FDI lập kỷ lục mới, năng lực hấp thụ là chìa khóa

Khẳng định sức hút với dòng vốn FDI

Tình hình thu hút đầu tư nước ngoài 6 tháng đầu năm 2026 diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều rủi ro, xung đột địa chính trị tại Trung Đông, biến động giá năng lượng, chi phí logistics tăng cao, cùng xu hướng điều chỉnh chính sách thuế quan liên tục của Hoa Kỳ làm môi trường đầu tư quốc tế thiếu ổn định. Cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các quốc gia trong khu vực ngày càng gay gắt, đặc biệt đối với các ngành bán dẫn, công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và năng lượng.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam duy trì nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, tiếp tục là điểm đến được ưu tiên trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

Về cơ cấu vốn, tổng vốn đăng ký đạt 34,6 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ năm ngoái, vốn thực hiện đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2% so với cùng kỳ. Điểm nổi bật của 6 tháng đầu năm là mức tăng mạnh của vốn đăng ký mới (87,2%) và giá trị góp vốn, mua cổ phần (89,5%), cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đối với Việt Nam tiếp tục được duy trì, đồng thời, hoạt động mua bán - sáp nhập doanh nghiệp diễn ra sôi động hơn. Trong khi đó, vốn điều chỉnh tăng 23,5%, phản ánh các nhà đầu tư hiện hữu vẫn tiếp tục mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam.

Về ngành, lĩnh vực, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục dẫn đầu, thu hút trên 18,4 tỷ USD, chiếm 53,3% tổng vốn đăng ký, phù hợp với vai trò trung tâm sản xuất của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực. Kinh doanh bất động sản đứng thứ hai (5,5 tỷ USD), nhưng tỷ trọng đã giảm đáng kể so với các giai đoạn trước do sự cạnh tranh lớn từ các tập đoàn bất động sản trong nước. Các ngành sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa (3,1 tỷ USD) và hoạt động chuyên môn, khoa học công nghệ (2,9 tỷ USD) cũng ghi nhận mức tăng ổn định, song một phần chịu ảnh hưởng từ một số dự án quy mô lớn phát sinh trong kỳ.

Về đối tác, trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư được cấp phép mới tại Việt Nam trong 6 tháng đầu năm, Singapore là nhà đầu tư lớn nhất với 7,31 tỷ USD; tiếp đến là Hàn Quốc (5,45 tỷ USD); Nhật Bản (1,2 tỷ USD); Trung Quốc (977 triệu USD); Hongkong - Trung Quốc (665,6 triệu USD). Cơ cấu này cho thấy, dòng vốn từ khu vực châu Á tiếp tục giữ vai trò chủ đạo.

Đón vốn lớn phải có hạ tầng và thể chế tương xứng

Chia sẻ với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, TS. Nguyễn Quốc Việt - Trưởng nhóm nghiên cứu vĩ mô, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội đánh giá cao kết quả thu hút FDI 6 tháng đầu năm. “Kết quả này phản ánh niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam” - TS. Nguyễn Quốc Việt nhấn mạnh.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, bên cạnh những tín hiệu tích cực, vẫn cần lưu ý khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện. Trong khi tổng vốn đăng ký đạt gần 35 tỷ USD, thì vốn giải ngân mới hơn 13 tỷ USD. Sự chênh lệch này cho thấy nhà đầu tư vẫn đặt niềm tin vào triển vọng của Việt Nam, nhưng mức độ hiện thực hóa niềm tin đó sẽ phụ thuộc vào khả năng hấp thụ của nền kinh tế, đặc biệt là năng lực phát triển hạ tầng, để đáp ứng các dự án quy mô lớn.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ tiếp tục theo dõi triển vọng tăng trưởng cũng như mức độ ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam trước khi đưa ra quyết định đầu tư dài hạn. Hiện dòng vốn FDI vẫn tập trung chủ yếu vào một số ngành, lĩnh vực mũi nhọn. Vì vậy, bài toán đặt ra là làm thế nào để đa dạng hóa lĩnh vực thu hút đầu tư, đồng thời nâng chất lượng dòng vốn FDI theo hướng tập trung vào các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng lớn hơn.

“Điều quan trọng là Việt Nam cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp để khuyến khích khu vực FDI chuyển dịch sang các dự án có hàm lượng công nghệ cao, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh hơn đối với doanh nghiệp trong nước, qua đó nâng cao giá trị gia tăng nội địa. Đây sẽ là điểm nhấn của thu hút FDI trong thời gian tới” - TS. Nguyễn Quốc Việt khuyến nghị.

Theo chia sẻ của TS. Đặng Thảo Quyên - Phó Chủ nhiệm nhóm bộ môn Quản trị, kiêm Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Kinh doanh quốc tế, Đại học RMIT Việt Nam, lợi thế của Việt Nam trong thu hút FDI vẫn rõ rệt, nhưng đang trong giai đoạn chuyển đổi. Cụ thể, lợi thế giờ đây không còn đơn thuần nằm ở các yếu tố truyền thống như chi phí lao động thấp hay ưu đãi thuế, mà đang chuyển dịch sang những yếu tố mang tính cấu trúc và dài hạn hơn. Khả năng duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút FDI sẽ phụ thuộc không chỉ vào việc tận dụng các yếu tố sẵn có, mà quan trọng hơn là tốc độ và chất lượng cải cách nhằm xây dựng một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng hỗ trợ các nhà đầu tư chiến lược trong dài hạn.

“Nếu các cải cách thể chế trong nước được thực thi hiệu quả và tạo ra sự cải thiện rõ rệt về tính minh bạch, tính dự báo của chính sách, Việt Nam có thể bước vào một chu kỳ thu hút FDI mới - không chỉ dựa vào chi phí, mà dựa vào chất lượng của môi trường đầu tư” - TS. Đặng Thảo Quyên phân tích.

Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã xác định định hướng phát triển khu vực kinh tế FDI theo hướng chất lượng, hiệu quả, bền vững; tăng cường liên kết với khu vực doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Đây là định hướng quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng thu hút và sử dụng hiệu quả dòng vốn FDI trong giai đoạn tới.

Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) đánh giá, kết quả thu hút đầu tư nước ngoài 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì xu hướng tích cực cả về quy mô vốn và cơ cấu đầu tư, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài, trong thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đã được cấp phép, đồng thời nâng cao chất lượng thu hút FDI theo hướng ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), kinh tế số, kinh tế xanh và phát triển bền vững; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.