'Gắn sao' cho trang phục truyền thống

Tính đến nay, trên địa bàn tỉnh có 2 sản phẩm: trang phục dân tộc Nùng của THT Sản xuất bộ trang phục truyền thống dân tộc Nùng xã Thiện Thuật và trang phục thổ cẩm dân tộc Nùng Phàn Slình của THT Nghề thêu dệt thổ cẩm dân tộc Nùng Phàn Slình Hải Yến (xã Công Sơn) được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao.

Với đồng bào Nùng, trang phục truyền thống là biểu tượng của bản sắc dân tộc, gắn với lễ hội, cưới hỏi và sinh hoạt cộng đồng. Tại xã Công Sơn, để hoàn thiện một bộ trang phục Nùng Phàn Slình, các thành viên THT phải trải qua nhiều công đoạn kỳ công. Điểm nhấn nằm ở các họa tiết hình học, hoa lá cách điệu và hình mặt trời... phản chiếu quan niệm về vũ trụ và ước vọng ấm no.

Thành viên Tổ hợp tác Sản xuất bộ trang phục truyền thống dân tộc Nùng xã Thiện Thuật may trang phục dân tộc

Chị Lý Thị Hiền, Tổ trưởng THT Nghề thêu dệt thổ cẩm dân tộc Nùng Phàn Slình Hải Yến chia sẻ: “Tiền thân THT là Câu lạc bộ thêu dệt, đến tháng 4/2025, chúng tôi chuyển đổi thành THT với 33 thành viên. Việc tham gia chương trình OCOP giúp chúng tôi biết cách xây dựng câu chuyện sản phẩm, nâng cao chất lượng và quảng bá nét văn hóa quê hương đến với du khách rộng rãi hơn thông qua mạng xã hội (facebook, zalo, tiktok...) và các lễ hội.

Còn đối với THT Sản xuất bộ trang phục truyền thống dân tộc Nùng xã Thiện Thuật, các thành viên ưu tiên duy trì phương thức may đo thủ công, chú trọng giữ trọn vẹn phom dáng truyền thống và sắc chàm đặc trưng của dân tộc Nùng. Được thành lập từ tháng 5/2025 với 9 thành viên, THT đặt mục tiêu vừa phát triển kinh tế địa phương, vừa đưa trang phục dân tộc trở thành sản phẩm OCOP. Chỉ trong thời gian ngắn, THT đã chuẩn hóa quy trình từ khâu nhuộm chàm, cắt may đến xây dựng nhãn mác sản phẩm. Kết quả, sản phẩm của THT chính thức đạt chứng nhận OCOP 3 sao trong năm 2025.

Bà Nông Thị Hóa, Tổ phó THT Sản xuất bộ trang phục truyền thống dân tộc Nùng xã Thiện Thuật cho biết: Để xây dựng sản phẩm đạt chuẩn OCOP, chúng tôi kiểm soát chặt chẽ từng công đoạn từ nhuộm chàm, cắt, may đến đơm khuy... Song song đó, THT đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Nhờ chứng nhận OCOP 3 sao, chúng tôi có thêm cơ hội tham gia các hội chợ, triển lãm lớn trong tỉnh. Hiện nay, thị trường đã mở rộng đáng kể sang các vùng lân cận và ngoại tỉnh với hơn 100 đơn hàng đặt may trang phục cùng phụ kiện chỉ sau một thời gian ngắn hoạt động.

Việc đưa trang phục dân tộc trở thành sản phẩm OCOP có ý nghĩa quan trọng không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống mà còn mở ra cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân, tạo việc làm tại chỗ và quảng bá hình ảnh văn hóa Lạng Sơn đến với du khách.

Mỗi bộ trang phục không chỉ thể hiện “gu” thẩm mỹ mà còn chứa đựng câu chuyện về lịch sử, phong tục và bản sắc của từng cộng đồng. Đây là tiềm năng để các xã xây dựng sản phẩm OCOP thuộc nhóm may mặc trong thời gian tới.

Ông Lưu Bá Mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Trang phục truyền thống là một trong những yếu tố quan trọng cấu thành di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Việc chuẩn hóa, nâng tầm sản phẩm theo tiêu chí OCOP đã góp phần đánh thức giá trị văn hóa, đưa nghề truyền thống ra khỏi phạm vi sinh hoạt cộng đồng để tham gia vào thị trường, tạo thêm nguồn lực cho bảo tồn. Thời gian tới, sở sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát, tuyên truyền xây dựng sản phẩm trang phục dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng; khuyến khích các THT, hợp tác xã tham gia trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại các sự kiện văn hóa - du lịch trong và ngoài tỉnh, nhằm quảng bá hình ảnh trang phục dân tộc trên địa bàn tỉnh. Qua đó, góp phần vừa giữ gìn bản sắc dân tộc, vừa đóng góp tích cực vào mục tiêu xây dựng NTM.

Khi sản phẩm truyền thống được tổ chức sản xuất bài bản, có sự hỗ trợ của chính quyền, giá trị văn hóa được “đánh thức” và chuyển hóa thành giá trị kinh tế. Từ những khung thêu giản dị nơi bản làng, sản phẩm hôm nay đã có mặt tại nhiều điểm trưng bày, mở ra cơ hội kết nối với thị trường rộng lớn hơn, quảng bá văn hóa vùng miền, góp phần xây dựng NTM bền vững.

Theo Quyết định số 51 ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành bộ tiêu chí quốc gia về NTM giai đoạn 2026 - 2030 có hiệu lực thi hành từ 15/2/2026, để được công nhận xã đạt chuẩn NTM thì cần đạt chỉ tiêu: Có kế hoạch và thực hiện hiệu quả kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP gắn với đặc trưng, thế mạnh của địa phương thuộc tiêu chí phát triển kinh tế nông thôn.

CÁT TIÊN - HIỂU LAM