Khẩn trương ứng phó xâm nhập mặn, thiếu nước tưới

Một số thửa ruộng ở cạnh tuyến kênh chính của trạm bơm Tứ Câu bị khô nước trong một vài ngày. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Đe dọa nhiều diện tích lúa đông xuân

Tại cánh đồng ở khu vực Ngân Câu, phường Điện Bàn Đông, nhiều thửa ruộng lúa vụ đông xuân đã gieo sạ được từ 20-30 ngày bị thiếu nước tưới dưỡng trong một số ngày. Ngay cả một số thửa ruộng bên cạnh tuyến kênh chính của trạm bơm Tứ Câu cũng bị khô nước một vài ngày. Nguyên nhân là nước mặn xâm nhập sâu lên sông Vĩnh Điện và tràn vào bể hút khiến trạm bơm Tứ Câu ngừng vận hành nhiều giờ trong ngày…

Nông dân Nguyễn Văn Tình (khu vực Ngân Câu, phường Điện Bàn Đông) cho hay: “Do một số ngày không được tưới dưỡng cho lúa và gặp thời tiết rét, lạnh, không có nước để giữ ấm nên cây lúa chậm phát triển. Mặt ruộng không có nước nên chuột cũng dễ dàng bò vào cắn phá lúa”.

Tương tự, nông dân Phan Thị Lộc chia sẻ: “Những ngày qua, tuy có mưa, nhưng chỉ đủ ướt mặt ruộng. Do một số đám lúa bị thiếu nước, rét và chuột phá hại nên lúa phát triển không đều. Nông dân cũng đang chờ có nước ngập mặt ruộng để tỉa, dặm lại lúa”.

Chi nhánh Thủy lợi Vu Gia - Thu Bồn (Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Quảng Nam) cho biết, sông Vĩnh Điện thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi nước mặn xâm nhập. Các trạm bơm lấy nước trên sông phục vụ sản xuất nông nghiệp cho hơn 2.000ha, cấp nước sinh hoạt và các ngành kinh tế khác.

Một tuyến kênh chính của trạm bơm Tứ Câu và một số thửa ruộng ở lân cận bị khô nước. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Trong đó, Chi nhánh Thủy lợi Vu Gia - Thu Bồn đang quản lý vận hành 4 trạm bơm (Vĩnh Điện, Cẩm Sa, Tứ Câu và Thanh Quýt) cấp nước cho sản xuất nông nghiệp trên địa bàn các phường Điện Bàn Đông, Điện Bàn, Điện Bàn Bắc, An Thắng, Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) và tạo nguồn cho các trạm bơm Hà Châu, Cẩm Thanh.

Từ đầu vụ đông xuân đến nay, chi nhánh đã thường xuyên quan trắc tình hình xâm nhập mặn và từ sáng 17/1/2026, đã phát hiện có nước mặn xâm nhập mạnh tại cầu Tứ Câu với độ mặn đến 2,1 phần nghìn. Từ 9 giờ sáng 17/1, nước mặn đã xâm nhập vào đến bể hút trạm bơm Tứ Câu với nồng độ 0,7 phần nghìn, trạm bơm phải tạm ngừng vận hành nhiều giờ trong giai đoạn tưới dưỡng cho cây lúa. Chi nhánh đã gửi báo cáo tình hình xâm nhập mặn trên sông Vĩnh Điện và tình hình trạm bơm Tứ Câu lên Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Quảng Nam và các đơn vị liên quan.

Theo Giám đốc Chi nhánh Thủy lợi Vu Gia - Thu Bồn Nguyễn Thanh Thảo, với tình hình xâm nhập mặn có nồng độ cao, tốc độ diễn ra nhanh và dự báo trong thời gian tới, triều cường diễn biến phức tạp, việc đảm bảo nguồn nước ngọt để trạm bơm phục vụ sản xuất nông nghiệp ở các khu tưới đang bị đe dọa.

Hiện nay, chi nhánh đã tăng cường công tác quan trắc độ mặn theo giờ tại các trạm bơm và tiếp tục quan trắc từ xa để nắm bắt tình hình, diễn biến xâm nhập mặn để các trạm bơm vận hành lách mặn trong thời gian công trình đập tạm ngăn mặn, giữ ngọt ở hạ lưu trạm bơm Tứ Câu chưa được triển khai thi công.

Đắp đập ngăn mặn, nạo vét các đoạn sông

Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Quảng Nam cho biết, khi công trình đập thời vụ ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện chưa được triển khai thi công và chưa hoàn thành kịp thời trước thời điểm mặn xâm nhập sâu hơn nữa thì công tác điều hành cấp nước sẽ gặp nhiều khó khăn, bị động. Việc này có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến 10 trạm bơm lấy nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp với diện tích hơn 2.000ha và cấp nước sinh hoạt cho các ngành kinh tế khác.

Trạm bơm Tứ Câu có nhiều giờ phải ngừng hoạt động do nguồn nước sông Vĩnh Điện bị nhiễm mặn nặng. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Công ty đã đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND thành phố Đà Nẵng thống nhất chủ trương, giao nhiệm vụ cho các đơn vị liên quan sớm triển khai đầu tư, thi công xây dựng công trình đập thời vụ ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện để hoàn thành kịp thời nhằm phục vụ sản xuất nông nghiệp vụ đông xuân và trong thời gian tiếp theo.

Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Quảng Nam Đào Văn Thiên cho rằng, bên cạnh việc đắp đập tạm ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện ở hạ lưu trạm bơm Tứ Câu, thời gian tới, cần phải nạo vét các đoạn sông La Thọ, Lạc Thành và khu vực Vòm Cẩm Đông (đầu sông Vĩnh Điện) do bị bồi lấp nặng nề trong mùa lũ vừa qua để đảm bảo cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhằm đảm bảo ổn định nguồn nước ngọt phục vụ cấp cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp năm 2026 và các năm tiếp theo tại các phường Điện Bàn, Điện Bàn Bắc, Điện Bàn Đông, Hội An Tây, Hội An Đông, xã Gò Nổi…, sở đã đề nghị UBND phường Điện Bàn Đông chủ động khảo sát, đề xuất phương án đắp đập tạm ngăn mặn trên sông Vĩnh Điện và gửi về các sở liên quan kiểm tra, trình UBND thành phố xem xét thống nhất chủ trương thực hiện.

Nhiều thửa ruộng thiếu nước tưới dưỡng cho lúa vì các trạm bơm bị nhiễm mặn, các đoạn sông bị bồi lấp sau mùa lũ. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Quảng Nam chủ động làm việc với UBND các phường Điện Bàn Đông, An Thắng, Điện Bàn, Điện Bàn Bắc, Điện Bàn Tây để khảo sát, đề xuất các phương án nạo vét, khơi thông dòng chảy trên các sông La Thọ, Lạc Thành, Vĩnh Điện, nhằm đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

UBND các phường, xã An Thắng, Điện Bàn, Điện Bàn Bắc, Điện Bàn Tây, Gò Nổi chủ động xây dựng phương án lấy nước đối với các công trình trạm bơm do các tổ chức thủy lợi cơ sở ở địa phương quản lý nhằm đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp năm 2026.

NAM TRÂN