Giữ văn hóa truyền thống ở Sơn Điền

Cán bộ UBND xã Sơn Điền vận động người dân giữ gìn văn hóa truyền thống

Âm vang kèn bầu giữa núi rừng

Trong căn nhà gỗ đơn sơ nằm giữa vườn cà phê ở thôn Jang Pà, ông K’Bể (SN 1965) vẫn cần mẫn với những chiếc kèn bầu - nhạc cụ quen thuộc trong đời sống văn hóa của đồng bào nơi đây. Với ông, mỗi chiếc kèn không chỉ là một sản phẩm thủ công, mà còn là cách để giữ lại âm thanh và di sản truyền thống của buôn làng giữa nhịp sống đổi thay.

Ông K’Bể biết thổi kèn bầu từ khi mới 15 tuổi. Âm thanh trầm bổng, du dương của chiếc kèn khiến cậu thanh niên ngày ấy say mê đến lạ. Đến khi tận mắt trông thấy người lớn tuổi trong làng làm kèn bầu, ông lặng lẽ quan sát rồi tự mày mò học theo. Những ngày sau đó, ông vào rừng chặt từng cây nứa, lựa trái bầu khô có sẵn trong nhà rồi cẩn thận khoan lỗ, gắn từng ống tre. Ông bảo phần khó nhất đến bây giờ là mài những “lưỡi gà” bằng kim loại đặt trong mỗi ống kèn để tạo âm thanh. Làm xong, ông mang cho những người lớn tuổi trong làng nghe thử. Những lời khen, lời động viên giản dị đã tiếp thêm cho ông niềm tin để tiếp tục theo đuổi niềm đam mê.

Từ đó, mỗi khi rảnh rỗi sau giờ lên rẫy, ông lại ngồi thử âm, chỉnh từng chi tiết nhỏ. Tiếng kèn bầu dần hay hơn cũng là khi đôi tay gầy ngày càng thuần thục và ông được xem như một thợ lành nghề nổi tiếng khắp vùng. Theo ông K’Bể, làm kèn bầu không quá khó, nhưng để tạo ra âm thanh đồng đều, vang và chuẩn thì người làm phải có kỹ thuật ổn định và đặc biệt là niềm đam mê. “Có lẽ mình cũng có chút năng khiếu trời cho”, ông cười hiền khi nói về công việc gắn bó với mình suốt mấy chục năm qua.

Cả cuộc đời ông K’Bể không nhớ nổi mình đã làm bao nhiêu chiếc kèn bầu. Chỉ biết rằng, tất cả tâm huyết của mình đều được gửi gắm vào từng sản phẩm. Riêng từ đầu năm đến nay, ông đã làm hơn 10 chiếc kèn bầu theo đơn đặt hàng của người dân trong và ngoài địa phương. Trung bình mỗi tháng, ông hoàn thiện khoảng 4 - 5 chiếc, mỗi chiếc có giá từ 1,5 - 2 triệu đồng tùy kích thước và yêu cầu.

Những người giữ hồn của buôn làng

Không chỉ có tiếng kèn bầu vang lên giữa núi rừng, ở Sơn Điền vẫn còn nhiều nét văn hóa truyền thống được người dân gìn giữ trong đời sống thường ngày. Những phong tục gắn với lễ cúng, lễ, tết, những sinh hoạt cộng đồng của đồng bào K’ho vẫn được duy trì qua nhiều thế hệ, trở thành sợi dây kết nối buôn làng.

Tại thôn Yang Pà, ông K’Giới - Bí thư Chi bộ thôn cùng vợ là bà Ka Thanh Huyền vẫn giữ nghề làm rượu cần truyền thống của gia đình. Với họ, rượu cần không phải để buôn bán mà chủ yếu phục vụ cho những dịp sinh hoạt tín ngưỡng và lễ, tết trong gia đình, buôn làng.

Những ché rượu cần được ủ từ men truyền thống, mang hương vị đặc trưng của núi rừng. Không chỉ là thức uống, rượu cần còn là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng, gắn bó với đời sống đồng bào từ bao đời. Trong các lễ cúng, lễ mừng lúa mới hay dịp sum họp buôn làng, ché rượu luôn được đặt ở vị trí trang trọng. Tiếng chiêng vang lên, mọi người quây quần bên ché rượu, cùng trò chuyện, sẻ chia niềm vui.

Theo ông K’Mỉnh - Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Điền, hiện nay, chính quyền địa phương luôn chú trọng tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống. Đặc biệt, những người lớn tuổi trong buôn làng được khuyến khích truyền dạy lại nghề truyền thống và phong tục cho thế hệ trẻ.