Làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống

Vận hành chế tạo kết cấu thép tại Nhà máy Cơ khí công nghệ cao Nghi Sơn.

Những “cú hích” đã lên hình

Những ngày làm việc cuối cùng của năm 2025, đoàn chuyên gia quốc tế có mặt tại Nhà máy Cơ khí công nghệ cao Nghi Sơn để khảo sát, đánh giá chứng chỉ AISC - tiêu chuẩn kết cấu thép do Viện Thép Xây dựng Hoa Kỳ cấp.

Chỉ mới vận hành từ tháng 3/2025, nhà máy đã được cấp 4 chứng nhận ISO quốc tế bởi các tổ chức uy tín hàng đầu thế giới như British Standards Institution (BSI) và Bureau Veritas (BV) - những đơn vị từng hợp tác với các thương hiệu lớn như Siemens, Rolls-Royce, Airbus... Hoàn thiện hệ thống quản trị chất lượng theo chuẩn quốc tế không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành nhà máy, đây còn là “giấy thông hành” để nhà máy tại Nghi Sơn trở thành một “mắt xích” quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu của Đại Dũng Group, từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng công nghiệp quốc tế.

Trên công trường Dự án số 1, Tổ hợp Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn cũng tại Khu Kinh tế Nghi Sơn, gần 500 công nhân đang miệt mài thi công 3 ca, 4 kíp xuyên ngày nghỉ lễ. Theo Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn Hồ Mạnh Linh, chiến dịch “100 ngày đêm cao điểm” đang được phát động, với quyết tâm hoàn thiện lắp đặt máy móc, vận hành thử ngay trong quý I/2026.

Được khởi công từ tháng 2/2025 với tổng vốn đầu tư 2.400 tỷ đồng và công suất thiết kế 151.000 tấn hóa chất/năm, khi đi vào hoạt động, nhà máy này sẽ đóng góp hàng trăm tỷ đồng cho ngân sách, đồng thời góp phần thay đổi căn bản chuỗi cung ứng hóa chất trong nước. Đặc biệt, dự án sẽ bổ sung “mắt xích” còn yếu trong chuỗi cung ứng công nghiệp phụ trợ, hạ giá thành sản phẩm và chủ động nguồn đầu vào cho các nhà máy lớn như Lọc hóa dầu Nghi Sơn, các nhà máy nhiệt điện tại Khu Kinh tế Nghi Sơn.

Trong nhiều năm qua, tăng trưởng kinh tế của Thanh Hóa chi phối khá lớn bởi các động lực đầu tư quy mô lớn, đặc biệt là khu vực FDI với hạt nhân là Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Riêng năm 2025, nhà máy này chiếm 27,6% giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh, đưa khu vực công nghiệp - xây dựng đóng góp khoảng 35,7% vào cơ cấu GRDP.

Theo Trưởng Phòng quản lý công nghiệp, Sở Công Thương Lưu Thị Nga: "Khi dư địa tăng trưởng từ các động lực truyền thống dần thu hẹp do khai thác gần tới hạn công suất, việc các dự án công nghiệp mới đưa vào vận hành đã và sẽ góp phần duy trì nhịp tăng trưởng, tạo nền tảng cho giai đoạn tiếp theo. Đáng chú ý, nhiều dự án mới tập trung vào chế biến sâu, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, phù hợp với xu thế và định hướng thu hút đầu tư của tỉnh”.

Ở lĩnh vực xuất khẩu, cùng với duy trì ổn định các đơn hàng truyền thống trong ngành may mặc, giày da trong môi trường quốc tế đầy biến động, Thanh Hóa đã xuất hiện những mặt hàng xuất khẩu mới như sản phẩm lốp ô tô của Công ty TNHH Lốp COFO Việt Nam đã xuất khẩu sang nhiều thị trường như Mỹ, châu Âu, Nam Mỹ, châu Phi... Ngay trong nội bộ ngành may mặc, da giày, các đơn hàng kỹ thuật cao, sản phẩm đặc thù đang trở thành lợi thế cạnh tranh, giúp một số doanh nghiệp đứng vững trước áp lực từ các thị trường có nguồn nhân công giá rẻ và thuế quan thấp hơn.

Nối dài hành trình tăng trưởng

Năm 2025, GRDP của Thanh Hóa tăng 8,27%. Dù chưa chạm mục tiêu hai con số, nhưng kết quả này vẫn xếp thứ 15/34 địa phương trong cả nước - một nỗ lực đáng ghi nhận trong bối cảnh nền kinh tế phải đối mặt với nhiều biến động.

Theo Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Trọng Thụ: "Dư địa của các nguồn lực truyền thống đang dần thu hẹp, vốn đầu tư công dự ước chỉ đạt tối đa khoảng 8%, FDI khoảng 6%, động lực tăng trưởng từ đầu tư tới đây phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn từ xã hội, trong đó “điểm tựa” là khu vực doanh nghiệp tư nhân. Muốn tăng trưởng bền vững, Thanh Hóa phải hình thành được các doanh nghiệp tư nhân lớn, đủ sức tham gia sâu vào chuỗi giá trị, trở thành lực kéo nội sinh của nền kinh tế”.

Trong khi đó, một “nút thắt” đang ảnh hưởng trực tiếp tới sức cạnh tranh của nền kinh tế là chi phí logistics. Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Việt Nam Trần Tiến Dũng, Thanh Hóa có nhiều lợi thế để hình thành mạng lưới logistics đa trung tâm nhờ diện tích rộng, dân số đông và không gian phát triển lớn. Tỉnh cần nghiên cứu phát triển các cảng biển quy mô nhỏ hoặc cảng thủy nội địa, kết hợp với trung tâm logistics tại khu vực phía Bắc và miền Trung. Giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp, mà còn nâng cao sức cạnh tranh, thu hút đầu tư và tạo điều kiện để hàng hóa của tỉnh tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Dịch vụ - đặc biệt là du lịch cũng được xác định là một động lực cần được làm mới mạnh mẽ. Đó là du lịch bốn mùa, là xây dựng thành công những sản phẩm đặc sắc, mang bản sắc riêng và đủ sức cạnh tranh. Điều này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh cả nước đặt mục tiêu tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba lượng khách du lịch trong thập kỷ tới.

Cùng với yêu cầu đó, bức tranh xuất khẩu của Thanh Hóa cũng đặt ra những vấn đề cần nhìn nhận thẳng thắn. Dù kim ngạch vẫn duy trì đà tăng, song hoạt động xuất khẩu chủ yếu dựa vào gia công, lắp ráp; tỷ lệ nội địa hóa còn thấp khiến giá trị gia tăng chưa cao. "Câu chuyện về năng suất lao động cũng trở thành “bài toán” không thể né tránh. Khi các yếu tố tăng trưởng theo chiều rộng như vốn, tài nguyên, lao động giá rẻ dần thu hẹp, thì năng suất nhân tố tổng hợp (TFP), khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo sẽ là những yếu tố quyết định khả năng bứt phá trong giai đoạn tới", một chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương gợi mở.

Bài và ảnh: Minh Hằng