Gen Z 'hồi sinh' di sản

'Anh hiệu', 'chị hiệu' - tên gọi trong nghệ thuật Bài chòi được sinh viên tái hiện sinh động và mới mẻ.

Từ không gian trình diễn trẻ trung, giàu tính tương tác đến các triển lãm ứng dụng công nghệ số, sinh viên Đà Nẵng đã mang đến cách tiếp cận mới mẻ cho nghệ thuật truyền thống.

Không chỉ gìn giữ giá trị di sản, họ còn mạnh dạn “thổi hồn” hiện đại vào Bài chòi và tranh dân gian làng Sình, giúp những giá trị văn hóa lâu đời bước gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Trẻ hóa Bài chòi bằng trải nghiệm đa giác quan

Giữa nhịp sống hiện đại của thành phố biển Đà Nẵng, nghệ thuật Bài chòi - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - vừa được sinh viên làm mới bằng một cuộc gặp gỡ đầy cảm hứng với người trẻ qua showcase “Vui hội Bài chòi”.

Sự kiện diễn ra tại Nhà trưng bày tác phẩm nghệ thuật Sơn Trà (phường An Hải, TP Đà Nẵng), là thành quả tâm huyết của nhóm sinh viên ngành Truyền thông đa phương tiện, Trường Đại học FPT Đà Nẵng trong khuôn khổ dự án “Chòi ơi”. Không còn bó hẹp trong không gian biểu diễn truyền thống, Bài chòi xuất hiện với diện mạo mới trẻ trung, gần gũi và giàu tính trải nghiệm.

Điểm đặc biệt của chương trình không chỉ là tái hiện những làn điệu hô hát quen thuộc của miền Trung, mà sinh viên còn khéo léo tổ chức không gian trải nghiệm đa giác quan. Tại đây, mọi người đến xem và trực tiếp trở thành người chơi, cảm nhận, hòa mình vào nhịp điệu rộn ràng của câu hô, tiếng trống, tiếng phách.

Những “anh hiệu”, “chị hiệu” (tên xưng hô trong nghệ thuật Bài chòi) trên sân khấu đều là người trẻ. Với sự năng động, dí dỏm và lối dẫn dắt gần gũi, các bạn đã mang đến cho Bài chòi sức sống mới, vừa giữ trọn hồn cốt truyền thống, vừa tạo nên hơi thở hiện đại. Từ hình ảnh nhận diện, quà tặng đến không gian check-in, tất cả được thiết kế sáng tạo trên nền tảng các giá trị văn hóa gốc.

Sinh viên Trần Hoài Anh - Trưởng dự án “Chòi ơi”, chia sẻ: “Chúng em mong muốn khách mời không chỉ cảm nhận về phần nghe và chơi Bài chòi, mà còn có trải nghiệm đa giác quan về di sản nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam”.

Cùng với phần trình diễn, sự kiện cũng bố trí không gian trưng bày đa chất liệu với những sản phẩm thủ công truyền thống tinh xảo do nghệ nhân thực hiện, kết hợp mini game, hoạt động giao lưu, tìm hiểu di sản. Cách làm này giúp người trẻ tiếp cận Bài chòi bằng cảm xúc, sự tương tác trực tiếp, từ đó tạo nên kết nối sâu sắc hơn với nghệ thuật truyền thống.

Theo ThS Dương Thùy Trâm - giảng viên Khoa Công nghệ truyền thông, Trường Đại học FPT Đà Nẵng, dự án là cơ hội để sinh viên vận dụng kiến thức từ nghiên cứu công chúng, lập kế hoạch đến tổ chức sự kiện thực tế. Quan trọng hơn, đây là cách để người trẻ góp phần lan tỏa văn hóa dân tộc bằng ngôn ngữ truyền thông của thế hệ mình.

Lê Hoàng Thùy Trang - sinh viên Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng), cho hay em từng trải nghiệm Bài chòi ở phố cổ Hội An và khu vực bờ Đông cầu Rồng, nhưng đây là lần đầu tiên cảm nhận di sản trong không gian khác biệt. “Vẫn là truyền thống, nhưng qua giọng hô, cách giới thiệu và trưng bày của các bạn, Bài chòi như được trẻ hóa để gần hơn với mọi người”, Trang chia sẻ.

Từ loại hình nghệ thuật dân gian quen thuộc, Bài chòi được sinh viên làm mới bằng những ý tưởng sáng tạo, giúp di sản không chỉ được bảo tồn, mà còn thực sự sống trong đời sống đương đại.

Sinh viên tổ chức gặp gỡ với người trẻ qua showcase 'Vui hội Bài chòi'.

Di sản bước vào không gian đương đại

Không chỉ với Bài chòi, tinh thần làm mới nghệ thuật truyền thống còn được sinh viên Đà Nẵng thể hiện qua triển lãm “Mộc sắc làng Sình” vừa diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng.

Đây là hoạt động trọng điểm thuộc dự án cùng tên do nhóm sinh viên Trường Đại học FPT Đà Nẵng thực hiện, nhằm giới thiệu và lan tỏa giá trị của dòng tranh dân gian làng Sình - loại hình nghệ thuật lâu đời của TP Huế nhưng còn khá xa lạ với nhiều người trẻ.

Thay vì chỉ dừng ở trưng bày tác phẩm, triển lãm được thiết kế như một hành trình khám phá di sản bằng nhiều lớp trải nghiệm. Không gian được chia thành các khu vực như: Giới thiệu vật liệu, công cụ làm tranh; trưng bày tranh gốc kết hợp công nghệ AR; phòng chiếu video quy trình chế tác; khu tác phẩm sáng tạo lấy cảm hứng từ tranh dân gian và workshop trải nghiệm cùng nghệ nhân.

Sự kết hợp giữa truyền thống và công nghệ số đã tạo nên không gian sinh động, giúp công chúng không chỉ xem mà còn chạm, hiểu và cảm nhận chiều sâu văn hóa của dòng tranh dân gian này.

Nguyễn Thị Phương Trinh - sinh viên nhóm dự án “Mộc sắc làng Sình”, cho biết việc ứng dụng công nghệ trong triển lãm là cách để di sản đến gần hơn với người trẻ. “Dự án tạo động lực để thế hệ trẻ tiếp tục gìn giữ, sáng tạo và phát huy di sản văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại”, Phương Trinh chia sẻ.

Đặc biệt, triển lãm còn trưng bày tác phẩm nổi bật từ cuộc thi sáng tạo mỹ thuật “Họa Sắc Bát Âm”, cho thấy góc nhìn mới mẻ của người trẻ với nghệ thuật dân gian. Chính sự giao thoa giữa chất liệu truyền thống và tư duy đương đại đã mở ra không gian kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

Trải nghiệm không gian “Mộc sắc làng Sình” từ sớm, Phan Nguyễn Diệu Tiên - sinh viên Trường Đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng), cho biết đây là lần đầu tiên cô được tìm hiểu sâu về tranh làng Sình. Theo Tiên, việc trực tiếp quan sát quy trình làm tranh, trải nghiệm các hoạt động tương tác giúp các bạn trẻ hiểu hơn giá trị dòng tranh dân gian vốn trước đây chỉ được biết qua sách vở.

Bà Nguyễn Thị Trinh - Phó Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng, cho rằng triển lãm cho thấy sự quan tâm và cách tiếp cận mới mẻ của người trẻ đối với nghệ thuật, làng nghề truyền thống của Việt Nam.

“Đó là sự kết hợp hài hòa giữa ngôn ngữ truyền thống và đương đại, ứng dụng công nghệ số để sắp đặt, biểu diễn, giúp công chúng, đặc biệt là học sinh, sinh viên hiểu, yêu thêm và chung tay gìn giữ nghệ thuật truyền thống đất nước”, bà Trinh nhấn mạnh.