Hà Nội phát triển làng nghề, tạo đòn bẩy xây dựng nông thôn mới

Cơ sở sản xuất gốm sứ của hợp tác xã sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh.

Nâng cao đời sống người dân

Trong những năm gần đây, thành phố Hà Nội luôn xác định, tập trung xây dựng hạ tầng nông thôn, đẩy mạnh chuyển đổi mô hình sản xuất giúp người dân nâng cao thu nhập là "chìa khóa" để xây dựng nông thôn mới.

Đồng thời, để có những đột phá trong phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững, thành phố đã xây dựng nhiều đề án thành phần gắn với khai thác hiệu quả các tiềm năng, thế mạnh của làng nghề truyền thống địa phương; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, gắn xây dựng nông thôn mới với đẩy mạnh du lịch sinh thái, du lịch làng nghề, du lịch trải nghiệm. Mỗi năm, các làng nghề tại Thủ đô mang lại doanh thu hơn 24 nghìn tỷ đồng, thu nhập bình quân người lao động đạt hơn 7 triệu đồng người/tháng.

Ghi nhận tại làng nghề truyền thống Gốm sứ Bát Tràng, một trong những làng nghề nổi tiếng của Hà Nội và cả nước. Mỗi ngày có từ 3 đến 5 nghìn lao động địa phương và các vùng lân cận tới làm việc với mức thu nhập bình quân đầu người đạt gần 90 triệu/người/năm.

Giám đốc hợp tác xã sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh, Trần Đức Tân cho biết, mức lương trung bình đối với công nhân tại xưởng là 11 đến 15 triệu đồng/tháng. Đặc biệt với nghệ nhân có thâm niên làm việc trên 20 năm, mức thu nhập hàng tháng là trên 50 triệu đồng.

Không chỉ giải bài toán về việc làm, tạo thu nhập ổn định cho lao động khu vực nông thôn, làng nghề còn là đòn bẩy trong phát triển kinh tế địa phương. Theo số liệu của làng nghề Chuyên Mỹ, các nhóm ngành chế biến gỗ, dệt may, da giầy, khảm trai, hàng thủ công mỹ nghệ hiện đang phát triển mạnh. Giai đoạn 2020-2025, tổng giá trị sản phẩm của xã đạt 18.933 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 7,49%/năm. Xã đã đề xuất và được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phê chuẩn thành lập 2 cụm công nghiệp với diện tích hơn 17ha.

Bảo tồn, phát triển làng nghề

Theo Văn phòng Điều phối nông thôn mới thành phố Hà Nội, trong thời gian qua, cơ quan đã tham mưu nhiều phương án bảo tồn và phát triển làng nghề. Các cấp ủy Đảng, chính quyền cơ sở cũng coi đây chính là con đường để các làng nghề Thủ đô phát huy tiềm năng, khẳng định thương hiệu trên thị trường trong nước và quốc tế. Vì vậy, trong các quyết sách phát triển kinh tế-xã hội, thành phố đều coi trọng phát triển kinh tế làng nghề không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là trách nhiệm gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống, tạo động lực trong xây dựng nông thôn mới.

Từ thực tiễn phát triển kinh tế làng nghề, thành phố đã lập danh mục 175 di sản nghề thủ công truyền thống cần bảo tồn, gìn giữ. Trong đó, 8 nghề thủ công truyền thống được đưa vào các danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, 20 nghề thủ công truyền thống thuộc danh mục ưu tiên bảo vệ của thành phố Hà Nội đến năm 2025; thành phố đã công nhận 7 điểm du lịch gắn với làng nghề.

Nhờ có những quyết sách cụ thể, nhiều làng nghề và làng có nghề trên toàn thành phố đã xây dựng lộ trình phát triển theo hướng chuyên sâu, bền vững. Với Chuyên Mỹ, địa phương đang đẩy mạnh là phát triển du lịch làng nghề-du lịch trải nghiệm nông thôn mới. Tham gia chuỗi du lịch làng nghề Chuyên Mỹ, du khách có thể vừa tham quan quy trình làm khảm trai, vừa mua sản phẩm thủ công, kết hợp trải nghiệm văn hóa-ẩm thực vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Sự kết hợp giữa kinh tế, văn hóa và du lịch được xem là giải pháp “3 trong 1” để kinh tế làng nghề phát triển bền vững. Chính quyền xã đã quy hoạch khu sản xuất tập trung, khu giới thiệu sản phẩm và các điểm check-in văn hóa, đồng thời khuyến khích các hộ dân tham gia chương trình chuyển đổi số, quảng bá sản phẩm trực tuyến theo mô hình “làng nghề thông minh”. Nhờ đó, làng nghề không chỉ là nơi sản xuất mà còn là điểm đến du lịch, trung tâm giao lưu văn hóa, góp phần hiện thực hóa mục tiêu “nông thôn mới thông minh-hiện đại-đáng sống”. Nhiều nghệ nhân khảm trai được phong tặng danh hiệu cấp thành phố và quốc gia, trở thành những “báu vật sống” của Hà Nội, truyền ngọn lửa nghề cho thế hệ trẻ.

Còn tại làng nghề truyền thống Gốm sứ Bát Tràng, mô hình du lịch trải nghiệm đã được duy trì và phát triển rất thành công. Ấn tượng về một làng nghề hơn 700 năm tuổi, trở thành điểm du lịch văn hóa-thủ công nghiệp hấp dẫn, nơi du khách có thể tham quan chợ gốm với đa dạng sản phẩm, tìm hiểu quy trình làm gốm, tự tay nặn gốm và mua sắm đồ sứ mỹ nghệ, gia dụng tinh xảo và để nghe gốm kể những câu chuyện văn hóa đặc biệt ý nghĩa.

Từ thành công của làng Gốm sứ Bát Tràng, Khảm trai Chuyên Mỹ đã tạo nền tảng quan trọng để Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm làng nghề lớn nhất cả nước, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Trong thời gian tới, thành phố sẽ kiên trì đồng hành cùng nghệ nhân, thợ giỏi và các chủ thể kinh doanh, biến làng nghề không chỉ là nơi lưu giữ tinh hoa văn hóa, mà còn là động lực phát triển kinh tế bền vững, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại.

Được biết, thành phố sẽ quy hoạch phát triển làng nghề; trong đó, phát triển nghề gắn với làng nhằm khôi phục, bảo tồn, phát triển làng nghề gắn với du lịch, giáo dục trải nghiệm tạo ra đa giá trị; các làng nghề gây ô nhiễm hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường quy hoạch ra các khu, cụm, điểm công nghiệp, khu sản xuất tập trung để mở rộng sản xuất và đảm bảo vệ sinh môi trường; đồng thời, tiếp tục triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách từ Trung ương và của thành phố để hỗ trợ làng nghề và từng chủ thể trong phát huy giá trị di sản làng nghề.

NGỌC DIỆP