành mạnh. Dù không nhiều nhưng còn tình trạng người có tài sản đấu giá có biểu hiện thông đồng, móc nối với tổ chức đấu giá tài sản, người tham gia đấu giá để trục lợi. Trong khi đó, việc giám sát quá trình tổ chức đấu giá không thường xuyên, chưa được quan tâm, chú trọng, nên không kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm. Điều này gây ảnh hưởng đến uy tín và sự minh bạch của hoạt động đấu giá.

Để khắc phục tình trạng này, dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định, trong đó, sửa đổi, bổ sung quy định về địa điểm, thời gian bán, tiếp nhận hồ sơ, thành phần hồ sơ đăng ký tham gia đấu giá theo hướng đảm bảo tính minh bạch, khách quan, tạo điều kiện thuận lợi cho người tham gia đấu giá, đồng bộ với việc nộp tiền đặt trước. Cùng với đó, dự thảo Luật cũng bổ sung cách thức bán, tiếp nhận hồ sơ tham gia đấu giá bằng hình thức trực tuyến góp phần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin.

Đáng chú ý, dự thảo Luật đã bổ sung các trường hợp không được đăng ký tham gia đấu giá trong cùng một tài sản như cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em, công ty mẹ, công ty con, các doanh nghiệp mà cá nhân, tổ chức có khả năng chi phối hoạt động doanh nghiệp khác. Quy định này nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch, tránh tình trạng thông đồng, dìm giá giữa những người này khi tham gia đấu giá.

Ngoài ra, dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung quy định về đấu giá trong trường hợp chỉ có một người đăng ký tham gia đấu giá, một người tham dự cuộc đấu giá, một người trả giá. Thực tế cho thấy, đấu giá trong trường hợp một người tham gia đấu giá, một người tham dự cuộc đấu giá, một người trả giá là trường hợp đặc biệt. Với việc đấu giá “một mình một sân”, thiếu sự cạnh tranh như vậy nếu không được kiểm soát chặt chẽ dễ có nguy cơ tiêu cực trong quá trình đấu giá.

Do đó, nhiều ý kiến cho rằng, cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát các quy định của pháp luật hiện hành liên quan đến các loại tài sản bán đấu giá như: pháp luật về đất đai, tần số vô tuyến điện, khoáng sản, thi hành án dân sự; nghiên cứu, chỉnh lý quy định này theo hướng liệt kê cụ thể các loại tài sản được phép tiến hành đấu giá trong trường hợp chỉ có một người đăng ký tham gia đấu giá, một người tham gia đấu giá, một người trả giá. Việc liệt kê này phải theo nguyên tắc hạn chế áp dụng đấu giá trong trường hợp chỉ có một người và đây là trường hợp đặc biệt, ngoại lệ của bán đấu giá tài sản. Điều này sẽ góp phần tránh được những rủi ro, tiêu cực phát sinh khi đấu giá không có sự cạnh tranh.