Hoạt động điều tra đều có chế tài giám sát chặt chẽ

Lực lượng chức năng kiểm tra hiện trường vụ án sản xuất ma túy quy mô lớn tại tỉnh Khánh Hòa, tháng 3/2025. ẢNH: BCA.

Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI.

Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết, Đại tá Ngô Đức Thắng - Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an), thành viên Tổ soạn thảo luật cho biết, điểm mới, dự thảo Luật Hình sự đã bổ sung tội danh mới và hành vi mới. Cụ thể, về bổ sung tội danh mới, dự thảo Bộ luật Hình sự đã bổ sung quy định 9 tội danh mới tập trung chủ yếu lĩnh vực tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm trong lĩnh vực an ninh mạng, sử dụng công nghệ cao, tội phạm xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, tội phạm về môi trường và tội thành lập hoặc tham gia tổ chức tội phạm, gồm: Tội xâm phạm dữ liệu cá nhân; Tội cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân; Tội vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Tội vi phạm quy định về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa; Tội vi phạm quy định về xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn thông thường hoặc xả nước thải không có thông số môi trường nguy hại gây ô nhiễm môi trường; Tội khai thác thủy sản trái phép; Tội phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Tội tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức.

Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi đề xuất bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh, qua đó giảm số tội có quy định hình phạt cao nhất này từ 10 xuống còn 4, gồm: Tội phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố, sản xuất trái phép chất ma túy.

Về tội phạm liên quan đến ma túy, TS. Thượng tá Nguyễn Văn Niên - Phó trưởng Khoa Luật, Học viện Cảnh sát nhân dân (Bộ Công an) - thành viên Tổ soạn thảo luật cho biết, cùng là tội phạm về ma túy nhưng tội mua bán trái phép chất ma túy là 1 trong 6 tội đề xuất bỏ tử hình. Qua điều tra tội phạm tại một số địa phương cho thấy quy luật chung khi nhóm này cho rằng cùng là khung hình phạt tử hình nên dù mang ít hay mang nhiều nếu vi phạm vào khung định tội này vẫn bị xét xử với mức án cao nhất nên các đối tượng đã chọn hình thức vận chuyển nhiều ma túy.

Vì vậy, đề xuất bỏ tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy không chỉ thể hiện tính khoan hồng của pháp luật mà còn thể hiện cả tính ngăn chặn, không để các đối tượng phạm tội có tư duy liều lĩnh.

Tuy nhiên, đối với tội sản xuất trái phép chất ma túy, dự thảo vẫn đề xuất giữ hình phạt tử hình. TS.Thượng tá Nguyễn Văn Niên lý giải, hành vi này có tính tổ chức rất cao, tính chất đặc biệt nghiêm trọng và được đánh giá là nguy hiểm nhất trong các tội phạm về ma túy.

Đề cập tới dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Đại tá Ngô Đức Thắng cho biết, luật sửa đổi, bổ sung quy định có liên quan về tổ chức bộ máy của hệ thống cơ quan điều tra của Công an nhân dân như sau: Bỏ cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện phù hợp mô hình tổ chức bộ máy mới của cơ quan điều tra của Công an nhân dân. Bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra của Công an nhân dân trên cơ sở căn cứ vào cơ cấu tổ chức của Bộ Công an. Không quy định cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao…

Liên quan tới băn khoăn, luật sửa đổi, bổ sung quy định chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra (Viện Kiểm sát nhân dân tối cao) sang Cơ quan An ninh điều tra (Bộ Công an), liệu có sự lạm quyền và cơ quan nào sẽ điều tra Cơ quan An ninh điều tra khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật?

Đại tá Ngô Đức Thắng giải thích, luật quy định rõ, để bảo đảm sự linh hoạt, tính thống nhất, toàn diện trong việc thực hiện thẩm quyền điều tra vụ án, giao Bộ trưởng Bộ Công an quyết định về việc phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan điều tra của Công an nhân dân; giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định về việc phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân.

Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Công an xã, phường, đặc khu, đồn Công an trong tiến hành xác minh ban đầu tố giác, tin báo tội phạm, theo hướng bổ sung thời hạn tiếp nhận, phân loại thông tin về tin an ninh, trật tự để xác định rõ nếu là tin báo, tố giác tội phạm thì tiếp nhận, giải quyết ban đầu để giải quyết những khó khăn, vướng mắc, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với Bộ luật Tố tụng hình sự.