Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đang từng bước được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ, giải pháp ngày càng rõ nét, hướng tới tạo chuyển biến thực chất về chất lượng giáo dục.
Ba cơ sở giáo dục đại học đầu tiên của Việt Nam vừa đăng ký phát triển theo mô hình đại học tinh hoa gồm: ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Quốc gia TP.HCM, Trường Đại học VinUni. Tuy nhiên, tinh hoa không phải một danh hiệu được trao sẵn, mà phải được chứng minh bằng chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu và những đóng góp thực chất. Vậy đâu là nền tảng để các trường đại học Việt Nam tiến tới mục tiêu này?
Sau nhiều năm phát triển dựa trên lợi thế lao động, vốn đầu tư và khả năng tiếp nhận công nghệ, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi căn bản: Từ người sử dụng tri thức trở thành người tạo ra tri thức.
Đại học (ĐH) tinh hoa không thể được tạo nên chỉ bằng việc chạy theo bảng xếp hạng hay sao chép mô hình của các trường danh tiếng trên thế giới, Việt Nam cần một mô hình phù hợp với điều kiện, nguồn lực và mục tiêu phát triển.
Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát triển 3-5 đại học tinh hoa. Bài toán đặt ra là xây dựng đại học tinh hoa như thế nào để nguồn lực đầu tư không chỉ tạo ra những trường đại học có thứ hạng cao, mà còn thực sự góp phần giải quyết các nhiệm vụ khoa học, công nghệ chiến lược của quốc gia.
Phát triển các đại học tinh hoa không chỉ là câu chuyện nâng cao hình ảnh hay vị thế trên bảng xếp hạng. Giữa cuộc đua công nghệ toàn cầu, việc hình thành những "đầu tàu" tri thức thực chất đã trở thành bài toán chiến lược cấp thiết của quốc gia.
Việt Nam định hướng hình thành một số đại học tinh hoa, đại học xuất sắc làm hạt nhân nâng chất lượng và sức cạnh tranh của cả hệ thống giáo dục đại học.
Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân, một nhiệm vụ quan trọng của đại học tinh hoa là đào tạo nhân tài, trước hết phải hình thành được đội ngũ nhà khoa học, giảng viên đại học chất lượng cao.
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Quân cho hay, Bộ sẽ dự thảo bộ tiêu chí để sàng lọc, lựa chọn những cơ sở giáo dục vào các nhóm trọng điểm, tinh hoa. "Gốc của tinh hoa là chúng ta có những đại học dẫn dắt", ông Quân nói.
Bộ GD-ĐT cho biết, Việt Nam định hướng hình thành 3-5 cơ sở giáo dục đại học tinh hoa, khoảng 25-30 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm chiến lược phục vụ theo lĩnh vực, vùng, ngành, địa phương và giữ vai trò dẫn dắt.
Sự xuất hiện của các đại học tinh hoa được kỳ vọng tạo nguồn lực dẫn dắt, thúc đẩy bứt phá chất lượng đào tạo và nghiên cứu cho toàn bộ hệ thống giáo dục đại học.
Ngày 10/8, tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo “Phát triển mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc tại Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Chiến lược phát triển giáo dục đại học và Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học”.
Phát triển đại học tinh hoa, đại học trọng điểm, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Quân cho rằng không thể “đi dàn hàng ngang” mà cần xác định những cơ sở, lĩnh vực có tiềm năng để tập trung nguồn lực phát triển. Đại học tinh hoa không nhất thiết phải xuất sắc ở tất cả các lĩnh vực mà cần xác định được những thế mạnh có khả năng dẫn dắt, tạo ra các “vùng sáng” và lan tỏa trong toàn hệ thống.
ĐH Quốc gia Hà Nội được định hướng xây dựng theo mô hình đại học nghiên cứu tinh hoa, đa ngành, đa lĩnh vực, thuộc nhóm cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á.
Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân cho biết, hiện có 3 đại học đầu tiên đăng kí trở thành đại học tinh hoa là 2 Đại học Quốc gia và Đại học VinUni.